ผลต่างระหว่างรุ่นของ "พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวงศาธิราชสนิท"

ไม่มีคำอธิบายอย่างย่อ
{{infobox royalty
{{กล่องข้อมูล เชื้อพระวงศ์
| image = ไฟล์:กรมหลวงวงศาธิราชสนิท.jpg
| สี = mediumpurple
| ภาพname = ไฟล์:พระเจ้าบรมวงศ์เธอ<br >กรมหลวงวงศาธิราชสนิท.jpg
| วันประสูติbirth_date = [[9 กรกฎาคม]] [[พ.ศ. 2351]]
| พระนาม = พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้านวม กรมหลวงวงศาธิราชสนิท
| death_style = สิ้นพระชนม์
| พระนามเต็ม =
| วันสิ้นพระชนม์death_date = [[14 สิงหาคม]] [[พ.ศ. 2414]]
| ฐานันดร = พระองค์เจ้าชั้นเอก
| พระบิดาfather1 = [[พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย]]
| วันประสูติ = [[9 กรกฎาคม]] [[พ.ศ. 2351]]
| พระมารดาmother1 = [[เจ้าจอมมารดาปรางใหญ่ ในรัชกาลที่ 2|เจ้าจอมมารดาปรางใหญ่]]
| วันสิ้นพระชนม์ = [[14 สิงหาคม]] [[พ.ศ. 2414]]
| issue1 = 52 พระองค์
| พระอิสริยยศ = พระเจ้าบรมวงศ์เธอชั้น 2
| ราชวงศ์dynasty = [[ราชวงศ์จักรี]]
| พระราชบิดา =
| พระบิดา = [[พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย]]
|พระราชมารดา =
| พระมารดา = [[เจ้าจอมมารดาปรางใหญ่ ในรัชกาลที่ 2|เจ้าจอมมารดาปรางใหญ่]]
| พระราชโอรส/ธิดา =
| บุตร/ธิดา =
| ราชวงศ์ = [[ราชวงศ์จักรี]]
}}
'''พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้านวม กรมหลวงวงศาธิราชสนิท''' ([[9 กรกฎาคม]] [[พ.ศ. 2351]] - [[14 สิงหาคม]] [[พ.ศ. 2414]]) พระราชโอรสราชบุตรลำดับที่ 49 ใน[[พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย]]<ref>{{อ้างหนังสือ| ผู้แต่ง = สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร| ชื่อหนังสือ = ราชสกุลวงศ์| URL = https://ia800501.us.archive.org/25/items/ThaiKings/Thai%20Kings.pdf| จังหวัด = พิมพ์ครั้งที่ 14, กรุงเทพฯ| พิมพ์ที่ = สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร| ปี = 2554 | ISBN = 978-974-417-594-6| จำนวนหน้า = 296| หน้า = 30}}</ref> ต้นราชสกุลสนิทวงศ์ และเป็นพระปัยกาใน[[สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ|สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ]]
 
'''พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้านวม กรมหลวงวงศาธิราชสนิท''' ([[9 กรกฎาคม]] [[พ.ศ. 2351]] - [[14 สิงหาคม]] [[พ.ศ. 2414]]) พระราชโอรสลำดับที่ 49 ใน[[พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย]] ต้นราชสกุลสนิทวงศ์ และเป็นพระปัยกาใน[[สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ|สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ]]
 
