เปิดเมนูหลัก

การเปลี่ยนแปลง

ไม่มีคำอธิบายอย่างย่อ
| term_end = [[พ.ศ. 2458]]
| primeminister =
| predecessor = [[เจ้าพระยาวิชิตวงศ์วุฒิไกร (หม่อมราชวงศ์คลี่ สุทัศน์)]]
| successor = [[เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี (สนั่น เทพหัสดิน ณ อยุธยา)]]
| birth_date = [[16 เมษายน]] [[พ.ศ. 2410]]
| birth_place = [[ประเทศไทย]]
| death_place =
| party =
| spouse = ท่านผู้หญิง[[ท่านผู้หญิงเสงี่ยม มาลากุลพระเสด็จสุเรนทราธิบดี]]
| religion = [[ศาสนาพุทธ|พุทธ]]
| signature =
| footnotes =
[[ไฟล์:ศาลาพระเสด็จ.jpg|thumb|200px|ศาลาพระเสด็จสุเรนทราธิบดี ภายในโรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2468 เพื่อเป็นอนุสรณ์แด่เจ้าพระยาพระเสด็จสุเรนทราธิบดี]]
[[ไฟล์:ภาพถ่ายเก่าอาคารพระพุทธเจ้าหลวง.JPG|right|thumb|200px|[[โรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร]] เจ้าพระยาพระเสด็จสุเรนทราธิบดีจัดทำหลักสูตรการสอน ตามพระราชดำริ[[พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว]] ]]
'''มหาอำมาตย์เอก เจ้าพระยาพระเสด็จสุเรนทราธิบดี''' นามเดิม '''หม่อมราชวงศ์เปีย มาลากุล''' ([[16 เมษายน]] [[พ.ศ. 2410]] - [[14 กุมภาพันธ์]] [[พ.ศ. 2459]]) อดีตเสนาบดี[[รายนามเสนาบดีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการของไทย|เสนาบดีกระทรวงธรรมการ]]
 
== ประวัติ ==
หม่อมราชวงศ์เปีย มาลากุล เกิดเมื่อวันที่ [[16 เมษายน]] [[พ.ศ. 2410]]<ref name="เรื่องตั้ง">{{อ้างหนังสือ|ผู้แต่ง=[[พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสวัสดิประวัติ กรมพระสมมตอมรพันธ์]]|ชื่อหนังสือ=เรื่องตั้งเจ้าพระยาในกรุงรัตนโกสินทร์|URL= |จังหวัด=กรุงเทพฯ|พิมพ์ที่=[[กรมศิลปากร]]|ปี= 2545|ISBN=974-417-534-6|จำนวนหน้า=404}}, หน้า 179 (เชิงอรรถ)</ref><!--จากหนังสือ 100 ปีภาพถ่ายฝีพระหัตถ์ ร.5 บอกว่าเกิด พ.ศ. 2404--> ในรัชสมัย[[พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว]] เป็นโอรสใน[[พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าขจรจรัสวงษ์ กรมหมื่นปราบปรปักษ์]] และหม่อมเปี่ยม
 
หม่อมราชวงศ์เปีย มาลากุล เกิดเมื่อวันที่ [[16 เมษายน]] [[พ.ศ. 2410]] {{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}} <!--จากหนังสือ 100 ปีภาพถ่ายฝีพระหัตถ์ ร.5 บอกว่าเกิด พ.ศ. 2404--> ในรัชสมัย[[พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว]] เป็นบุตรของ[[พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าขจรจรัสวงษ์ กรมหมื่นปราบปรปักษ์]] (พระโอรสใน [[สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ามหามาลา กรมพระยาบำราบปรปักษ์]] ต้น[[:หมวดหมู่:ราชสกุลมาลากุล|ราชสกุลมาลากุล]] ประสูติจากหม่อมกลีบ) และหม่อมเปี่ยม หม่อมราชวงศ์เปีย มาลากุล ศึกษาชั้นต้นที่[[โรงเรียนพระตำหนักสวนกุหลาบ]] มีเลขประจำตัวหมายเลข 2 มีผลการเรียนดีเลิศ ซึ่งสอบได้ประโยคที่ 2 ในจุลศักราช 1248 หรือ [[พ.ศ. 2429]]
 
