เปิดเมนูหลัก

การเปลี่ยนแปลง

ไม่มีคำอธิบายอย่างย่อ
| ภาพ = ไฟล์:Kaviloros Suriyavongse.jpg
| พระนามาภิไธย =
| พระปรมาภิไธย = พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงศ์ ดำรงนพีสีนคร สุนทรทศลักษณะเกษตร วรฤทธิ์เดชมหาโยนางคราชวงศาธิบดี พระเจ้าเจ้านครเชียงใหม่
| ราชสมภพ =
| วันพิราลัย = [[พ.ศ. 2413]]
| พระอิสริยยศ = พระเจ้านครเชียงใหม่
| พระบิดา = [[พระเจ้าบรมราชาธิบดีกาวิละกาวิละ]]
| พระมารดา = [[แม่เจ้าเจ้าโนจาราชเทวี]]
| พระมเหสีพระชายา = [[แม่เจ้าเจ้าอุษามหาเทวี]]
| พระโอรส/ธิดา = · [[แม่เจ้าเทพไกรสรราชเทวีเจ้าทิพเกสร]]<br> · [[เจ้าอุบลวรรณา]]
| ราชวงศ์ = ราชวงศ์เจ้าเจ็ดตน (ทิพย์จักราธิวงศ์)
| ทรงราชย์ = [[พ.ศ. 2399]] - [[พ.ศ. 2413]]
| รัชกาลถัดมา = [[พระเจ้าอินทวิชยานนท์]]
}}
'''พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงศ์สุริยวงษ์'''ทรง เป็น '''พระเจ้าเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 6''' แห่ง "[[ราชวงศ์ทิพย์จักราธิวงศ์ (เจ้าเจ็ดตน)จักร]]"<ref>รุ่งพงษ์ ชัยนาม. '''ประวัติศาสตร์ล้านนา : ประวัติศาสตร์ไทยที่คนไทยไม่ค่อยมีโกาสได้ศึกษา'''. [[มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช]]</ref> ด้วยพระนิสัยที่เด็ดขาดเป็นที่เคารพยำเกรงในหมู่ข้าราชบริพารและพสกนิกร เมื่อทรงพิจารณาตัดสินว่าคดีความใดแล้ว หากทรงเอ่ยว่า "อ้าว" เมื่อใด หมายถึงการต้องโทษตัดศีรษะประหารชีวิต จนประชาชนทั่วไปต่างถวายพระสมัญญาว่า "เจ้าชีวิตอ้าว"
 
== พระราชประวัติ ==
'''พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงศ์''' หรือเป็นราชโอรสใน[[พระเจ้ากาวิละ]]กับแม่เจ้าโนจา '''ได้รับอิสริยยศเป็น "พระยาเมืองแก้วสุริยวงศ์" เมื่อพระเจ้ามโหตตรประเทศถึงแก่พิราลัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้เลื่อนยศเป็น "เจ้ากาวิโลรสสุริยวงศ์ ดำรงนพีสีนคร สุนทรทศลักษณะเกษตรลักษณเกษตร วรฤทธิ์เดชมหาโยนางคราชวงศาธิบดี พระเจ้าเจ้านครเชียงใหม่'''" ทรงราชสมภพเมื่อจุลศักราช - ปี- จัตวาศก (พ.ศ.-) ทรงลงมาเข้าเฝ้าก็ได้รับเพิ่มยศเป็นราชโอรสใน '''[[พระเจ้าบรมราชาธิบดีกาวิละ|พระเจ้าบรมราชาธิบดีกาวิละ, "พระเจ้านครเชียงใหม่ องค์ที่ 1]]''' กับ '''แม่เจ้าโนจาราชเทวี''' และทรงเป็นราชนัดดา (หลานปู่) ใน '''[[เจ้าฟ้าชายแก้ว สิงหราชธานี]] เจ้าผู้ครองนครลำปาง''' กับ '''แม่เจ้าจันทาราชเทวี'''"
 
'''พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงศ์''' ทรงมีราชเชษฐา ราชอนุชา และราชขนิษฐา รวม 5 พระองค์ มีพระนามตามลำดับ ดังนี้
 
* '''เจ้าราชบุตร (สุริยฆาต), เจ้าราชบุตรนครเชียงใหม่''' - พระไปยกา (เจ้าตาทวด) ใน "เจ้าหญิงทิพวัน กฤดากร" และ "เจ้าหญิงศรีนวล กฤดากร" ชายา ใน "พลเอก พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบวรเดช"
 
* '''พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงศ์, พระเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 6'''
 
* '''เจ้าหนานมหาวงศ์''' - พระอัยกา (เจ้าปู่) ใน [[เจ้าจอมมารดาเจ้าทิพเกษร ณ เชียงใหม่]] และ พระไปยกา (เจ้าตาทวด) ใน [[พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าดิลกนพรัฐ กรมหมื่นสรรควิสัยนรบดี]] ใน [[พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว]]
 
