ผลต่างระหว่างรุ่นของ "ภาคอีสาน (ประเทศไทย)"

เพิ่มขึ้น 7,036 ไบต์ ,  11 เดือนที่ผ่านมา
ประชากรศาสตร์
ป้ายระบุ: แก้ไขจากอุปกรณ์เคลื่อนที่ แก้ไขจากเว็บสำหรับอุปกรณ์เคลื่อนที่
(ประชากรศาสตร์)
 
'''ภาคอีสาน''' (มาจาก[[ภาษาบาลี]]หรือ[[ภาษาสันสกฤต]] ऐशान ''aiśāna'' แปลว่า "ตะวันออกเฉียงเหนือ")<ref>{{cite web|author=Klaus Glashoff |url=http://spokensanskrit.de/index.php?script=HK&tinput=northeast&country_ID=&trans=Translate&direction=AU |title=Spoken Sanskrit |publisher=Spokensanskrit.de |date= |accessdate=2010-05-02}}</ref> หรือ '''ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ''' เป็นภูมิภาคหนึ่งใน[[ประเทศไทย]] ตั้งอยู่บน[[ที่ราบสูงโคราช|แอ่งโคราช]]และแอ่งสกลนคร มี[[แม่น้ำโขง]]กั้น[[ประเทศลาว]]ทางทิศเหนือและตะวันออกของภาค ทางทิศใต้มี[[เทือกเขาพนมดงรัก]]กั้น[[ประเทศกัมพูชา]]และ[[ภาคตะวันออก]]ของประเทศไทย และมี[[ทิวเขาเพชรบูรณ์]]และ[[ทิวเขาดงพญาเย็น]]เป็นแนวกั้นทางตะวันตกแยกจากภาคกลาง
 
[[ภาษา]]หลักของภาคนี้ คือ [[ภาษาอีสาน]] ซึ่งเป็นภาษา[[ภาษาอีสาน|อีสาน]]สำเนียงหนึ่งทางฝั่งขวาแม่น้ำโขง ส่วน[[ภาษาไทย]]นิยมใช้กันทั่วไปโดยเฉพาะในเมืองใหญ่และ[[จังหวัดนครราชสีมา]]แต่ไม่ถือเป็นภาษาหลัก ขณะเดียวกันยังมี[[ภาษาเขมร]]ที่ใช้กันมากในบริเวณอีสานใต้ นอกจากนี้ มีภาษาถิ่นอื่น ๆ อีกมาก เช่น [[ภาษาผู้ไท]] [[ภาษาโส้]] [[ภาษาไทย|ภาษาไทโคราช]] [[ภาษากูย|ภาษากวย (ส่วย)]] ภาษาแสก ภาษาข่า ภาษากะเลิง ภาษาโย้ย ภาษาย้อ เป็นต้น ภาคอีสานยังมีเอกลักษณ์ทาง[[วัฒนธรรม]]ที่โดดเด่นที่สุดของประเทศ{{citation needed}} เช่น [[อาหาร]] [[ภาษา]] อักษร เช่น อักษรไทน้อย [[ดนตรี]][[หมอลำ]] [[กันตรึม|ดนตรีกันตรึม]] [[เจรียง|ดนตรีเจรียง]] และ[[ศิลปะ]]การ[[ฟ้อนรำ]] การเซิ้ง ที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะ เป็นต้น
 
ภาคอีสานยังมีเนื้อที่มากที่สุดของ[[ประเทศไทย]] ประมาณ 168,854 ตารางกิโลเมตร หรือมีเนื้อที่ร้อยละ 33.17 เทียบได้กับหนี่งในสามของพื้นที่ทั้งหมดของประเทศไทยได้จัดว่าเป็นพื้นที่ที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย เทือกเขาที่สูงที่สุดในภาคอีสานคือ ยอด[[ภูลมโล]] ภูหลวง และ[[ภูกระดึง]] ซึ่งเป็นต้นกำเนิดของ[[แม่น้ำ]]สายสำคัญของชาวอีสานในหลาย[[จังหวัด]]ด้วยกัน เช่น [[แม่น้ำห้วยหลวง]] [[แม่น้ำชี]] [[ลำตะคอง]] [[แม่น้ำพอง]] [[แม่น้ำเลย]] [[แม่น้ำพรม]] [[แม่น้ำมูล]] [[แม่น้ำสงคราม]]
 