หม่อมราชวงศ์เปีย มาลากุล เข้ารับราชการในกรมศึกษาธิการ ได้รับพระราชทานโปรดเกล้าฯ เป็น '''หลวงไพศาลศิลปศาสตร์''' จากนั้นย้ายมารับราชการอยู่ที่กระทรวงมหาดไทย เป็น '''พระมนตรีพจนกิจ''' ท่านได้รับการไว้วางพระราชหฤทัยจาก[[พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว]] ให้เป็นผู้อภิบาล [[พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว]] ขณะดำรงพระอิสริยยศเป็น [[สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร]] เสด็จไปทรงศึกษาต่อ ณ [[ประเทศอังกฤษ]] ดำรงตำแหน่งเอกอัครราชทูตพิเศษไทยประจำอังกฤษและยุโรป <ref>[http://www.gotomanager.com/news/details.aspx?id=2776 เจ้าพระยาพระเสด็จสุเรนทราธิบดี โดย สมศักดิ์ ดำรงสุนทรชัย] </ref> ระหว่าง พ.ศ. 2440-2442 <ref>[http://www.thaiembassyuk.org.uk/list_amb.html รายนามเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงลอนดอน ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน] สำเนาจากกูเกิลแคช [http://web.archive.org/web/20080703171333/http://www.thaiembassyuk.org.uk/list_amb.html]</ref>
 
จากการที่ท่านได้เห็นการศึกษาของนักเรียนไทยในต่างประเทศเป็นเวลาหลายปี ท่านได้กราบทูลเสนอให้พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงปรับปรุงระบบการศึกษาของไทย ร่างเป็น "โครงแผนการศึกษาในกรุงสยาม" เมื่อวันที่ [[19 มิถุนายน]] [[พ.ศ. 2441]] และโครงการสร้างสถานศึกษาในระดับอุดมศึกษา เมื่อวันที่ [[10 เมษายน]] [[พ.ศ. 2453]]
 
ท่านได้รับพระราชทานโปรดเกล้าฯ เป็น '''พระยาวิสุทธสุริยศักดิ์''' ดำรงตำแหน่ง ปลัดทูลฉลองกระทรวงธรรมการ (ปัจจุบันคือ [[กระทรวงศึกษาธิการ]]) และได้เลื่อนเป็นเสนาบดีกระทรวงธรรมการ ในสมัยรัชกาลที่ 6
 
เมื่อวันอังคารที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2456 พระยาวิสุทธสุริยศักดิ์ ได้รับสถาปนาเป็นเจ้าพระยา มีสมญาตามจารึกในสุพรรณบัฏว่า ''เจ้าพระยาพระเสด็จสุเรนทราธิบดี ศรีวิสุทธสุริยศักดิ์ อรรคพุทธศาสนวโรประการ ศิลปศาสตร์พิศาลศึกษานุกิจ บัณฑิตยการานุรักษ์ สามัคยาจารย์วิบุลย์ มาลากุลบริพัตร์ บรมขัติยราชสวามิภักดิ์ เสมาธรรมจักรมุรธาธร ศุภกิจจานุสรอาชวาธยาไศรย พุทธาทิไตรรัตนธาดา อภัยพิริยบรากรมพาหุ''<ref>[[ราชกิจจานุเบกษา]], [http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2456/A/329.PDF พระบรมราชโองการ ประกาศ เลื่อนกรม ตั้งกรม ตั้งพระองค์เจ้า แลตั้งเจ้าพระยา], เล่ม 30, 11 พฤศจิกายน 2456, หน้า 344-8</ref>
พระยาวิสุทธสุริยศักดิ์ ได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เป็น '''เจ้าพระยาพระเสด็จสุเรนทราธิบดี''' เมื่อปี พ.ศ. 2456 และถึงแก่อสัญกรรมในอีก 3 ปีต่อมา เมื่อวันที่ [[14 กุมภาพันธ์]] [[พ.ศ. 2459]]
 
พระยาวิสุทธสุริยศักดิ์ ได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เป็น '''เจ้าพระยาพระเสด็จสุเรนทราธิบดี''' เมื่อปี พ.ศ. 2456 และถึงแก่อสัญกรรมในอีก 3 ปีต่อมา เมื่อวันที่ [[14 กุมภาพันธ์]] [[พ.ศ. 2459]]<ref name="เรื่องตั้ง"/>
 
