พระยามโนปกรณ์นิติธาดา (ก้อน หุตะสิงห์)

(เปลี่ยนทางจาก พระยามโนปกรณ์นิติธาดา)

มหาอำมาตย์โท พระยามโนปกรณ์นิติธาดา[1] บ้างเขียน มโนปกรณนิติธาดา[2] นามเดิม ก้อน หุตะสิงห์ (15 กรกฎาคม พ.ศ. 2427 – 1 ตุลาคม พ.ศ. 2491) เป็นขุนนางชาวสยาม ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีสยามคนแรก หลังจากการปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2475 โดยได้รับเลือกจากสมาชิกคณะราษฎร เพื่อเป็นการประนอมอำนาจกับอำนาจเก่า เป็นผู้มีส่วนสำคัญในการร่างรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม (พ.ศ. 2475) ซึ่งมีการเพิ่มพระราชอำนาจคืนเป็นอันมากเมื่อเทียบกับรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว กราบบังคมทูลพระกรุณาพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวในการสั่งปิดสภาผู้แทนราษฎรและงดใช้รัฐธรรมนูญบางมาตราในเดือนเมษายน พ.ศ. 2476 ซึ่งถือเป็นรัฐประหารครั้งแรกของไทย และเป็นจุดด่างพร้อยของประชาธิปไตยไทยมาจวบจนปัจจุบัน สุดท้ายพระยามโนปกรณ์นิติธาดาถูกขับออกจากตำแหน่งจากรัฐประหารในปี พ.ศ. 2476

มหาอำมาตย์โท
พระยามโนปกรณ์นิติธาดา
(ก้อน หุตะสิงห์)

ป.ม., ท.จ.ว.
พระยามโนปกรณ์นิติธาดา ใน พ.ศ. 2473
นายกรัฐมนตรีไทย คนที่ 1
ดำรงตำแหน่ง
10 ธันวาคม พ.ศ. 2475 – 20 มิถุนายน พ.ศ. 2476
กษัตริย์ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว
ก่อนหน้า ตนเอง
(ในฐานะประธานคณะกรรมการราษฎร)
ถัดไป พระยาพหลพลพยุหเสนา
ประธานคณะกรรมการราษฎร
ดำรงตำแหน่ง
28 มิถุนายน พ.ศ. 2475 – 10 ธันวาคม พ.ศ. 2475
กษัตริย์ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว
ถัดไป ตนเอง
(ในฐานะนายกรัฐมนตรี)
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ
ดำรงตำแหน่ง
31 ธันวาคม พ.ศ. 2475 – 29 มิถุนายน พ.ศ. 2476
นายกรัฐมนตรี ตนเอง
ก่อนหน้า ตนเอง
(ในฐานะเสนาบดี)
ถัดไป เจ้าพระยาศรีธรรมาธิเบศ
เสนาบดีกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ
ดำรงตำแหน่ง
29 มิถุนายน พ.ศ. 2475 – 10 ธันวาคม พ.ศ. 2475
ก่อนหน้า พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศุภโยคเกษม
ถัดไป ตนเอง
(ในฐานะรัฐมนตรี)
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด 15 กรกฎาคม พ.ศ. 2427
เมืองพระนคร ประเทศสยาม
เสียชีวิต 1 ตุลาคม พ.ศ. 2491 (64 ปี)
รัฐปีนัง สหพันธรัฐมาลายา
คู่สมรส คุณหญิงนิตย์ มโนปกรณ์นิติธาดา
เชย หุตะสิงห์
บุตร 1 คน

