ผลต่างระหว่างรุ่นของ "ภาษาไอริช"

เพิ่มขึ้น 4,589 ไบต์ ,  5 เดือนที่ผ่านมา
ย้อนการแก้ไขของ Numayaloneza (พูดคุย) ไปยังรุ่นก่อนหน้าโดย Theo.phonchana
ป้ายระบุ: แก้ไขจากอุปกรณ์เคลื่อนที่ แก้ไขจากเว็บสำหรับอุปกรณ์เคลื่อนที่ การแก้ไขแบบเห็นภาพ ถูกย้อนกลับแล้ว
(ย้อนการแก้ไขของ Numayaloneza (พูดคุย) ไปยังรุ่นก่อนหน้าโดย Theo.phonchana)
ป้ายระบุ: แก้ไขจากอุปกรณ์เคลื่อนที่ แก้ไขจากเว็บสำหรับอุปกรณ์เคลื่อนที่ ย้อนรวดเดียว แก้ไขขั้นสูงด้วยมือถือ
 
{{กล่องข้อมูล ภาษา
'''ภาษาไอริช''' หรือ '''ภาษาไอร์แลนด์''' (Gaeilge) บางครั้งเรียกว่าภาษาเกลิก () หรือไอริชเกลิกเป็นภาษากอยเดลภาษาหนึ่งที่จัดอยู่ในตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียน มีรากฐานจากประเทศไอร์แลนด์ ซึ่งในอดีตมีการพูดโดยคนเชื้อสายไอริช แต่ปัจจุบันประชากรไอริชมักพูดภาษาอังกฤษ ทำให้มีจำนวนประชากรที่พูดภาษาไอริชเป็นภาษาแม่อยู่เป็นจำนวนน้อยเท่านั้น โดยการสำรวจในปี ค.ศ. 2016 พบว่ามีผู้ที่พูดภาษาไอริชเป็นภาษาแม่อยู่ในไอร์แลนด์เพียง 73,800 คน หรือ ไม่ถึงร้อยละ 2 ของจำนวนประชากร ในขณะที่คนไอริชส่วนใหญ่จะเรียนภาษาไอริชเป็นภาษาที่สอง อย่างไรก็ดีไอริชมีฐานะเป็นภาษาทางการในประเทศไอร์แลนด์ กำหนดโดยรัฐธรรมนูญของไอร์แลนด์ นอกจากนี้ยังเป็นภาษาที่ใช้อย่างเป็นทางการของl และ ในไอร์แลนด์เหนือของสหราชอาณาจักรอีกด้วย
|name=ภาษาไอริช
|nativename=''{{lang|ga|Gaeilge}}''
|pronunciation={{IPA|ˈɡeːlʲɟə|}}
|speakers=ประมาณ 133,000 คนที่อยู่ ภายใน[[ประเทศไอร์แลนด์|ไอร์แลนด์]] ซึ่งมีจำนวนน้อยกว่าผู้พูดอยู่นอกประเทศ
|date=2011
|ref=<ref>{{ELL2}}</ref>
|speakers2=[[Second language|L2]]:
*1.77 ล้านคน (ภาษาแม่ + ภาษาที่ 2) ใน[[ประเทศไอร์แลนด์|สาธารนรัฐไอร์แลนด์]]
*64,916 คนใน [[ไอร์แลนด์เหนือ]]<ref>http://www.nisra.gov.uk/Census/key_report_2011.pdf 2011 Census, Key Statistics for Northern Ireland, UK Govt, December 2012</ref>
*30,000 คนใน[[สหรัฐอเมริกา]]
*7,500 คนใน[[ประเทศแคนาดา|แคนาดา]]
*1,895 คนใน[[ประเทศออสเตรเลีย|ออสเตรเลีย]]<ref>{{cite web|last=Vaughan|first=Jill|title=The Irish language in Australia - Socio-cultural Identity in Diasporic Minority Language Use|url=http://unimelb.academia.edu/JillVaughan/Papers/1215389/The_Irish_language_in_Australia_sociocultural_identity_in_diasporic_minority_language_use|publisher=School of Languages and Linguistics University of Melbourne|accessdate=2 August 2012}}</ref>
|states=[[ประเทศไอร์แลนด์]] และ [[สหราชอาณาจักร]]
|region=[[Gaeltachtaí]]
|script=[[อักษรละติน]] ([[อักษรไอริช]])
|familycolor=อินโด-ยูโรเปียน
|fam2=[[กลุ่มภาษาเคลต์|เคลต์]]
|fam3=[[กลุ่มภาษาเคลต์หมู่เกาะ|เคลต์หมู่เกาะ]]
|fam4=[[กลุ่มภาษากอยเดล|กอยเดล]]
|ancestor = [[ภาษาไอริชดั้งเดิม]]
|ancestor2 = [[ภาษาไอริชเก่า]]
|ancestor3 = [[ภาษาไอริชยุคกลาง]]
|ancestor4 = [[ภาษาไอริชคลาสสิก]]
|nation={{flag|ไอร์แลนด์}}<br/>{{EU}}
|minority={{flag|UK}} ([[ไอร์แลนด์เหนือ]])
|agency=[[Foras na Gaeilge]]
|standards=[[#An Caighdeán Oifigiúil|An Caighdeán Oifigiúil]]
|iso1=ga
|iso2=gle
|iso3=gle
|lingua=50-AAA
}}
'''ภาษาไอริช'''<ref>จากภาษาอังกฤษ Irish</ref> หรือ '''ภาษาไอร์แลนด์'''<ref>จากภาษาอังกฤษ Ireland</ref> (Gaeilge) บางครั้งเรียกว่าภาษาเกลิก ({{lang-en|Gaelic}}) หรือไอริชเกลิกเป็นกเป็น[[กลุ่มภาษากอยเดล|ภาษากอยเดล]]ภาษาหนึ่งที่จัดอยู่ใน[[ตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียน]] มีรากฐานจาก[[ประเทศไอร์แลนด์]] ซึ่งในอดีตมีการพูดโดยคนเชื้อสายไอริช แต่ปัจจุบันประชากรไอริชมักพูด[[ภาษาอังกฤษ]] ทำให้มีจำนวนประชากรที่พูดภาษาไอริชเป็นภาษาแม่อยู่เป็นจำนวนน้อยเท่านั้น โดยการสำรวจในปี ค.ศ. 2016 พบว่ามีผู้ที่พูดภาษาไอริชเป็นภาษาแม่อยู่ในไอร์แลนด์เพียง 73,800 คน หรือ ไม่ถึงร้อยละ 2 ของจำนวนประชากร ในขณะที่คนไอริชส่วนใหญ่จะเรียนภาษาไอริชเป็นภาษาที่สอง อย่างไรก็ดีไอริชมีฐานะเป็นภาษาทางการในประเทศไอร์แลนด์ กำหนดโดยรัฐธรรมนูญของไอร์แลนด์ นอกจากนี้ยังเป็นภาษาที่ใช้อย่างเป็นทางการของl[[สหภาพยุโรป]] และ ใน[[ประเทศไอร์แลนด์เหนือ|ไอร์แลนด์เหนือ]]ของ[[สหราชอาณาจักร]]อีกด้วย
 
