พระยาวิไชเยนทร์ (คอนสแตนติน ฟอลคอน)

พระยาวิไชเยนทร์ หรือ คอนสแตนติน ฟอลคอน (กรีก: Κωνσταντίνος Γεράκης, กอนสตันตีโนส เยราจิส; อังกฤษ: Constantine Phaulkon) ในจดหมายของเจ้าพระยาศรีธรรมราช (ปาน) หรือ โกษาปาน ส่งถึงบาทหลวง เดอ ลาแชส (Père François d’Aix de la Chaise) เรียกชื่อเขาในภาษาไทยว่า กาศตัน (มาจาก Constans ซึ่งเป็นชื่อที่ชาวต่างประเทศเรียกคอนสแตนติน ฟอลคอน[3]) เป็นนักผจญภัยชาวกรีก ผู้กลายมาเป็นสมุหนายกในรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชแห่งกรุงศรีอยุธยา

พระยาวิไชเยนทร์
คอนสแตนติน ฟอลคอน
สมุหนายกแห่งกรุงศรีอยุธยา
ดำรงตำแหน่ง
2228–2231
กษัตริย์ สมเด็จพระนารายณ์มหาราช
ผู้รักษาการในตำแหน่งพระคลัง
ดำรงตำแหน่ง
2226–2228
กษัตริย์ สมเด็จพระนารายณ์มหาราช
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด พ.ศ. 2190
เซฟาโลเนีย สาธารณรัฐเวนิส
เสียชีวิต 5 มิถุนายน พ.ศ. 2231 (40 ปี)
ลพบุรี อาณาจักรอยุธยา
คู่สมรส ท้าวทองกีบม้า (มารี กีมาร์)
ศาสนา โรมันคาทอลิก
การเข้าเป็นทหาร
รับใช้ Flag of England.svg ราชอาณาจักรอังกฤษ (2208-2210)[1]
1600–1707 บริษัทอินเดียตะวันออกของอังกฤษ (2210-2222)[2]
Flag of Thailand (Ayutthaya period).svg อาณาจักรอยุธยา
การยุทธ์ สงครามอังกฤษ-เนเธอร์แลนด์ครั้งที่สอง
กบฏมักกะสัน
สงครามอังกฤษ-สยาม
การปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2231  โทษประหารชีวิต

นอกจากภาษากรีกซึ่งเป็นภาษาแม่แล้ว ฟอลคอนยังสามารถพูดภาษาต่าง ๆ มากมาย ได้แก่ ภาษาไทย, ภาษาอิตาลี, ภาษาอังกฤษ, ภาษาโปรตุเกส และภาษามลายู ฟอลคอนไม่สามารถพูดภาษาฝรั่งเศสได้ แต่พอฟังเข้าใจ[4]

วัยเด็กแก้ไข

ฟอลคอนเกิดที่แคว้นเซฟาโลเนีย (ประเทศกรีซ) เมื่อ พ.ศ. 2190 มีเชื้อสายของชาวกรีกและเวนิส เข้าทำงานให้กับบริษัทอินเดียตะวันออกของอังกฤษ พ.ศ. 2205 จึงออกจากบ้าน และเดินเรือสินค้าไปค้าขายยังดินแดนต่าง ๆ

ชีวิตในอยุธยาแก้ไข

พ.ศ. 2218 เดินทางมายังกรุงศรีอยุธยาในฐานะพ่อค้า เนื่องจากฟอลคอนมีความสามารถพิเศษในการเรียนรู้ภาษาต่างประเทศอย่างง่ายดาย ฟอลคอนจึงเรียนรู้การใช้ภาษาไทยอย่างคล่องแคล่วในเวลาไม่กี่ปีและเข้ารับราชการในราชสำนักสมเด็จพระนารายณ์มหาราชในตำแหน่งล่าม นับเป็นชาวตะวันตกคนแรกที่เข้ามารับราชการในสมัยอยุธยา เป็นตัวกลางการค้าระหว่างอยุธยากับฝรั่งเศส ฟอลคอนได้กลายมาเป็นสมุหนายกในสมเด็จพระนารายณ์มหาราชแห่งกรุงศรีอยุธยาในเวลาอันรวดเร็ว

พ.ศ. 2225 ฟอลคอนแต่งงานกับดอญญามารี กีมาร์ (ท้าวทองกีบม้า)

