ผลต่างระหว่างรุ่นของ "ไรโบโซม"

ไม่มีการเปลี่ยนแปลงขนาด ,  8 ปีที่แล้ว
replaceViaLink: เพปไทด์
(ย้อนการแก้ไขของ 171.101.100.66 (พูดคุย) ไปยังรุ่นก่อนหน้าโดย TjBot)
(replaceViaLink: เพปไทด์)
'''ไรโบโซม''' (Ribosome มาจาก '''ribo'''nucleic acid และคำใน"[[ภาษากรีก]]: '''soma''' (หมายถึงร่างกาย)") เป็นออร์แกแนลล์ที่ประกอบด้วยโปรตีนและ rRNA มีเส้นผ่านศูนย์กลางขนาด 20 [[นาโนเมตร|nm]] (200 [[อังสตรอม]]) และประกอบด้วย [[ribosomal RNA]] 65% และ [[ไรโบโซมอล โปรตีน]]35% (หรือ [[ไรโบนิวคลีโอโปรตีน]] หรือ RNP)เป็นสารเชิงซ้อนของ [[RNA]] และ [[โปรตีน]] ที่พบใน [[เซลล์ (ชีววิทยา)|เซลล์]]ทุกชนิด ไรโบโซมจาก [[แบคทีเรีย]], [[อาร์เคีย]] และ [[ยูคาริโอต]]มีโครงสร้างและ RNA ที่แตกต่างกัน ไรโบโซมในไมโตคอนเดรียของเซลล์ยูคาริโอตมีลักษณะคล้ายกับไรโบโซมของแบคทีเรีย ซึ่งเป็นการบอกถึงวิวัฒนาการของออร์แกแนลล์ชนิดนี้ <ref>{{cite journal |author=Benne R, Sloof P |title=Evolution of the mitochondrial protein synthetic machinery |journal=BioSystems |volume=21 |issue=1 |pages=51–68 |year=1987 |pmid=2446672 |doi=10.1016/0303-2647(87)90006-2}}</ref> ใน[[แบคทีเรีย]]มี 2 หน่วยย่อย คือ ขนาด 30S และ 50S ซึ่งจะรวมกันเป็นไรโบโซมขนาด 70S ส่วนในยูคาริโอต มี 2 หน่วยย่อย คือ ขนาด 40S และ 60S ซึ่งจะรวมกันเป็นไรโบโซมขนาด 80S หน้าที่คือเป็นแหล่งที่เกิดการอ่านรหัสจาก[[ยีน]]ในนิวเคลียส ซึ่งถูกส่งออกจาก[[นิวเคลียส]]ในรูป [[mRNA]] มาสร้างเป็น[[โปรตีน]]
การทำงานของไรโบโซมใน[[การแสดงออกของยีน]]ไปสู่การสร้างโปรตีนเรียกทรานสเลชัน ไรโบโซมยังทำหน้าที่ในการต่อ[[กรดอะมิโน]]เดี่ยวให้เป็น[[โพลีเปบไทด์พอลิเพปไทด์]] โดยต้องมีการจับกับ [[mRNA]] และอ่านข้อมูลจาก mRNA เพื่อกำหนดลำดับของกรดอะมิโนให้ถูกต้อง การนำโมเลกุลของกรดอะมิโนเข้ามาเป็นการทำงานของ [[tRNA]] ซึ่งจับอยู่กับโมเลกุลของกรดอะมิโนอยู่ก่อนแล้ว
 
== คำจำกัดความ ==
ไรโบโซมมีสองหน่วยย่อย ซึ่งจับเข้าด้วยกันและทำงานร่วมกันในการถอดรหัสจาก [[mRNA]] ไปเป็นโพลีเปบไทด์พอลิเพปไทด์ระหว่างการสังเคราะห์โปรตีน ใน[[แบคทีเรีย]] มี rRNA 1- 2 ชิ้นแต่ใน [[ยูคาริโอต]] มีสามชิ้นหรือมากกว่าและมีขนาดใหญ่กว่า และมีโปรตีนขนาดเล็กๆอีกหลายชนิด แต่โปรตีนเหล่านี้ไม่ได้ทำงานโดยตรงกับการสังเคราะห์โปรตีน จึงคาดว่าส่วนของโปรตีนเพียงทำหน้าที่ห่อหุ้ม rRNA ไว้
 