[[ภาษา]]หลักของภาคนี้ คือ [[ภาษาอีสาน]] ซึ่งเป็นภาษา[[ภาษาอีสาน|อีสาน]]สำเนียงหนึ่งทางฝั่งขวาแม่น้ำโขง ส่วน[[ภาษาไทย]]นิยมใช้กันทั่วไปโดยเฉพาะในเมืองใหญ่และ[[จังหวัดนครราชสีมา]]แต่ไม่ถือเป็นภาษาหลัก ขณะเดียวกันยังมี[[ภาษาเขมร]]ที่ใช้กันมากในบริเวณอีสานใต้ นอกจากนี้ มีภาษาถิ่นอื่น ๆ อีกมาก เช่น [[ภาษาผู้ไท]] [[ภาษาโส้]] [[ภาษาไทย|ภาษาไทโคราช]] [[ภาษากูย|ภาษากวย (ส่วย)]] ภาษาแสก ภาษาข่า ภาษากะเลิง ภาษาโย้ย ภาษาย้อ เป็นต้น ภาคอีสานยังมีเอกลักษณ์ทาง[[วัฒนธรรม]]ที่โดดเด่นที่สุดของประเทศ{{citation needed}} เช่น [[อาหาร]] [[ภาษา]] อักษร เช่น อักษรไทน้อย [[ดนตรี]][[หมอลำ]] [[กันตรึม|ดนตรีกันตรึม]] [[เจรียง|ดนตรีเจรียง]] และ[[ศิลปะ]]การ[[ฟ้อนรำ]] การเซิ้ง ที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะ เป็นต้น
 
== ภูมิศาสตร์ ==
 
ภูมิประเทศของภาคอีสานเต็มไปขุนเขาน้อยใหญ่ โดยเฉพาะบริเวณตอนกลางของภูมิภาค เช่น [[จังหวัดกาฬสินธุ์]] [[จังหวัดขอนแก่น]] [[จังหวัดชัยภูมิ]] [[จังหวัดนครพนม]] [[จังหวัดนครราชสีมา]] และ [[จังหวัดบึงกาฬ]] โดยมีจุดสูงสุดของภาคอีสานอยู่ที่ ยอดเขาหลวง 1,835 เมตร เหนือระดับทะเลหมอกปานกลาง ตั้งอยู่ใน[[อุทยานแห่งชาติภูกระดึง]] (จังหวัดเลย)
 
 
== ประชากรศาสตร์ ==
ประชากรรวมของภาคอีสานในปี พ.ศ. 2553 มีจำนวนประมาณ 21,305,000 คน ร้อยละ 40 ของจำนวนประชากรอยู่ใน[[จังหวัดนครราชสีมา]] [[จังหวัดอุบลราชธานี]] [[จังหวัดอุดรธานี]] และ[[จังหวัดขอนแก่น]] จังหวัดดังกล่าวนี้มี[[เทศบาลนคร]]ที่มีชื่อเดียวกันกับจังหวัด เรียกกันว่า "สี่เมืองใหญ่ของอีสาน" ในปี พ.ศ. 2553 มีจำนวนประชากรในเทศบาลนครทั้งสี่ ได้แก่ [[เทศบาลนครนครราชสีมา]] 142,169 คน, [[เทศบาลนครอุดรธานี]] 137,979 คน, [[เทศบาลนครขอนแก่น]] 113,828 คน, และ[[เทศบาลนครอุบลราชธานี]] 83,148 คน อย่างไรก็ตาม ในปี พ.ศ. 2553 มีเพียงร้อยละ 50 ของประชากรในภาคนี้อาศัยอยู่ในเขตเทศบาล [[จังหวัดกาฬสินธุ์]]เป็นจังหวัดที่มีประชากรในเขตเทศบาลมากที่สุด ส่วนจังหวัดร้อยเอ็ดน้อยที่สุด ดังนั้น ประชากรอีกส่วนหนึ่งยังคงอยู่ในเขตชนบท แต่อาศัยอยู่รอบ ๆ ศูนย์กลางเขตเมือง
 
