เปิดเมนูหลัก

เจ้าอนันตวรฤทธิเดช

(เปลี่ยนทางจาก พระยาอนันตยศ)

เจ้าอนันตวรฤทธิเดช เป็นเจ้าผู้ครองนครน่านองค์ที่ 62 แห่งราชวงศ์หลวงติ๋นมหาวงศ์ ตรงกับรัชสมัยของ รัชกาลที่ 4 และรัชกาลที่ 5 ในระหว่างปี พ.ศ. 2395 ถึงปี พ.ศ. 2434 รวมระยะเวลา 39 ปี ชาวน่านเรียกพระองค์โดยลำลองว่า เจ้ามหาชีวิต

เจ้าอนันตวรฤทธิเดช
เจ้าอนันตวรฤทธิเดช.jpg
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 62

พระนาม สมเด็จเสฏฐบรมบพิตร เจ้ามหาชีวิตองค์อนันตวรฤทธิเดช กุลเชษฐมหันต์ชัยนันทเทพบรมมหาราชพงษาธิบดี[1]
พระนามเต็ม เจ้าอนันตวรฤทธิเดช กุลเชฐมหันต์ ไชยนันทบุรมหาราชวงษาธิบดี เจ้านครเมืองน่าน
พระอิสริยยศ เจ้าผู้ครองนครน่าน (พ.ศ. 2395 - 2435)
ราชวงศ์ ติ๋นมหาวงศ์
ครองราชย์ พ.ศ. 2395 - 28 พฤษภาคม พ.ศ. 2434
รัชกาล 39 ปี
รัชกาลก่อน เจ้ามหาวงษ์
รัชกาลถัดไป พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช
ข้อมูลส่วนพระองค์
ประสูติ พ.ศ. 2348
พิราลัย 28 พฤษภาคม พ.ศ. 2434 (86 ปี)
พระบิดา สมเด็จเจ้าฟ้าอัตถวรปัญโญ
พระมารดา แม่เจ้าขันแก้ว
พระชายา แม่เจ้าสุนันทาอัครเทวี
แม่เจ้าขอดแก้วเทวี
ชายา 7 องค์
หม่อม 3 คน
พระบุตร 40 องค์
พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช
เจ้าอุปราช (สิทธิสาร ณ น่าน)
เจ้ามหาพรหมสุรธาดา

พระประวัติแก้ไข

พระยาอนันตยศ หรือพระนามเต็มว่า "เจ้าอนันตวรฤทธิเดช กุลเชฐมหันต์ ไชยนันทบุรมหาราชวงษาธิบดี เจ้านครเมืองน่าน" ประสูติเมื่อปี พ.ศ. 2348 ทรงขึ้นครองนครน่าน เมื่อปี พ.ศ. 2395 สืบต่อจากพระยามหาวงศ์ผู้เป็นญาติและท่านเป็นบุตรของเจ้าฟ้าอัตถวรปัญโญ ได้รับการสถาปนาอิสริยยศเป็น "เจ้าอนันตวรฤทธิเดช" เมื่อปี พ.ศ. 2399 จนกระทั่งพิราลัยเมื่อวันที่ 28 พฤษภาคม พ.ศ. 2434 ด้วยโรคชรา รวมอายุ 86 ปี[2]

พระโอรสแก้ไข

เจ้าอนัตวรฤทธิเดช มีพระโอรสที่ประสูติแต่ชายาเอกทั้งสองอยู่ 3 พระองค์ ได้แก่

พระกรณียกิจแก้ไข

ทรงสร้างคุ้มหลวงนครน่านแก้ไข

คุ้มหลวงพระเจ้านครน่านหรือ “หอคำเมืองน่าน”

  • สร้างขึ้นระหว่างปี พ.ศ. 2399 - 2400 ในสมัยของเจ้าอนันตวรฤทธิเดช กุลเชษฐมหันต์ ไชยนันทบุรมหาราชวงศาธิบดี เจ้านครเมืองน่าน เป็นอาคารไม้สักผสมไม้ตะเคียน หลังคาเป็นทรงจั่ว มุงกระเบื้องไม้แป้นเกล็ด ประดับช่อฟ้าใบระกาและหางหงส์ ตามแบบศิลปะพื้นบ้านเมืองน่าน มีบันไดทางขึ้นสองด้าน มีกำแพงอิฐทั้งสี่ด้าน
  • ต่อมาในปี พ.ศ. 2446 พระเจ้าสุริยพงษ์ผลิตเดช พระเจ้านครเมืองน่าน ได้โปรดให้รื้อลงและสร้างหอคำขึ้นใหม่ตามแบบสถาปัตยกรรมตะวันตกผสมล้านนา ซึ่งปัจจุบันคือพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติน่าน สมุดภาพปักปันเขตแดน ร.ศ.๑๒๔ โดยกรมการปกครอง

