เปิดเมนูหลัก

รายพระนามเจ้าผู้ครองนครน่าน

(เปลี่ยนทางจาก พระเจ้านครน่าน)

รายพระนามเจ้าผู้ครองนครน่าน เป็นรายพระนามเจ้าผู้ครองนครน่าน นับตั้งแต่ พ.ศ. 2325 ในฐานะเจ้าประเทศราชของสยามประเทศ

เนื้อหา

รายพระนามแก้ไข

ยุคนครรัฐน่านแก้ไข

พระนาม ช่วงปี ความสัมพันธ์กับพระมหากษัตริย์ ราชธานี
พญาขุนฟอง ช่วงพุทธศตวรรษที่ 18 พระโอรสพญาภูคา วรนคร (เมืองปัว)
พญาเก้าเกื่อน ไม่ทราบปี โอรสพญาขุนฟอง วรนคร (เมืองปัว)
นางพญาแม่ท้าวคำปิน ไม่ทราบปี ชายาพญาเก้าเกื่อน วรนคร (เมืองปัว)
พญาผานอง 1856-1894 โอรสพญาเก้าเถื่อน วรนคร (เมืองปัว)
เจ้าขุนใส 1894-1896 โอรสพญาผานอง วรนคร (เมืองปัว)
พญาครานเมือง
(กรานเมือง, คานเมือง)
1901-1906 วรนคร (เมืองปัว)
เมืองภูเพียงแช่แห้ง
พญาผากอง 1906-1931 โอรสพญาครานเมือง เมืองภูเพียงแช่แห้ง
เวียงน่าน (เวียงใต้)
เจ้าคำตัน 1936-1941 โอรสพญาผากอง เวียงน่าน (เวียงใต้)
เจ้าศรีจันต๊ะ 1941-1942 โอรสพญาคำตัน เวียงน่าน (เวียงใต้)
พญาเถระ 1942
(6 เดือน)
พญาแพร่ปราบดาภิเศก เวียงน่าน (เวียงใต้)
พญาอุ่นเมือง 1942-1943 พระอนุชาพญาเถระ เวียงน่าน (เวียงใต้)
เจ้าหุง 1943-1950 พระอนุชาเจ้าศรีจันต๊ะ เวียงน่าน (เวียงใต้)
เจ้าภูเข็ง
(ปู่เข็ง)
1950-1960
(บ้างว่า 1949)
เวียงน่าน (เวียงใต้)
พญางั่วฬารผาสุม 1969 เวียงน่าน (เวียงใต้)
เจ้าอินต๊ะแก่นท้าว (ครั้งที่ 1) 1976
(3 เดือน)
พระโอรสพญางั่วฬารผาสุม เวียงน่าน (เวียงใต้)
เจ้าแปง 1977-1978 พระอนุชาเจ้าอินต๊ะแก่นท้าว เวียงน่าน (เวียงใต้)
เจ้าอินต๊ะแก่นท้าว (ครั้งที่ 2) 1978-1993 พระโอรสพญางั่วฬารผาสุม เวียงน่าน (เวียงใต้)

ยุคขึ้นกับล้านนาแก้ไข

รายนาม ช่วงปี หมายเหตุ
เจ้าผาแสง 1993-2004 พระโอรสเจ้าแปง, สิ้นสุดราชวงศ์ภูคา
หมื่นสร้อยเชียงของ 2005-2009 ต่อมาไปครองเมืองฝาง
หมื่นน้อยใน 2009-2011 ถูกประหารเพราะทำผิดอาญา
หมื่นขวาเฒ่าบาจาย 2012-2016
หมื่นคำ 2016-2018
ท้าวขาก่าน 2019-2023 มาจากเมืองฝาง
ท้าวอ้ายยวม 2024-2028 บุตรท้าวขาก่าน, ภายหลังถูกปลด
ท้าวเมือง 2028-2032
หมื่นโมงเชียงเรือ 2032 (6 เดือน)
ท้าวบุญแฝง (ครั้งที่ 1) 2032-2039 ต่อมาครองเมืองเชียงแสน
หมื่นตีนเชียง 2039-2040 ต่อมาครองเมืองเชียงแสน
ท้าวบุญแฝง (ครั้งที่ 2) 2040-2050 กลับมาจากเมืองเชียงแสน
หมื่นสามล้าน 2050-2052 ต่อมาครองเมืองฝาง
เจ้าเมืองแพ่สร้อย 2053-2056 ต่อมาครองเมืองลำปาง
หมื่นเท้าบุญฝาง 2056-2058 ต่อมาครองเมืองเทิง
เจ้าเมืองฝาง 2059 ต่อมาครองเมืองพะเยา
พญาคำยอดฟ้า (ครั้งที่ 1) 2059 ต่อมาครองเมืองพะเยา
พญาหน่อเชียงแสน 2060-2062 ต่อมาครองเมืองพะเยา
พญาคำยอดฟ้า (ครั้งที่ 2) 2062-2069 กลับมาจากเมืองพะเยา
เจ้าแสนสงคราม 2069 (1 เดือน)
พญาคำยอดฟ้า (ครั้งที่ 3) 2069-2070 ,uความชอบด้านการรบ ได้รับเลื่อนยศเป็น เจ้าพญาแสนสงคราม
เจ้าพญาพลเทพฤๅชัย 2070-2101 มีสถานะเทียบเท่าเจ้าผู้ครองนครน่าน