ส่วนของไรโบโซมที่ทำหน้าที่เร่งปฏิกิริยาการ[[ทรานสเลชัน]]เพื่อสร้างโปรตีนนั้นเป็นอาร์เอ็นเอ ทำให้ในปัจจุบันจัดให้ไรโบโซมเป็น เอนไซม์ชนิด"[[ไรโบไซม์]]" ซึ่งต่างจากเอนไซม์ทั่วไปที่ใช้โปรตีนเป็นส่วนที่เร่งปฏิกิริยา <ref>{{cite journal |author=Rodnina MV, Beringer M, Wintermeyer W |title=How ribosomes make peptide bonds |journal=Trends Biochem. Sci. |volume=32 |issue=1 |pages=20–6 |year=2007 |pmid=17157507 |doi=10.1016/j.tibs.2006.11.007}}</ref> การที่ไรโบโซมใช้ RNA เป็นส่วนเร่งปฏิกิริยานี้ จึงเป็นที่มาของการตั้ง[[สมมติฐานโลกของ RNA|สมมติฐาน]]ที่ว่าในอดีตเซลล์เคยใช้อาร์เอ็นเอในการเร่งปฏิกิริยามาก่อน แล้วจึงเปลี่ยนเป็นโปรตีนที่เป็นเอนไซม์ในภายหลัง อาร์เอ็นเอที่เร่งปฏิกิริยาได้ที่ยังเหลืออยู่คือไรโบไซม์ และไรโบไซม์ที่เป็นที่รู้จักดีที่สุดคือไรโบโซม<ref>{{cite journal |author=Cech T |title=Structural biology. The ribosome is a ribozyme |journal=Science |volume=289 |issue=5481 |pages=878–9 |year=2000 |pmid=10960319 | doi = 10.1126/science.289.5481.878 <!--Retrieved from CrossRef by DOI bot-->}}</ref>
ไรโบโซมอิสระสามารถเคลื่อนย้ายไปที่ใดก็ได้ในไซโตซอล ยกเว้นเยื่อหุ้มนิวเคลียสและออร์แกเนลล์ โปรตีนที่สังเคราะห์จากไรโบโซมอิสระ จะถูกปล่อยเข้าสู่ไซโตซอล และใช้ภายในเซลล์ เพราะสภาพแวดล้อมในไซโตซอลอยู่ในสภาพรีดอกซ์ โปรตีนที่มี[[พันธะไดซัลไฟด์]] จากกรดอะมิโน[[ซิสทีอีน]]ที่ถูกออกซิไดส์ จะไม่ถูกสังเคราะห์โดยไรโบโซมชนิดนี้
=== ไรโบโซมที่จับกับเยื่อหุ้ม ===
เมื่อไรโบโซมเริ่มสังเคราะห์โปรตีนที่จำเป็นต้องใช้ในออร์แกเนลล์ ไรโบโซมที่สังเคราะห์โปรตีนเหล่านี้จะไปจับกับเยื่อหุ้ม ในเซลล์ยูคาริโอต จะพบที่บริเวณเยื่อหุ้มของเอนโดพลาสมิก เรติคิวลัมชนิดขรุขระ ที่เรียก [[RER]] จากนั้น สายโพลีเปบไทด์พอลิเพปไทด์จะถูกสอดเข้าสู่ RER โดยตรง ระหว่างที่สังเคราะห์ด้วยไรโบโซม จากนั้นจะถูกขนส่งผ่าน[[วิถีการหลั่งสาร]] โปรตีนที่ฝังตัวที่[[เยื่อหุ้มเซลล์]] หรือโปรตีนสำหรับหลั่งออกนอกเซลล์ จะถูกสังเคราะห์ด้วยวิธีนี้เช่นกัน
[[ไฟล์:translation.gif|thumb|left|300px|การสังเคราะห์โปรตีนที่จะหลั่งเข้าสู่เอนโดพลาสมิกเรติคูลัมซึ่งอาศัยการทำงานของเปบไทด์ส่งสัญญาณในการเข้าไปจับเอนโดพลาสมิก เรติคิวลัม]]
 
