ผลต่างระหว่างรุ่นของ "พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวงศาธิราชสนิท"

ไม่มีคำอธิบายอย่างย่อ
(บอต: แทนที่หมวดหมู่ สมาชิกเครื่องราชอิสริยาภรณ์ น.ร. ด้วย ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ น.ร.)
 
== ประวัติ ==
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวงศาธิราชสนิท มีนามเดิมว่า '''พระองค์เจ้าชายนวม''' <ref group=note>สันนิษฐานว่า พระนามมาจากคำว่า นวม (อ่านว่า นะวะมะ) ซึ่งมีความหมายว่า "ที่ ๙" </ref> ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาปรางใหญ่ พระสนมเอก ธิดาท่านขรัวยายทองอิน เมื่อวันเสาร์ เดือน 8 แรม 2 ค่ำ ปีมะโรง สัมฤทธิศก จ.ศ. 1170 ตรงกับวันที่ 9 กรกฎาคม พ.ศ. 2351<ref name="ย้อนรอยวังหลวง"/> ทรงได้รับการศึกษาเบื้องต้นตามแบบฉบับของราชสำนักและผนวชเป็น[[สามเณร]] ได้รับการศึกษาในสำนัก[[สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส]] ณ [[วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร]] ทรงได้รับการถ่ายทอดวิชาความรู้ด้าน[[อักษรศาสตร์]] ทั้งอักขรวิธี[[ภาษาไทย]] [[อักษรเขมร]] และ[[ภาษาบาลี]] รวมทั้ง[[วรรณคดี]] วิชา[[โบราณคดี]]และราชประเพณี<ref name="200ปี">[http://www.dailynews.co.th/web/html/popup_news/Default.aspx?Newsid=169285&Newstype=1&template=1 จัดงาน200ปีกรมหลวงวงษาธิราชสนิท] dailynews.co.th</ref>
 
ต่อมาทรงเข้ารับราชการในรัชกาล[[พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว]] ทรงกำกับกรมหมอหลวง และทรงศึกษาวิชาการแพทย์สมัยใหม่จาก[[มิชชันนารี]][[ชาวอเมริกัน]] <ref name="ย้อนรอยวังหลวง">{{อ้างหนังสือ|ผู้แต่ง=กิตติพงษ์ วิโรจน์ธรรมากูร|ชื่อหนังสือ=ย้อนรอยราชสกุลวงศ์ "วังหลวง"|URL=|จังหวัด=กรุงเทพ|พิมพ์ที่=สำนักพิมพ์ดอกหญ้า|ปี= พิมพ์ครั้งที่ 4 พ.ศ. 2549|ISBN=974-941-205-2|หน้า=หน้าที่|จำนวนหน้า=304}}</ref> โปรดเกล้าฯ สถาปนาขึ้นเป็น''กรมหมื่นวงศาสนิท''<ref>[http://www.sakulthai.com/DSakulcolumndetailsql.asp?stcolumnid=3813&stissueid=2638&stcolcatid=2&stauthorid=13 กรมหลวงวงศาธิราชสนิท โดย จุลลดา ภักดีภูมินทร์] นิตยสารสกุลไทย ฉบับที่ 2638 ปีที่ 51 วันที่ 10 พฤษภาคม 2548</ref> เมื่อครั้นปี พ.ศ. 2392 พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระราชปรารภ ถึงความเสื่อมโทรมของภาษาไทย จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระองค์เจ้านวม ทรงแต่งตำราภาษาไทยขึ้นใหม่ เพื่ออนุรักษ์ภาษาไทย พระนิพนธ์เรื่อง “จินดามณี เล่ม 2” ซึ่งทรงดัดแปลงจากตำราเดิมสมัยอยุธยา อธิบายหลักเกณฑ์ภาษาไทยให้เข้าใจง่ายกว่าเดิม<ref name="200ปี"/> ต่อมาในรัชกาล[[พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว]] โปรดเกล้าฯ เลื่อนขึ้นเป็น''กรมหลวงวงศาธิราชสนิท'' ทรงกำกับราชการมหาดไทย ว่าพระคลังสินค้า และเป็นที่ปรึกษาราชการแผ่นดิน ทรงเป็นเจ้านายหนึ่งในสี่พระองค์ ที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงหมายจะให้สืบราชบัลลังก์ต่อจากพระองค์<ref name="ย้อนรอยวังหลวง"/>
 