== ประวัติ ==
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้านวม กรมหลวงวงศาธิราชสนิท มีนามเดิมว่า '''พระองค์เจ้าชายนวม''' <ref group=note>สันนิษฐานว่า พระนามมาจากคำว่า นวม (อ่านว่า นะวะมะ) ซึ่งมีความหมายว่า "ที่ ๙" </ref> ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาปรางใหญ่ พระสนมเอก ธิดาท่านขรัวยายทองอิน เมื่อวันเสาร์ เดือน 8 แรม 2 ค่ำ ปีมะโรง สัมฤทธิศก จ.ศ. 1170 ตรงกับวันที่ [[9 กรกฎาคม]] [[พ.ศ. 2351]]<ref name="ย้อนรอยวังหลวง"/> ทรงได้รับการศึกษาเบื้องต้นตามแบบฉบับของราชสำนักและผนวชเป็น[[สามเณร]] ได้รับการศึกษาในสำนัก[[สมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส]] ใน[[วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร]] ทรงได้รับการถ่ายทอดวิชาความรู้ด้าน[[อักษรศาสตร์]] ทั้งอักขรวิธี[[ภาษาไทย]] [[ขอมอักษรเขมร]] และ[[มคธภาษาบาลี]] รวมทั้ง[[วรรณคดี]] วิชา[[โบราณคดี]]และราชประเพณี<ref name="200ปี">[http://www.dailynews.co.th/web/html/popup_news/Default.aspx?Newsid=169285&Newstype=1&template=1 จัดงาน200ปีกรมหลวงวงษาธิราชสนิท] dailynews.co.th</ref>
 
ต่อมาทรงเข้ารับราชการในรัชกาล[[พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว]] ทรงกำกับกรมหมอหลวง และทรงศึกษาวิชาการแพทย์สมัยใหม่จาก[[มิชชันนารี]][[ชาวอเมริกัน]] <ref name="ย้อนรอยวังหลวง">{{อ้างหนังสือ|ผู้แต่ง=กิตติพงษ์ วิโรจน์ธรรมากูร|ชื่อหนังสือ=ย้อนรอยราชสกุลวงศ์ "วังหลวง"|URL=|จังหวัด=กรุงเทพ|พิมพ์ที่=สำนักพิมพ์ดอกหญ้า|ปี= พิมพ์ครั้งที่ 4 พ.ศ. 2549|ISBN=974-941-205-2|หน้า=หน้าที่|จำนวนหน้า=304}}</ref> โปรดเกล้าฯ สถาปนาขึ้นเป็น ''กรมหมื่นวงศาสนิท ''<ref>[http://www.sakulthai.com/DSakulcolumndetailsql.asp?stcolumnid=3813&stissueid=2638&stcolcatid=2&stauthorid=13 กรมหลวงวงศาธิราชสนิท โดย จุลลดา ภักดีภูมินทร์] นิตยสารสกุลไทย ฉบับที่ 2638 ปีที่ 51 วันที่ 10 พฤษภาคม 2548</ref> เมื่อครั้นปี พ.ศ. 2392 พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระราชปรารภ ถึงความเสื่อมโทรมของภาษาไทย จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระองค์เจ้านวม ทรงแต่งตำราภาษาไทยขึ้นใหม่ เพื่ออนุรักษ์ภาษาไทย พระนิพนธ์เรื่อง “จินดามณี เล่ม 2” ซึ่งทรงดัดแปลงจากตำราเดิมสมัยอยุธยา อธิบายหลักเกณฑ์ภาษาไทยให้เข้าใจง่ายกว่าเดิม<ref name="200ปี"/> ต่อมาในรัชกาล[[พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว]] โปรดเกล้าฯ เลื่อนขึ้นเป็น ''กรมหลวงวงศาธิราชสนิท'' ทรงกำกับราชการมหาดไทย ว่าพระคลังสินค้า และเป็นที่ปรึกษาราชการแผ่นดิน ทรงเป็นเจ้านายหนึ่งในสี่พระองค์ ที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงหมายจะให้สืบราชบัลลังก์ต่อจากพระองค์ <ref name="ย้อนรอยวังหลวง"/>
 