==ประวัติศาสตร์==
ภาษาเขียนของไอริชถูกพบเป็นครั้งแรกในจารึก[[อักษรโอคัม]]ซึ่งถูกจารึกไว้ราวศตวรรษที่ 4 โดยเป็นภาษาไอริชสมัยแรกเริ่ม (pprimitive Irish) ภาษาไอริชแรกเริ่มพัฒนากลายมาเป็นภาษาไอริชเก่า (Old Irish) ในระหว่างศตวรรษที่ 5 พอถึงศตวรรษที่ 6 ภาษาไอริชเก่าก็เริ่มใช้ตัว[[อักษรลาติน]]แล้ว และเริ่มปรากฏอยู่ในส่วนคำอรรถาธิบายบริเวณขอบหน้ากระดาษ (marginalia) ของต้นฉบับตัวเขียนภาษาลาติน ในระยะนี้เองคำจากภาษาละตินได้เข้ามาสู่ภาษาไอริช โดยผ่านเข้ามาทางภาษาเวลส์เก่า โดยเฉพาะคำศัพท์ที่เกี่ยวกับกิจการ และฐานานุกรมของสงฆ์
 
 
 
==อ้างอิง==
 
*Caerwyn Williams, J.E. & Ní Mhuiríosa, Máirín (ed.). ''Traidisiún Liteartha na nGael''. An Clóchomhar Tta 1979.
 
*De Brún, Pádraig. ''Scriptural Instruction in the Vernacular: The Irish Society and Its Teachers 1818-1827''. Dublin Institute for Advanced Studies 2009. ISBN 978-1-85500-212-8
 
*Fitzgerald, Garrett, ‘Estimates for baronies of minimal level of Irish-speaking amongst successive decennial cohorts, 117-1781 to 1861-1871,’ Volume 84, ''Proceedings of the Royal Irish Academy '' 1984.
 
*McMahon, Timothy G.. ''Grand Opportunity: The Gaelic Revival and Irish Society, 1893-1910''. Syracuse University Press 2008. ISBN 978-0-8156-3158-3
 
*Ó Gráda, Cormac. 'Cé Fada le Fán' in ''Dublin Review of Books'', Issue 34, May 6, 2013:
<nowiki>http://www.drb.ie</nowiki>essays/c%C3%A9-fada-le-f%C3%A1n.
 
*Kelly, James & Mac Murchaidh, Ciarán (eds.). ''Irish and English: Essays on the Linguistic and Cultural Frontier 1600-1900''. Four Courts Press 2012. ISBN 978-1846823404
 
*Ní Mhunghaile, Lesa. 'An eighteenth century Irish scribe's private library: Muiris Ó Gormáin's books' in ''Proceedings of the Royal Irish Academy'', Volume 110C, 2010, pp. 239-276.
 