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวงศาธิราชสนิท สิ้นพระชนม์ในสมัยรัชกาลที่ 5 เมื่อวันพุธ เดือน 10 ขึ้น 6 ค่ำ ปีมะเมียโทศก ตรงกับวันที่ 14 สิงหาคม พ.ศ. 2414 สิริพระชันษา 63 ปี พระราชทานเพลิงพระศพ ณ [[วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร]] เมื่อวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2414<ref name="พระอนุวงศ์ฯ">{{อ้างหนังสือ|ผู้แต่ง=ศุภวัฒย์ เกษมศรี, พลตรี หม่อมราชวงศ์, และรัชนี ทรัพย์วิจิตร|ชื่อหนังสือ=พระอนุวงศ์ชั้นหม่อมเจ้าในพระราชวงศ์จักรี|URL=|จังหวัด=กรุงเทพ|พิมพ์ที่=สำนักพิมพ์บรรณกิจ|ปี= พิมพ์ครั้งที่ 3 พ.ศ. 2549|ISBN=974-221-818-8|หน้า=หน้าที่|จำนวนหน้า=360}}</ref>
 
ในปี พ.ศ. 2550 [[กระทรวงวัฒนธรรม]]ได้เสนอพระนาม พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวงศาธิราชสนิท ในโครงการเฉลิมฉลองบุคคลสำคัญและเหตุการณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์ของ [[ยูเนสโก]] ด้านปราชญ์และกวี ประจำปี 2551-2552 ในวาระครบรอบ 200 ปีของการประสูติ องค์การยูเนสโกได้มีมติรับรองในการประชุมเมื่อวันที่ 18-23 ตุลาคม พ.ศ. 2550 ที่กรุง[[ปารีส]] <ref>[http://news.sanook.com/education/education_212891.php ยูเนสโกยกย่องต้นราชสกุล สนิทวงศ์] เดลินิวส์ 19 พฤศจิกายน พ.ศ. 2550</ref>
 
