ผลต่างระหว่างรุ่นของ "ประเทศราช"

ไม่มีคำอธิบายอย่างย่อ
(wwv)
{{มุมมองสากล}}
[[ไฟล์:National Museum KL 2008 (36).JPG|200px|thumb|"[[ต้นไม้เงินต้นไม้ทอง]]" ที่หัวเมือง[[มลายู]]ส่งมาเป็นเครื่องราชบรรณาการแก่พระเจ้ากรุงสยาม]]
'''ประเทศราช'''<ref>[[ราชบัณฑิตยสถาน]], ''[[พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554]] เฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว'', กรุงเทพพฯ : ราชบัณฑิตยสถาน, 2556, หน้า 708</ref> หรือ'''รัฐบรรณาการ''' หมายถึง [[รัฐ]]ที่มี[[ประมุข]]เป็นของตนเอง แต่ผู้ภายใต้อำนาจควบคุมดูแลและคุ้มครองของ[[พระมหากษัตริย์]]อีกรัฐหนึ่ง เจ้าผู้ครองนครประเทศราชมีหน้าที่ต้องส่งเครื่องราช[[บรรณาการ]]ถวายเป็นประจำ และในยามศึกสงครามต้องส่งกองกำลังเข้าช่วยกองทัพหลวงด้วย มีลักษณะคล้าย[[รัฐในอารักขา]]ของ[[จักรวรรดินิยม]]ตะวันตก
 
== สยาม ==
ประเทศราชของสยาม แบ่งออกเป็น 3 ชั้น<ref>ชูวงศ์ ฉายะบุตร, ''การปกครองท้องถิ่นไทย'', พิมพ์ครั้งที่ 2, กรุงเทพฯ : สมาคมนิสิตเก่ารัฐศาสตร์, หน้า44</ref> ตามบรรดาศักดิ์ของเจ้าเมือง ได้แก่
# '''พระเจ้าประเทศราช''' เช่น [[พระเจ้าดวงทิพย์]] ผู้ครองนครลำปาง
# '''เจ้าพระยาประเทศราช''' เช่น [[เจ้าพระยาศรีธรรมาโศกราช]]
# '''พระยาประเทศราช''' เช่น [[พระยาวิเชียรปราการ (บุญมา)]] ผู้ครองนครเชียงใหม่
 
=== ศักดินา ===
ในราชอาณาจักรสยาม [[พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว]]ได้โปรดให้ตรา'''พระราชบัญญัติศักดินาเจ้านายพระยาท้าวแสนประเทศราช'''<ref>ราชกิจจานุเบกษา, [http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2442/016/197.PDF พระราชบัญญัติศักดินาเจ้านายพระยาท้าวแสนประเทศราช], เล่ม 16, วันที่ 16 กรกฎาคม ร.ศ. 118, หน้า 197</ref> ดังนี้
 
|}
 
=== รายพระนามเจ้าผู้ครองนครที่ได้รับพระราชทานสถาปนาเป็นพระเจ้าประเทศราชสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ===
เจ้าผู้ครองนครใน[[หัวเมืองเหนือ]]ของ[[สยาม]] ที่ได้รับพระราชทานสถาปนาเป็นพระเจ้าประเทศราช ของในสมัย[[สยามกรุงรัตนโกสินทร์]] ได้แก่<ref>วรชาติ มีชูบท, ''เจ้านายฝ่ายเหนือ และตำนานรักมะเมียะ'', กรุงเทพฯ : สร้างสรรค์บุ๊คส์, หน้า 35</ref>
{|class="wikitable" style="text-align:center"
|-
| '''ลำดับที่''' || '''พระนาม''' || '''นคร''' || '''วันที่ได้รับพระราชทานสถาปนา'''
|-
| 1 || [[พระเจ้ากาวิละ|พระบรมราชาธิบดี ศรีสุริยวงศ์อินทรสุรศักดิ์ สมญามหาขัตติยราชชาติราไชยสวรรย์ เจ้าขัณฑสีมา พระนครเชียงใหม่ราชธานี(กาวิละ)]] || [[นครเชียงใหม่]] || พ.ศ. 2345
|-
| 2 || [[พระเจ้าดวงทิพย์|พระเจ้านครลำปาง (ดวงทิพ)]] || [[นครลำปาง]] || พ.ศ. 2366
|-
| 3 || [[พระเจ้านครลำพูนบุญมาไชย]] (บุญมา) || [[นครลำพูน]] || พ.ศ. 2369
|-
| 4 || [[พระเจ้ามโหตรประเทศ|พระเจ้ามโหตรประเทศ ราชาธิบดินทร นพีสินทรมหานคราธิษฐาน ภูบาลบพิตร์ สถิตในอุดมชิยางคราชวงษ์ พระเจ้านครเชียงใหม่]] || นครเชียงใหม่ || พ.ศ. 2396
|-
| 5 || [[พระเจ้ากาวิโรรสสุริยวงศ์|พระเจ้ากาวิโรรสสุริยวงษ์ ดำรงนพิสีนคร สุนทรทศลักษณเกษตร วรฤทธิเดชศรีโยนางคดไนยราชวงษาธิบดี เจ้านครเชียงใหม่]] || นครเชียงใหม่ || พ.ศ. 2404
|-
| 6 || [[พระเจ้าอินทวิชยานนท์|พระเจ้าอินทวิชยานนท์พหลเทพภักดี ศรีโยนางคราชวงศาธิตัย มโหตรพิสัยธุระสิทธิธาดา ประเทศราชานุภาวบริหาร ภูบาลบพิตรสถิตชิยางคราชวงศ์ พระเจ้านครเชียงใหม่]] || นครเชียงใหม่ || พ.ศ. 2426
|-
| 7 || [[พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช|พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช กุลเชษฐมหันต์ ไชยนันทบุระมหาราชวงษาธิบดี สุจริตจารีราชานุภาวรักษ์ วิบุลยศักดิ์กิตติไพศาล ภูบาลบพิตร์ สถิต ณ นันทราชวงษ์ พระเจ้านครเมืองน่าน]] || [[นครน่าน]] || 18 พฤศจิกายน พ.ศ. 2446
|}