*Ní Mhuiríosa, Máirín. ‘Cumann na Scríbhneoirí: MemoirinMemoir’ in ''Scríobh 5'', ed. Seán Ó Mórdha. Baile Átha Cliath: An Clóchomhar Tta 1981.
 
*Ó hÓgáin, Dáithí. ''Labhrann Laighnigh: Téacsanna agus Cainteanna ó Shean-Chúige Laighean''. Coiscéim 2011.
 
*Ó Laoire, Muiris. '‘Language Use and Language Attitudes in Ireland’ in ''Multilingualism in European Bilingual Contexts : Language Use and Attitudes'', ed. David Lasagabaster and Ángel Huguet. Multilingual Matters Ltd 2007. ISBN 1-85359-929-8
 
*Williams, Nicholas. ‘Na Canúintí a Theacht chun Solais’ i ''Stair na Gaeilge'', ed. Kim McCone and others. Maigh Nuad 1994. ISBN 0-901519-90-1
 
==แหล่งข้อมูลอื่น ==
{{InterWiki|code=ga}}
 
{{Wikibooks|Irish}}
* BCI: Irish-language media stats
{{Wikisourcelang|oldwikisource|Main Page/Gaeilge}}
* Discover Irish
{{Commons category}}
* Gaeilge ar an ghréasán Irish online resources
{{Wikivoyage|Irish_phrasebook}}
*
* [http://www.bci.ie/documents/jan05e.pdf BCI: Irish-language media stats]
* Learning Irish ''BBC''
* [http://www.uni-due.de/DI/ Discover Irish]
* Social Network for learners, teachers and speakers
* [http://www.smo.uhi.ac.uk/gaeilge/english.html Gaeilge ar an ghréasán Irish online resources]
* Learn Irish online easily with a new Irish word each day
* [http://www.gael-taca.com/ 'Gael-Taca (Corcaigh)']
* Gaelscoil stats
* "[http://www.bbc.co.uk/irish/features/8/english/ Learning Irish?]," ''[[BBC]]''
* Giotaí and Top 40 Offigiúla na hÉireann programmes
* "[http://www.talkirish.com/ Social Network for learners, teachers and speakers],"
* Irish Swadesh list of basic vocabulary words from Wiktionary's Swadesh-list appendix
* "[http://www.irishwordaday.com/ Learn Irish online easily with a new Irish word each day],"
* [http://www.gaelscoileanna.ie/index.php?page=about_us Gaelscoil stats]
* [http://www.digitalaudioproductions.com/radio-shows/ Giotaí and Top 40 Offigiúla na hÉireann programmes]
* [http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Irish_Swadesh_list Irish Swadesh list of basic vocabulary words] (from Wiktionary's [http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Swadesh_lists Swadesh-list appendix])
 
===ไวยากรณ์และการออกเสียง===
* [http://learn101.org/irish.php Learn Irish] Grammar with audio and pronunciation
* [http://www.angaelmagazine.com/pronunciation/introduction.htm An Gael Magazine]&nbsp;– Irish Gaelic Arts, Culture, And History Alive Worldwide Today
* [http://www.miejipang-jpn2.net/untitled3.html A short Irish and Breton phrase list with Japanese translationincltranslation(Renewal)] incl sound file
* [http://nualeargais.ie/gnag/gram.htm Braesicke's Gramadach na Gaeilge (Engl. translation)]
* [[s:de:Die araner mundart|''Die araner mundart'']] (a phonological description of the dialect of the [[Aran Islands]] by F.&nbsp;N. Finck, from 1899)
* [[s:en:A dialect of Donegal|''A dialect of Donegal'']] (a phonological description of the dialect of [[Glenties]] by E.&nbsp;C. Quiggin, from 1906)
 
===พจนานุกรม===
* [http://acmhainn.ie/ Acmhainn.ie&nbsp;– Dictionary and terminology resource]
* Acmhainn
* [http://www.irishdictionary.org/ Collaborative Irish dictionary]
*&nbsp;
* [http://www.focal.ie/Home.aspx ''Foclóir Téarmaíochta'' , a large terminology database developed by FIONTAR, DCU]
*
* [http://www.ceantar.org/Dicts/search.html General Gaelic Dictionaries]
* ''Foclóir Téarmaíochta'' , a large terminology database developed by FIONTAR, DCU
* [http://www.englishirishdictionary.com/ Online English–Irish dictionary]
* General Gaelic Dictionaries
* [http://www.talkirish.com/dictionary Irish-English Audio/Image dictionary]
* Online English–Irish dictionary
 
* Irish-English Image dictionary
{{เรียงลำดับ|ไอริช}}
[[หมวดหมู่:ภาษาไอริช| ]]
[[หมวดหมู่:กลุ่มภาษาเคลต์]]
[[หมวดหมู่:ภาษาในสหราชอาณาจักร]]