== พระโอรส-ธิดา ==
# หม่อมเจ้าหญิงเม้า สนิทวงศ์
# หม่อมเจ้าชายเทโพ สนิทวงศ์
# หม่อมเจ้าชายจำรัส สนิทวงศ์ มีโอรส คือ หม่อมราชวงศ์เฟี้ยน สนิทวงศ์ ผู้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตติยานุจุลจอมเกล้าสืบราชสกุล
##หม่อมราชวงศ์เฟี้ยน สนิทวงศ์ ผู้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตติยานุจุลจอมเกล้าสืบราชสกุล
# หม่อมเจ้าชายเจริญ สนิทวงศ์ บางแห่งว่าชื่อหม่อมเจ้าชายดำ (ประสูติ พ.ศ. 2377 สิ้นชีพิตักษัยเมื่อวันที่ 25 มีนาคม พ.ศ. 2427)
# หม่อมเจ้าหญิงอรุณ สนิทวงศ์
# หม่อมเจ้าชายท้วม สนิทวงศ์
# หม่อมเจ้าชายสาย สนิทวงศ์ ในรัชกาลที่ 5 ทรงได้รับสถาปนาขึ้นเป็น[[พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสายสนิทวงศ์]] (ประสูติเมื่อวันที่ 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2388 สิ้นพระชนม์ 13 กันยายน พ.ศ. 2455) เสกสมรสกับหม่อมเขียน สนิทวงศ์ ณ อยุธยา (สกุลเดิม : ศศิสมิต)
# หม่อมเจ้าชายสวาสดิ์ สนิทวงศ์ (สิ้นชีพิตักษัยเมื่อวันที่ 15 เมษายน พ.ศ. 2443 พระราชทานเพลิง ณ วัดราชสิทธาราม) เสกสมรสกับหม่อมพลอย สนิทวงศ์ ณ อยุธยา มีธิดา คือ [[เจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศ์เกสร ในรัชกาลที่ 5|หม่อมราชวงศ์หญิงเกสร สนิทวงศ์]] รับราชกาลฝ่ายในเป็นเจ้าจอมพระสนมเอกใน[[พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว|รัชกาลที่ 5]] และนอกจากนี้หม่อมเจ้าสวาสดิ์ยังทรงมีหม่อมอีก 1 คน คือ หม่อมเขียน สนิทวงศ์ ณ อยุธยา มีธิดา คือ 1.หม่อมราชวงศ์หญิงเลิศวิไลยลักษณ์ สนิทวงศ์ 2.หม่อมราชวงศ์หญิงจำรัสศรี สนิทวงศ์
##หม่อมราชวงศ์หญิงเลิศวิไลยลักษณ์ สนิทวงศ์
##หม่อมราชวงศ์หญิงจำรัสศรี สนิทวงศ์
#หม่อมเจ้าหญิงสนิท สนิทวงศ์ หรือ หม่อมเจ้าหญิงสนิทถนอม (ประสูติ พ.ศ. 2390 สิ้นชีพิตักษัยเมื่อวันที่ 15 สิงหาคม พ.ศ. 2472) เสกสมรสกับ [[พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าประเสริฐศักดิ์]]
# หม่อมเจ้าหญิงเกษร สนิทวงศ์ (สิ้นชีพิตักษัยเมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2452 พระราชทานเพลิง ณ วัดบรมนิวาส เมื่อวันที่ 15 มิถุนายน พ.ศ. 2456)
# หม่อมเจ้าชายเกด สนิทวงศ์ (ประสูติ พ.ศ. 2407 สิ้นชีพิตักษัย 9 กันยายน พ.ศ. 2432)
# หม่อมเจ้าชายสะอาด สนิทวงศ์ (พระราชทานเพลิง ณ วัดอรุณราชวราราม พ.ศ. 2408)
# หม่อมเจ้าชายพร้อม สนิทวงศ์ ในสมัยรัชกาลที่ 6 ทรงได้รับสถาปนาขึ้นเป็น[[พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพร้อมพงศ์พงษ์อธิราช]] (ประสูติเมื่อวันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2411 สิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2482 พระราชทานเพลิง ณ วัดเทพศิรินทราวาส เมื่อวันที่ 27 มีนาคม พ.ศ. 2482) เสกสมรสกับหม่อมสะอาด สนิทวงศ์ ณ อยุธยา และทรงมีหม่อมอีก 8 คน คือ หม่อมลมัย หม่อมเจิม หม่อมจร หม่อมแป้น หม่อมพร หม่อมเกษร หม่อมเนิน และหม่อมไสว
# หม่อมเจ้าชายเปียก สนิทวงศ์
# หม่อมเจ้าชายประวัติวงษ์ สนิทวงศ์ (ประสูติ พ.ศ. 2412 สิ้นชีพิตักษัย 14 ตุลาคม พ.ศ. 2452 พระราชทานเพลิง ณ วัดสระเกศ เมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม พ.ศ. 2454)
# หม่อมเจ้าชายเปลี่ยน สนิทวงศ์
# หม่อมเจ้าหญิงกลาง สนิทวงศ์
 
== พระเกียรติยศ ==
 
=== พระอิสริยยศ ===
 
* '''พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้านวม'''
* '''พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้านวม'''
* '''พระเจ้าน้องยาเธอ พระองค์เจ้านวม'''
* '''พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นวงศาธิราชสนิท'''
* '''พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหลวงวงศาธิราชสนิท'''
* '''พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวงศาธิราชสนิท'''
 
== ราชตระกูล ==
ผู้ใช้นิรนาม