== ชีวิตครอบครัว ==
เจ้าพระยาพระเสด็จสุเรนทราธิบดี สมรสกับท่านผู้หญิง[[เสงี่ยม มาลากุลพระเสด็จสุเรนทราธิบดี]] (วสันตสิงห์) มีบุตร-ธิดา 8 คน คือ
* หม่อมหลวงปก มาลากุล
* หม่อมหลวงปอง มาลากุล สมรสกับ [[หม่อมเจ้าสุรวุฒิประวัติ เทวกุล]]
* หม่อมหลวงเปนศรี มาลากุล
* หม่อมหลวงเปนศักดิ์ มาลากุล
* หม่อมหลวงป้อง มาลากุล
* [[หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล]] ผู้ก่อตั้งโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา และมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ สมรสกับ ท่านผู้หญิงดุษฏี[[ดุษฎี มาลากุล ณ อยุธยา]]
* หม่อมหลวงเปี่ยมสิน มาลากุล
* หม่อมหลวงปานตา มาลากุล สมรสกับ นายเมืองเริง วสันตสิงห์
สมรสกับคุณเจียร ลักษณะบุตร มีธิดาคือ
* หม่อมหลวงนกน้อย มาลากุล
 
=== ด้านการศึกษา ===
โดยเจ้าพระยาพระเสด็จสุเรนทราธิบดี (หม่อมราชวงศ์เปีย มาลากุล) จัดทำหลักสูตรโรงเรียนเบญจมบพิตร หรือ ([[โรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร]]ในปัจจุบัน) ตามพระราชดำริ[[พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว]] ซึ่งพระองค์ทรงกำหนดหลักสูตรแนวการสอนของโรงเรียนนี้ด้วยพระองค์เองสำหรับโรงเรียนเบญจมบพิตร ([[โรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร]]ในปัจจุบัน )
 
=== เพลงสรรเสริญพระบารมี ===
แต่เดิม การร้องเพลง "[[เพลงสรรเสริญพระบารมี]]" มีการแยกเนื้อร้องที่ใช้สำหรับ ทหารเรือหรือพลเรือนร้อง นอกจากนี้ยังมีการแบ่งแยกเนื้อร้องบางวรรคบางตอน สำหรับชาย และหญิงร้องต่างกัน ทำให้เกิดความลักลั่น เมื่อวันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2445 พระยาวิสุทธสุริยศักดิ์ได้ออกคำสั่ง กำหนดให้เพลงสรรเสริญพระบารมีมีเพียงเนื้อร้องเดียว เหมือนกันหมด
 
=== เพลงสามัคคีชุมนุม ===
พระยาวิสุทธสุริยศักดิ์ เป็นผู้ประพันธ์คำร้องภาษาไทยของเพลง "[[สามัคคีชุมนุม]]" โดยใช้ทำนองเพลง [[ออลด์แลงไซน์]] (Auld Lang Syne) ท่านได้รับการยกย่องว่า สามารถใส่เนื้อร้องภาษาไทยเข้าไปให้สอดคล้องกับทำนองเดิมได้อย่างเหมาะเจาะ สามารถร้องเนื้อภาษาไทยไปพร้อมๆกับเนื้อภาษาเดิมของเพลงได้อย่างไม่ขัดเขิน เนื้อเพลงมีความหมายลึกซึ้ง ให้ความรู้สึกถึงความสามัคคีเป็นอันดีต่อหมู่คณะ <ref>[http://www.manager.co.th/Entertainment/ViewNews.aspx?NewsID=9480000175726 เพลงสามัคคีชุมนุม]</ref>
 
=== สมบัติผู้ดี ===
== อ้างอิง ==
{{รายการอ้างอิง}}
 
 
{{รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ}}
{{เกิดปี|2410}}{{เสียชีวิตปี|2459}}
{{เรียงลำดับ|พระเสด็จสุเรนทราธิบดี (หม่อมราชวงศ์เปีย มาลากุล)}}
[[หมวดหมู่:บรรดาศักดิ์ชั้นเจ้าพระยา|พระเสด็จสุเรนทราธิบดี]]
[[หมวดหมู่:หม่อมราชวงศ์]]
[[หมวดหมู่:ราชสกุลมาลากุล]]
[[หมวดหมู่:รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการไทย]]
[[หมวดหมู่:นักการทูตชาวไทย|ปเปีย]]
[[หมวดหมู่:สมาชิกเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ร.ว.]]
[[หมวดหมู่:สมาชิกเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.จ. (ฝ่ายหน้า)]]