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวงศาธิราชสนิท สิ้นพระชนม์ในสมัยรัชกาลที่ 5 เมื่อวันพุธ เดือน 10 ขึ้น 6 ค่ำ ปีมะเมียโทศก ตรงกับวันที่ [[14 สิงหาคม]] [[พ.ศ. 2414]] สิริพระชันษา 63 พรรษา ปี พระราชทานเพลิงพระศพ ณ [[วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร]] เมื่อวันที่ [[5 ธันวาคม]] [[พ.ศ. 2414]] <ref name="พระอนุวงศ์ฯ">{{อ้างหนังสือ|ผู้แต่ง=ศุภวัฒย์ เกษมศรี, พลตรี หม่อมราชวงศ์, และรัชนี ทรัพย์วิจิตร|ชื่อหนังสือ=พระอนุวงศ์ชั้นหม่อมเจ้าในพระราชวงศ์จักรี|URL=|จังหวัด=กรุงเทพ|พิมพ์ที่=สำนักพิมพ์บรรณกิจ|ปี= พิมพ์ครั้งที่ 3 พ.ศ. 2549|ISBN=974-221-818-8|หน้า=หน้าที่|จำนวนหน้า=360}}</ref>
 
ในปี พ.ศ. 2550 [[กระทรวงวัฒนธรรม]]ได้เสนอพระนาม พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวงศาธิราชสนิท ในโครงการเฉลิมฉลองบุคคลสำคัญและเหตุการณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์ของ[[ยูเนสโก]] ประจำปี 2551-2552 ในวาระครบรอบ 200 ปีของการประสูติ องค์การยูเนสโกได้มีมติรับรองในการประชุมเมื่อวันที่ 18-23 ตุลาคม 2550 ที่กรุง[[กรุงปารีส]] <ref>[http://news.sanook.com/education/education_212891.php ยูเนสโกยกย่องต้นราชสกุล สนิทวงศ์] เดลินิวส์ 19 พฤศจิกายน พ.ศ. 2550</ref>
 
== พระโอรส-ธิดา ==
# หม่อมเจ้าชายรัสมี (? - 12 มกราคม พ.ศ. 2439)
# หม่อมเจ้าหญิงแพ
# หม่อมเจ้าหญิงสารภี ([[หม่อมเจ้าสารภี ชุมสาย]]) เสกสมรสกับ[[หม่อมเจ้าประวิช ชุมสาย]] พระโอรสใน[[พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าชุมสาย กรมขุนราชสีหวิกรม|พระเจ้าบรมวงศ์เธอชั้น๓ กรมขุนราชสีหวิกรม]]
# หม่อมเจ้าหญิงชมนาท (? - 24 กรกฎาคม พ.ศ. 2448)
# หม่อมเจ้าหญิงทองคำ
 
{| class="wikitable"
|+'''พระราชตระกูลในสามรุ่นของ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้านวม กรมหลวงวงศาธิราชสนิท '''
|-
|-
| rowspan="8" align="center"| '''พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวงศาธิราชสนิท <br />'''
| rowspan="4" align="center"| '''พระชนก:'''<br />[[พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย]]
| rowspan="2" align="center"| '''พระอัยกาฝ่ายพระชนก:'''<br />[[พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช]]
| align = "center"| '''พระปัยกาฝ่ายพระชนก:'''<br />[[สมเด็จพระปฐมบรมมหาชนก]]
|-
| align = "center"| '''พระปัยยิกาฝ่ายพระชนก:'''<br />[[พระอัครชายา (ดาวเรืองหยก)]]
|-
| rowspan="2" align="center"| '''พระอัยยิกาฝ่ายพระชนก:'''<br />[[สมเด็จพระอมรินทราบรมราชินี]]
{{พระราชโอรสราชวงศ์จักรี}}
 
{{เรียงลำดับ|นวมวงศาธิราชสนิท}}
{{เกิดปีอายุขัย|2351}}{{ตายปี|2414}}
[[หมวดหมู่:พระราชโอรสในรัชกาลที่ 2]]
[[หมวดหมู่:พระเจ้าบรมวงศ์เธอ ชั้น 2]]
[[หมวดหมู่:พระองค์เจ้า|นวม]]
[[หมวดหมู่:กรมหลวง|วงศาธิราชสนิท]]
[[หมวดหมู่:ราชสกุลสนิทวงศ์| ]]
[[หมวดหมู่:แพทย์ชาวไทย]]