ไรโบโซมมีบทบาทสำคัญในการสังเคราะห์โปรตีนในสิ่งมีชีวิต โดยอ่านข้อมูลจาก mRNA ไปเป็น [[โปรตีน]] mRNA มี [[รหัสพันธุกรรม]] ซึ่งจะบอกถึงลำดับของกรดอะมิโนในโปรตีนนั้นๆ เมื่อใช้ mRNA เป็นแม่แบบ ไรโบโซมจะเปลี่ยนรหัสแต่ละตัว (3 นิวคลีโอไทด์) ไปจับคู่กับกรดอะมิโนที่ tRNA นำเข้ามา tRNA จะมีลำดับเบสที่เป็นคู่สมกับรหัสพันธุกรรมที่ปลายข้างหนึ่งและปลายอีกข้างหนึ่งจะจับกับกรดอะมิโน ชิ้นส่วนไรโบโซมชิ้นเล็กจะจับกับ tRNA ที่มีกรดอะมิโน [[เมไทโอนีน]] จับกับรหัส AUG บน mRNA แล้วจึงจับกับชิ้นส่วนขนาดใหญ่ ไรโบโซมมีส่วนที่จับกับ RNA สามด้านคือ A, P, และ E ด้าน A site จับกับ tRNA ที่มีกรดอะมิโน ด้าน P tRNA ที่จับกับเปบไทด์ที่สังเคราะห์ขึ้นใหม่ และด้าน E site จับกับ tRNA อิสระก่อนจะออกจากไรโบโซม การสังเคราะห์โปรตีนเริ่มต้นที่ [[รหัสพันธุกรรมเริ่มต้น]] AUG ใกล้กับปลาย 5' ของ mRNA mRNA จับกับด้าน P site ของไรโบโซมก่อน ไรโบโซมสามารถจำแนกรหัสพันธุกรรมเริ่มต้นโดยใช้ [[Shine-Dalgarno sequence]] ของ mRNA ในโปรคาริโอตและ Kozak box ในยูคาริโอต
 
[[ไฟล์:Ribosomer_i_arbete.png|frame|none|ทรานสเลชันของ mRNA (1) โดยไรโบโซม (2) ไปเป็น <font color=#AA00AA>โพลีเปบไทด์พอลิเพปไทด์</font> (3) ไรโบโซมเริ่มที่[[รหัสพันธุกรรม]]เริ่มต้นของ mRNA (<font color="#00AA00">AUG</font>) และสิ้นสุดที่รหัสพันธุกรรมหยุด (<font color="#00AA00">UAG</font>)]]
 
หน่วยของไรโบโซมทั้งสองชิ้น (<font color="#0000AA">ชิ้นเล็ก</font> และ <font color="#AA0000">ชิ้นใหญ่</font>) จับกับรหัสพันธุกรรมเริ่มต้น (ทางปลาย 5' ของ mRNA) ไรโบโซมใช้ [[tRNA]] ที่เป็นคู่สมกับรหัสของ mRNA เพื่อรวมกรดอะมิโนเข้ากับโพลีเปบไทด์พอลิเพปไทด์ ไรโบโซมจะเคลื่อนที่เข้าหาปลาย 3' ของmRNA โดยปกติในเซลล์แบคทีเรีย ไรโบโซมหลายอัน สามารถเข้ามาอ่านรหัสที่ mRNA เส้นเดียวกันได้พร้อมๆกัน เรียกว่าโพลีไรโบโซมหรือ ''[[โพลีโซม]]''
 
== การสังเคราะห์ ==
123,859

การแก้ไข