ความใกล้ชิดระหว่างพระยาวิชเยนทร์และสมเด็จพระนารายณ์มหาราชทำให้เกิดความริษยาขึ้นในหมู่ราชนิกุล ซึ่งส่งให้เกิดผลเสียต่อตัวพระยาวิชเยนทร์เองในเวลาต่อมา เมื่อสมเด็จพระนารายณ์ทรงพระประชวรหนักใกล้สวรรคต ก็มีข่าวลือว่าพระยาวิชเยนทร์ต้องการใช้องค์รัชทายาทเป็นหุ่นเชิดและเข้ามาเป็นผู้ปกครองกรุงศรีอยุธยาเสียเอง ซึ่งแม้เหตุดังกล่าวจะมีความเป็นไปได้น้อย แต่ก็เป็นข้ออ้างให้พระเพทราชาซึ่งเป็นขุนนางชั้นผู้ใหญ่ที่ไม่พอใจกับนโยบายด้านต่างประเทศที่ส่งผลให้มีชาวต่างชาติมาอยู่ในกรุงศรีอยุธยามากมาย วางแผนให้สมเด็จพระนารายณ์มหาราชเสด็จไปประทับที่พระนารายณ์ราชนิเวศน์ในลพบุรี และสมเด็จพระนารายณ์มหาราชก็ได้ไว้ใจมอบอำนาจการสำเร็จราชการแผ่นดินให้พระเพทราชาใน พ.ศ. 2231

บั้นปลายชีวิตแก้ไข

เมื่อพระเพทราชากุมอำนาจการสำเร็จราชการแผ่นดินแล้ว ก็จับกุมพระยาวิชเยนทร์และผู้ติดตามรวมถึงราชนิกุลองค์ต่าง ๆ และนำไปประหารชีวิตในวันที่ 5 มิถุนายน พ.ศ. 2231 ในวัยเพียง 40 ปี เมื่อสมเด็จพระนารายณ์มหาราชทรงทราบถึงเหตุดังกล่าว พระองค์กริ้วมาก แต่ไม่มีพระวรกายแข็งแรงเพียงพอที่จะทำการใด ๆ และเสด็จสวรรคตในอีกไม่กี่วันต่อมา บรรดาขุนนางได้อัญเชิญ พระเพทราชา ขึ้นครองราชย์โดยการปราบดาภิเษก ทรงพระนามว่า สมเด็จพระมหาบุรุษวิสุทธิเดชอุดม หรือ สมเด็จพระเพทราชา และปกครองโดยมีนโยบายต่อต้านชาวต่างชาติ ส่งผลให้เกิดการขับไล่ชาวต่างชาติแทบทั้งหมดออกจากราชอาณาจักรกรุงศรีอยุธยา การตีความกันไปต่าง ๆ นานาถึงเหตุจูงใจที่ทำให้สมเด็จพระเพทราชาสั่งจับกุมและประหารชีวิตพระยาวิชเยนทร์เป็นผลให้จุดยืนของกรีกในประวัติศาสตร์ไทยเป็นเรื่องที่ยังหาข้อสรุปมิได้ นักประวัติศาสตร์ที่เห็นด้วยกับการกระทำของพระองค์มองพระยาวิชเยนทร์ว่าเป็นชาวต่างชาติที่ฉวยโอกาสมาใช้อิทธิพลเข้าควบคุมราชอาณาจักรในนามของผลประโยชน์จากชาติตะวันตก[ต้องการอ้างอิง] แต่นักประวัติศาสตร์อีกกลุ่มหนึ่งมองว่าพระยาวิชเยนทร์เป็นแพะรับบาป เป็นช่องว่างให้สมเด็จพระเพทราชาสามารถเข้ายึดอำนาจจากองค์รัชทายาทได้โดยนำเอาความริษยาและความระแวงที่มีต่อพระยาวิชเยนทร์มาเป็นมูลเหตุสนับสนุน[ต้องการอ้างอิง]

อ้างอิงแก้ไข

แหล่งข้อมูลอื่นแก้ไข

  • George A. Sioris (1998). "Phaulkon - The Greek First Counsellor at the Court of Siam: An Appraisal". Bangkok: Siam Society. ISBN 974-8298-41-8. Archived from the original on 2010-01-26. สืบค้นเมื่อ 2019-12-24.
  • "Les personnages - Phaulkon, Monsieur Constance" (in French). Memoires de Siam. 2003-02-18. Archived from the original on 2009-02-14. สืบค้นเมื่อ 2019-12-24.
  • Panayotis D. Cangelaris (reprint), ed. (July–September 2012). "Κωσταντής Γεράκης (Constance Phaulkon) - Μια νέα γενεαλογική προσέγγιση" [Costantin Gerachi (Constance Phaulkon) - A new genealogical approach]. Η Κεφαλονίτικη Πρόοδος (in Greek). Vol. Β' no. 3. ISSN 2241-1429.
  • Panayotis D. Cangelaris (reprint), ed. (July–September 2013). "Το γαλλικό οικόσημο του πρωτοσύμβουλου Κωσταντή Γεράκη (Constance Phaulkon)" [The French coat of arms of prime counsellor Costantin Gerachi (Constance Phaulkon)]. Η Κεφαλονίτικη Πρόοδος (in Greek). Vol. Β' no. 7. ISSN 2241-1429.