ยุคขึ้นกับพม่าแก้ไข

รายนาม ช่วงปี หมายเหตุ
พญาหน่อคำเสถียรไชยสงคราม 2103-2134
เจ้าเจตบุตรพรหมินทร์ (ครั้งที่ 1) 2134-2140 แพ้การรบกับมังนรธาช่อ จึงหนีไปหลวงพระบาง
พญาแขก 2140-2143 รักษาเมืองแทน
เจ้าเจตบุตรพรหมินทร์ (ครั้งที่ 2) 2143-2146 ถูกเจ้าศรีสองเมืองและพม่าจับไปประหารที่เชียงใหม่
เจ้าศรีสองเมือง (พญาพลศึกซ้ายชัยสงคราม) 2146-2158 ต่อมาถูกเชิญให้ไปครองเมืองเชียงใหม่
เจ้าอุ่นเมือง 2158-2168 น้องเจ้าศรีสองเมือง ต่อได้หนีไปเมืองหลวงพระบาง
พญาหลวงเมืองนคร 2168-2181 เจ้าเมืองลำปางผู้ยกทัพมาตีน่าน
เจ้าพญาเชียงราย 2181-2191
เจ้าพญาแหลมมุม 2192-2205 เจ้าเมืองเชียงของ ภายหลังถูกจับไปยังอยุธยา
พญายอดใจ 2208-2230 น้องเจ้าพญาแหลมมุม
พระเมืองราชา 2232-2246 แข็งเมืองต่อพม่า น่านจึงถูกพม่าเผาเมือง
ส่วนพระเมืองราชาได้ลี้ภัยไปยังล้านช้างและอยุธยาตามลำดับ
พญาซ้าย (น้อยอินทร์) (ครั้งที่ 1) 2250-2251 พม่าให้ดูแลเมืองน่านที่ถูกทิ้งร้าง
เจ้าฟ้าเมืองคอง (เงี้ยว) 2251-2257 ขุนนางพม่า ได้สร้างบ้านแปงเมืองน่านอีกครั้ง
เจ้าฟ้าเมียวซา (พม่า) 2257-2259
พญาซ้าย (น้อยอินทร์) (ครั้งที่ 2) ?-2269 รักษาเมืองแทน ต่อมาเลื่อนยศเป็น พระนาขวา
พญาหลวงติ๋นมหาวงศ์ 2269-2294 พระนาขวาเชิญมาปกครอง
เจ้าอริยวงศ์ (หวั่นท๊อก) 2297-2311 บุตรพญาหลวงติ๋นมหาวงศ์
เจ้านายอ้าย 2311-2312 (7 เดือน) หลานเจ้าอริยวงศ์
เจ้าหนานมโน 2312-2317 น้องเจ้านายอ้าย
เจ้าน้อยวิฑูร 2317-2321 บุตรเจ้าหนานมโน ภายหลังถูกจับไปยังกรุงธนบุรีเพราะไม่มีสัจจะ
เจ้ามงคลวรยศ 2326-2329 ต่อมาสละให้เจ้าอัตถวรปัญโญผู้เป็นหลานไปครองน่านแทน