* '''เจ้าหญิงคำใส'''
 
'''พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงศ์''' ทรงมีราชเชษฐา ราชอนุชา และราชขนิษฐา รวม 5 พระองค์ มีพระนามตามลำดับ ดังนี้
* '''เจ้าราชบุตร (สุริยฆาต), เจ้าราชบุตรนครเชียงใหม่)''' - พระไปยกา (เจ้าตาทวด) ใน "เจ้าหญิงทิพวัน กฤดากร" และ "เจ้าหญิงศรีนวล กฤดากร" ชายา ใน "พลเอก [[พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบวรเดช"]]
* '''พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงศ์,สุริยวงษ์''' พระเจ้าเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 6'''
* '''เจ้าหนานมหาวงศ์''' - พระอัยกา (เจ้าปู่) ใน [[เจ้าจอมมารดาเจ้าทิพเกษรเกสร ในรัชกาลที่ เชียงใหม่5]] และ พระไปยกา (เจ้าตาทวด) ใน [[พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าดิลกนพรัฐ กรมหมื่นสรรควิสัยนรบดี]] ใน [[พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว]]
* '''เจ้าหญิงคำใส'''
* '''เจ้าหนานไชยเสนา'''
 
'''พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงศ์''' เสด็จขึ้นครองนครเชียงใหม่ ใน [[พ.ศ. 2399]] จนกระทั่งถึงแก่พิราลัยใน [[พ.ศ. 2413]] รวมระยะเวลาที่ทรงครองนคร 16 ปี สิริพระชนมายุได้ - ชันษา
 
== ราชโอรส ราชธิดา ==
พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงศ์ ทรงมีราชธิดา กับแม่เจ้าอุษามหาเทวี รวม 2 พระองค์ ดังนี้
* '''แม่เจ้าเทพไกรสรราชเทวี''' - ราชเทวีใน [[พระเจ้าอินทวิชยานนท์]] พระเจ้าเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 7 และทรงเป็น พระราชชนกบิดาใน [[พระราชชายา เจ้าดารารัศมี พระราชชายา]]ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว]]
* '''เจ้าหญิงอุบลวรรณา''' - พระราชชนนีเจ้าแม่ของเจ้ากรรณิการ์ พระอัยยิกา (เจ้าย่า) ใน [[เจ้าหญิงศิริมา ณ เชียงใหม่]] พระชายาใน [[พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าดิลกนพรัฐ กรมหมื่นสรรควิสัยนรบดี]]
 
== ราชกรณียกิจ ==
พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงศ์ ทรงปกครองนครเชียงใหม่ และทำนุบำรุงศาสนาอย่างสม่ำเสมอ ทั้งยังทรงจัดสร้างระฆังชุดใหญ่ ถวายแด่[[วัดพระธาตุดอยสุเทพ]]
 
ในด้านการปกครองทรงเข้มแข็งเป็นที่เกรงขาม แม้แต่[[รัฐบาลสยามประเทศ]] ก็ยังมิอาจล่วงเกินกิจการภายในของนครเชียงใหม่ได้ แต่พระเจ้ากาวิโรรสฯ ก็มิได้โปรดให้มีการเผยแพร่ศาสนาอื่น เข้ามาในนครเชียงใหม่ และได้ทรงสั่ง[[ประหารชีวิต]][[คริสเตียน]] จำนวน 2 คน ในปี พ.ศ. 2411
 
พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงศ์ เป็นผู้น้อมเกล้าฯ ถวาย[[พระเศวตวรวรรณฯวรวรรณ]] เป็นช้างในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ เมื่อปี พ.ศ. 2412<ref>[http://www.bloggang.com/mainblog.php?id=rattanakosin225&month=17-03-2007&group=2&gblog=20 พงศาวดารเมืองนครเชียงใหม่ เมืองนครลำปาง เมืองลำพูนไชย]</ref>
 
== อ้างอิง ==
| ก่อนหน้า = [[พระเจ้ามโหตรประเทศ]]
| ตำแหน่ง = [[เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่]]
| ราชวงศ์ = [[ราชวงศ์ทิพย์จักราธิวงศ์จักร]]
| ปี = [[พ.ศ. 2399]] - [[พ.ศ. 2413]]
| ถัดไป = [[พระเจ้าอินทวิชยานนท์]]
{{ราชโอรส-ราชธิดาในเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่}}
 
{{ประสูติปี}}{{สิ้นพระชนม์ปี|2413}}
[[หมวดหมู่:เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่| 6]]
}}{{สิ้นพระชนม์ปี|2413}}
[[หมวดหมู่:เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่| 6]]
[[หมวดหมู่:ราชวงศ์ทิพย์จักร]]
[[หมวดหมู่:พระเจ้ากาวิละ]]
[[หมวดหมู่:ราชโอรสและราชธิดาในเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 1]]
[[หมวดหมู่:ราชโอรสและราชธิดาในเจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 3]]