ด้านการเมืองแก้ไข

เจ้าอนันตวฤทธิเดช ได้ตรากฎหมายสำคัญสูงสุดสำหรับใช้ปกครองในอาณาจักรน่าน คือ '''กฎหมายอาณาจักรหลักคำของเจ้ามหาชีวิต''' ซึ่งเป็นกฎหมายที่ได้รับอิทธิพลจากคำสอนในพระพุทธศาสนา และมีความเชื่อตามจารีตประเพณี เช่น การแอ่วสาว หรือการเสียผี กฎหมายเจ้ามหาชีวิต มีการตราบทลงโทษไว้อย่างชัดเจน โดยบทลงโทษสูงสุด คือ ประหารชีวิต กฎหมายควบคุมไปถึงวิถีชีวิต การประกอบการค้า ใช้ปกครองเมืองน่านต่อมา จนถึงคราวเปลี่ยนแปลงการปกครอง ในปี พ.ศ. 2475 เมืองน่านจึงมาใช้กฎหมายฉบับเดียวกันกับสยาม

การศาสนาแก้ไข

เจ้าอนันตวรฤทธิเดช เจ้านครเมืองน่าน ทรงอุปถัมภ์พระพุทธศาสนาในอาณาจักรน่าน ทั้งการสร้างวิหาร วัด พระพุทธรูป รวมไปถึงการอุปถัมภ์การบูรณะปฏิสังขรณ์ วัดวาอาราม ต่างๆใน นครน่าน

  • พ.ศ. 2395 ทรงบูรณปฏิสังขรณ์ วัดศรีพันต้น
  • พ.ศ. 2400 ทรงบูรณปฏิสังขรณ์ วัดมิ่งเมือง
    ''เจ้าอนันตวรฤทธิเดช'' เจ้าผู้ครองนครน่าน ได้สถาปนาวัดร้างนี้ขึ้นใหม่และตั้งชื่อวัดใหม่นี้ว่า “วัดมิ่งเมือง” เพราะสาเหตุว่ามีเสามิ่งหรือเสามิ่งเมืองตั้งอยู่ในวัด (คำว่า “ เสาพระหลักเมือง” เป็นศัพท์ของทางภาค กลาง คนเฒ่าคนแก่พื้นเมืองเรียกขานกันว่า เสามิ่งหรือเสามิ่งเมืองมาแต่โบราณ) ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา วันที่ 14 พฤศจิกายน 2510 ในบริเวณวัดร้าง ด้านเหนือจากซากวิหารมีเสาพระหลักเมืองน่าน ซึ่งเป็นไม้สักทองเป็นท่อนซุงขนาดใหญ่ 2 คน โอบรอบฝังอยู่กับพื้นดิน ศาลพระหลักเมืองน่าน วัดมิ่งเมือง อ.เมือง จ.น่าน
  • พ.ศ. 2410 ทรงบูรณปฏิสังขรณ์ '''วัดภูมินทร์''' ครั้งใหญ่ โดยใช้เวลานานถึง 7 ปี

เจ้าอนันตวรฤทธิเดชอุปถัมภ์พระพุทธศาสนาในอาณาจักรน่าน ทั้งการสร้างวิหาร วัด พระพุทธรูป รวมไปถึงการอุปถัมภ์การบูรณะวัดภูมินทร์ โดยมีการเขียนภาพจิตรกรรมฝาผนังอันล้ำค่าขึ้นในช่วงเวลานี้ และในจารึกวัดโป่งคำ มีจารึกถึงกรณียกิจไว้ว่า ''ในวันเพ็ญเดือน ๗ ล้านนา จ.ศ. ๑๒๔๘ พระกาวิไชยประธานฝ่ายสงฆ์และเจ้ามหาชีวิตหรือเจ้าอนันตวรฤทธิเดชฯ เจ้าผู้ครองนครน่านเป็นประธานฝ่ายฆราวาสพร้อมกับข้าราชการและชาวบ้านทุกคน ได้จัดมีการฉลองวิหารวัดโป่งคำ พร้อมกับถวายเครื่องอัฐบริขารทั้งหลาย โดยตั้งจิตปรารถนาขอให้ผู้ร่วมทำกุศลกิจกรรมครั้งนี้ได้พบกับพระนิพพานโดยทั่วกัน''[3]

เครื่องราชอิสริยาภรณ์แก้ไข

ดูเพิ่มแก้ไข

อ้างอิงแก้ไข

ดูเพิ่มแก้ไข