ภาษาหลักของภาคนี้ คือ [[ภาษาอีสาน]] ซึ่งเป็น[[ภาษาลาว]]สำเนียงหนึ่งทางฝั่งขวาแม่น้ำโขง มีจำนวนผู้ใช้ภาษาอีสานประมาณ 15 ถึง 23 ล้านคน ขณะเดียวกันยังมี[[ภาษาเขมรถิ่นไทย]] ซึ่งเป็นสำเนียงหนึ่งของ[[ภาษาเขมร]] ใช้กันมากในบริเวณอีสานใต้ ส่วน[[ภาษาไทย]]กลางนิยมใช้กันทั่วไปเป็นทางการโดยเฉพาะในเมืองใหญ่ แต่ไม่ถือเป็นภาษาหลัก นอกจากนี้ ยังมี[[สำเนียงโคราช|ภาษาไทยสำเนียงโคราช]] ใช้พูดกันใน[[จังหวัดนครราชสีมา]]และจังหวัดใกล้เคียง มีผู้ใช้ราว 10,000 คน<ref>{{cite book|last1=Schliesinger|first1=Joachim|title=Tai Groups of Thailand, Vol 2: Profile of the Existing Groups|date=2001|publisher=White Lotus Co, Ltd|location=Bangkok|isbn=9781633232358|pages=7–12|edition=eBook by BooksMango|chapter-url=https://books.google.co.th/books?id=XTkjBgAAQBAJ&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false|accessdate=9 July 2017|chapter=Chapter 2: Khorat Thai}}</ref> มีตำแหน่งทางภาษาระหว่างภาษาลาวและภาษาไทยกลาง
 
มีชนกลุ่มน้อย[[ชาวเขมร]]จำนวนมากกระจุกตัวอยู่ในทางตอนใต้ของ[[จังหวัดบุรีรัมย์]] [[จังหวัดสุรินทร์]] และ[[จังหวัดศรีสะเกษ]] และผู้ลี้ภัยชาวเวียดนามบางส่วนใน[[จังหวัดมุกดาหาร]] และ[[จังหวัดนครพนม]]
 
นอกจากนี้ ยังมีภาษาอื่น ๆ ที่พูดในภาคอีสาน โดยส่วนใหญ่เป็นชนกลุ่มน้อย ดังนี้
 
{| class="wikitable sortable"
|-
! ภาษา !! ตระกูลภาษา !! จำนวนผู้พูด !! จังหวัดที่มีการพูด
|-
| [[ภาษาโซ่ (ทะวืง)|ทะวืง]]
| [[ตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติก|มอญ–เขมร]]
| 750
| สกลนคร
|-
| [[ภาษาบรูตะวันออก|บรูตะวันออก]]
| มอญ–เขมร
| 5,000
| สกลนคร
|-
| [[ภาษาบรูตะวันตก|บรูตะวันตก]]
| มอญ–เขมร
| 20,000
| มุกดาหาร อำนาจเจริญ อุบลราชธานี
|-
| [[ภาษาเขมรถิ่นไทย|เขมรสุรินทร์]]
| มอญ–เขมร
| 1,000,000
| สุรินทร์ ศรีสะเกษ บุรีรัมย์ นครราชสีมา
|-
| [[ภาษากูย|กูย]]
| มอญ–เขมร
| 300,000
| บุรีรัมย์ สุรินทร์ ศรีสะเกษ อุบลราชธานี ร้อยเอ็ด
|-
| [[ภาษาญัฮกุร|ญัฮกุร]]
| มอญ–เขมร
| 1,500
| นครราชสีมา ชัยภูมิ
|-
| [[ภาษาญ้อ|ญ้อ]]
| [[ตระกูลภาษาไท-กะได|ไท–กะได]]
| 50,000
| สกลนคร หนองคาย นครพนม
|-
| [[ภาษาเยอ|เยอ]]
| มอญ–เขมร
| 200
| ศรีสะเกษ
|-
| [[ภาษาผู้ไท|ผู้ไท]]
| ไท–กะได
| 156,000
| นครพนม อุบลราชธานี กาฬสินธุ์ สกลนคร
|-
| [[ภาษาพวน|พวน]]
| ไท–กะได
| 200,000
| อุดรธานี เลย
|-
| [[ภาษาแสก|แสก]]
| ไท–กะได
| 11,000
| นครพนม
|-
| [[ภาษาโซ่|โซ่]]
| มอญ–เขมร
| 55,000
| นครพนม สกลนคร หนองคาย กาฬสินธุ์
|-
| [[ภาษาไทดำ|ไทดำ]]
| ไท–กะได
| 20,000
| หนองคาย นครราชสีมา เลย (รวมถึง[[จังหวัดสระบุรี|สระบุรี]])
|-
| [[ภาษาโย้ย|โย้ย]]
| ไท–กะได
| 5,000
| สกลนคร
|-
|}
 
=== สถิติประชากร ===
{| class="wikitable" border="1" style="font-size:98%;"
7,503

การแก้ไข