ผลต่างระหว่างรุ่นของ "จุลศักราช"

เพิ่มขึ้น 79 ไบต์ ,  1 ปีที่แล้ว
ไม่มีคำอธิบายอย่างย่อ
'''จุลศักราช''' (จ.ศ.; {{lang-pi|Culāsakaraj}}; {{lang-my|ကောဇာသက္ကရာဇ်}}; {{lang-km|ចុល្លសករាជ}}) เป็น[[ศักราช]]ที่เริ่มเมื่อ [[พ.ศ. 1181]] (ค.ศ. 638) นับรอบปีตั้งแต่ 16 เมษายน ถึง 15 เมษายน เดิมเข้าใจกันว่าเป็นศักราชของ[[ปฏิทินพม่า|ศักราชของพม่า]] ปรากฏอยู่ตามตำราโหราศาสตร์ แต่ทว่าปีที่ตั้งจุลศักราชนั้นเป็นเวลาก่อนปีที่[[พระเจ้าอโนรธามังช่อ]]จะประสูติ สันนิษฐานว่าน่าจะตั้งขึ้นในปีที่กษัตริย์[[ปยู]]ขึ้นครองราชย์ และใช้สืบต่อมาจนถึงอาณาจักรพุกาม<ref name=mat-35>Aung-Thwin 2005: 35</ref> เมื่อสมัยอาณาจักรอยุธยารับศักราชนี้ไปใช้ เลยเกิดความเชื่อกันว่าเป็นศักราชของชาวพม่า จุลศักราชถูกนำมาใช้แพร่หลายทั้งใน[[อาณาจักรล้านนา]] [[อาณาจักรสุโขทัยสมัยหลัง]] และ[[อาณาจักรอยุธยา]] ในสมัยของพระเจ้าปราสาททอง ทรงตัดปีจุลศักราช และใช้ปีศักราชจุฬามณีแทน เป็นผลทำให้ปีนักษัตรคลาดเคลื่อนไปสามปี ต่อมาจึงได้เปลี่ยนกลับไปใช้ปีจุลศักราชตามเดิม และตกทอดมาถึงปัจจุบัน การคำนวณปี พ.ศ. จาก จ.ศ. ปฏิทินไทยให้ใช้ปี จ.ศ. บวก 1181 ก็จะได้ปี พ.ศ. (เว้นแต่ในช่วงต้นปีตามปฏิทินสุริยคติที่ยังไม่เถลิงศกจุลศักราชใหม่)
 
ในเอกสารโบราณของไทยจำนวนไม่น้อย นิยมอ้างเวลา โดยใช้จุลศักราช โดยใช้ควบคู่กับ[[ปีนักษัตร]] หรือ ระบุเฉพาะเลขตัวท้ายของจุลศักราช และปีนักษัตร ทำให้สามารถระบุปี ได้ในช่วงกว้างถึงรอบละ 60 ปี (มาจาก [[ครน.]] ของรอบ 10 ปีจากเลขท้ายของจุลศักราช และรอบ 12 ปีของปีนักกษัตร)
| เอกศก
| ឯកស័ក
| ปีกาบ
| กัด
|-
| 2
| โทศก
| ទោស័ក
| ปีดับ
| กด
|-
| 3
| ตรีศก
| ត្រីស័ក
| ปีรวาย
| ร้วง
|-
| 4
| จัตวาศก
| ចត្វាស័ក
| ปีเมิง
| เต่า
|-
| 5
| เบญจศก
| បញ្ចស័ក
| ปีเปิก
| ก่า
|-
| 6
| ฉศก (/ฉอ-สก/)
| ឆស័ក
| ปีกัด
| กาบ
|-
| 7
| สัปตศก
| សប្តស័ក
| ปีกด
| ดับ
|-
| 8
| อัฐศก
| អដ្ឋស័ក
| ปีรวง
| รวาย
|-
| 9
| นพศก
| នព្វស័ក
| ปีเต่า
| เมือง
|-
| 0
| สัมฤทธิศก
| សំរឹទ្ធិស័ក
| ปีกา
| เปิก
|}
 
ในอดีต การเรียกชื่อศกตามท้ายเลขปีจุลศักราชของไทยและกัมพูชานั้นจะต้องใช้คู่กับชื่อปีนักษัตรเสมอ ส่วนล้านนาและล้านช้างก็เรียกชื่อปีด้วยแม่มื้อและลูกมื้อในทำนองเดียวกัน ต่างกันที่ระบบของไทยและกัมพูชาจะเอาชื่อปีนักษัตรขึ้นก่อนเลขศก ส่วนระบบของล้านนาล้านช้างจะเอาแม่มื้อ (เลขศก) ขึ้นก่อนลูกมื้อ (ปีนักษัตร) เช่น ปี ค.ศ. 2019 ตามปฏิทินไทยและกัมพูชาตรงกับ '''"ปีกุนเอกศก จุลศักราช 1381"''' เทียบกับระบบแม่มื้อลูกมื้อของล้านนาและล้านช้าง ตรงกับ '''"ปีกัดกาไค้ จุลศักราช 1381"''' เป็นต้น ระบบดังกล่าวนี้ยังคงมีการใช้สืบมาจนถึงปัจจุบัน ยกเว้นในประเทศกัมพูชา ที่แม้จะยังคงการบอกเลขท้ายจุลศักราชไว้ แต่เมื่อบอกเลขปีศักราช กลับเลือกใช้พุทธศักราชแทน เช่น "ปีกุนเอกศก จุลศักราช 1381" ในปฏิทินกัมพูชาจะใช้ว่า '''"ปีกุนเอกศก พุทธศักราช 2563"''' เป็นต้น (ระบบการนับพุทธศักราชของกัมพูชาเร็วกว่าที่ไทยใช้อยู่ 1 ปี)
 
=== หลักการคำนวณ ===
! width="100"|ปีอธิกมาสใหญ่
|-
| [[ปฏิทินพม่า]]
| 354
| 384
3,066

การแก้ไข