สมัยรัตนโกสินทร์แก้ไข

ในต้นรัชกาลที่ 1 พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช เมืองน่านยังมีเจ้าเมืองเป็นสองฝ่ายอยู่ คือ พระยามงคลวรยศเป็นเจ้าเมืองฝ่ายกรุงเทพมหานคร ตั้งอยู่ที่ท่าปลา ฝ่ายหนึ่งและเจ้าอัตถวรปัญโญ (ภายหลังโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาเป็นเจ้าฟ้า) ผู้เป็นหลาน เป็นเจ้าเมืองฝ่ายรัตนปุระอังวะ ตั้งอยู่ที่เมืองเทิงอีกฝ่ายหนึ่ง ทั้งนี้เหตุด้วยครั้งที่เมืองน่านขึ้นกรุงเทพฯ เจ้าอัตถวรปัญโญ ตกอยู่ในเมืองเชียงแสนกับพม่า

ภายหลังเมื่อ พ.ศ. 2329 เจ้าอัตถวรปัญโญลงไปหาพระยามงคลวรยศที่เมืองท่าปลา ขอเข้าพึ่งพระบรมโพธิสมภารในกรุงเทพมหานคร พระยามงคลวรยศมีความยินดี จึงมอบบ้านเมืองให้เจ้าอัตถวรปัญโญครองครอง ครั้งล่วงมาอีกปีหนึ่งเจ้าอัตถวรปัญโญก็ลงไปเฝ้าพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวยังกรุงเทพฯ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าอัตถวรปัญโญดำรงตำแหน่งเจ้าเมืองน่านต่อไปตามเดิม

ในสมัยกรุงเทพมหานคร ตั้งแต่ พ.ศ. 2325 เป็นต้นมา เมืองน่านมีเจ้าผู้ครองนคร 9 องค์ มีรายพระนามดังต่อไปนี้

  1. พระยามงคลวรยศ ครองราชย์ พ.ศ. 2325 - พ.ศ. 2329 (4 ปี)
  2. พระยาอัตถวรปัญโญ(ทรงสถาปนาเป็นเจ้าฟ้าอัตถวรปัญโญ เมื่อ พ.ศ. 2347) (พระราชนัดดาในพระยามงคลวรยศ) ครองราชย์ พ.ศ. 2329 - พ.ศ. 2353 (24 ปี)
  3. พระยาสุมนเทวราช (พระมาตุลาในเจ้าฟ้าอัตถวรปัญโญ) ครองราชย์ พ.ศ. 2353 - พ.ศ. 2368 (15 ปี)
  4. พระมหามหายศ (โอรสในเจ้าฟ้าอัตถวรปัญโญ) ครองราชย์ พ.ศ. 2368 - พ.ศ. 2378 (10 ปี)
  5. พระยาอชิตวงศ์ (โอรสในพระยาสุมนเทวราช) ครองราชย์ พ.ศ. 2379 (7 เดือน)
  6. พระยามหาวงศ์ (ญาติฝ่ายพระชนนีในพระยาอชิตวงศ์) ครองราชย์ พ.ศ. 2381 - พ.ศ. 2394 (13 ปี)
  7. พระยาอนันตยศ (ทรงสถาปนาเป็นเจ้าอนันตวรฤทธิเดช เมื่อ พ.ศ. 2399) (โอรสในเจ้าฟ้าอัตถวรปัญโญ) ครองราชย์ พ.ศ. 2395 - พ.ศ. 2435 (40 ปี)
  8. พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช (ทรงสถาปนาเป็นพระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช เมื่อ พ.ศ. 2446) (โอรสในพระยาอนันตยศ) ครองราชย์ พ.ศ. 2436 - พ.ศ. 2461 (25 ปี)
  9. เจ้ามหาพรหมสุรธาดา (โอรสในพระยาอนันตยศ) ครองราชย์ พ.ศ. 2461 - พ.ศ. 2474 (13 ปี) นับเป็นเจ้าผู้ครองนครน่าน องค์สุดท้าย

ผู้สืบสกุลเจ้าผู้ครองนครน่านแก้ไข

  1. เจ้าราชบุตร (หมอกฟ้า ณ น่าน) (พ.ศ. 2474 - พ.ศ. 2501) (27 ปี)
  2. เจ้าโคมทอง ณ น่าน (พ.ศ. 2501 - พ.ศ. 2536 ) (35 ปี)
  3. เจ้าสมปรารถนา ณ น่าน ( พ.ศ. 2536 - ปัจจุบัน)

อ้างอิงแก้ไข