ประวัติแก้ไข

พระยามโนปกรณ์นิติธาดา (ก้อน หุตะสิงห์) เกิดเมื่อวันที่ 15 กรกฎาคม พ.ศ. 2427 ที่เมืองพระนคร เป็นบุตรของนายฮวด กับนางแก้ว หุตะสิงห์ ซึ่งทั้งสองเป็นชาวไทยเชื้อสายจีน ท่านได้เริ่มการศึกษาชั้นต้นที่วัดราชบุรณะ (วัดเลียบ) จากนั้นจึงเข้าศึกษาต่อที่โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย ในกรุงเทพมหานคร ต่อมาท่านได้ศึกษาวิชากฎหมายที่โรงเรียนอัสสัมชัญ และโรงเรียนกฎหมายกระทรวงยุติธรรม จนสำเร็จเป็นเนติบัณฑิตสยาม และต่อมาได้ทุนเล่าเรียนหลวงไปศึกษาด้านกฎหมายจนสำเร็จเนติบัณฑิตจากสถาบัน The Middle Temple กรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ เมื่อปี พ.ศ. 2448 เมื่อสำเร็จเนติบัณฑิตสยามแล้ว ท่านได้เข้ารับราชการในตำแหน่งผู้พิพากษาศาลอุทธรณ์ กระทรวงยุติธรรม จนได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น “หลวงประดิษฐ์พิจารณ์การ” จนกระทั่งได้เป็น “พระสมุหนิติศาสตร์” และ “พระยามโนปกรณ์นิติธาดา” ในที่สุด

พระยามโนปกรณ์นิติธาดา (ก้อน หุตะสิงห์) ได้เข้ารับราชการในตำแหน่งผู้พิพากษาศาลอุทธรณ์ สังกัดกระทรวงยุติธรรม และนอกจากนี้ยังเป็นอาจารย์สอนวิชากฎหมาย ทำให้ท่านมีลูกศิษย์ลูกหามาก ในเวลาต่อมาท่านได้เป็นอธิบดีศาลฎีกา และได้รับความไว้วางพระราชหฤทัยจากพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ให้ดำรงตำแหน่งองคมนตรีที่ปรึกษาราชการในพระองค์มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2461 ต่อมาขณะเกิดการปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2475 พระยามโนปกรณ์นิติธาดา กำลังดำรงตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงการคลังในขณะนั้น[3]

บทบาททางการเมืองแก้ไข

พระยามโนปกรณ์นิติธาดา เป็นผู้ที่จบการศึกษาวิชากฎหมายระดับเนติบัณฑิต จากประเทศอังกฤษ เป็นข้าราชการตุลาการผู้ที่ได้ชื่อว่ามือสะอาด ไม่เคยมีเรื่องด่างพร้อยมาตลอดชีวิตการรับราชการ เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงการปกครอง ท่านได้รับเลือกจากคณะราษฎรโดยนายปรีดี พนมยงค์ ให้ดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรชุดแรกที่มีด้วยกันทั้งหมด 70 คน ที่มาจากการแต่งตั้ง และได้รับคัดเลือกให้ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีคนแรกของประเทศ ด้วยหวังว่าท่านจะเป็นคนกลางประสานความเข้าใจระหว่างกลุ่มผู้นิยมการปกครองแบบเก่า และกลุ่มผู้เปลี่ยนแปลงการปกครอง โดยพระยามโนปกรณ์นิติธาดาได้ถูกทาบทามตั้งแต่วันแรกที่มีการเปลี่ยนแปลงการปกครอง แต่ทว่ายังไม่ตอบรับเลยในทันที เพียงแต่ขอเวลาไปตัดสินใจหนึ่งคืน และได้ให้คำตอบรับในเช้าวันถัดมา[4]

จากกรณีร่างเค้าโครงเศรษฐกิจ (สมุดปกเหลือง) ของหลวงประดิษฐ์มนูธรรม เขาใช้เล่ห์กลในการปัดเค้าโครงดังกล่าวตกไป และยกพระราชวินิจฉัยของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว (สมุดปกขาว) ซึ่งไม่มีผู้รับสนองมาอ้าง เขาสมคบกับพระยาทรงสุรเดช สมาชิกคณะราษฎรที่แยกตัวออกไป ใช้อำนาจของนายกรัฐมนตรีปิดสภา พร้อมงดใช้รัฐธรรมนูญบางมาตรา[5]:19 รวมทั้งได้เนรเทศนายปรีดี พนมยงค์ ไปประเทศฝรั่งเศส[5]:21 และออกพระราชบัญญัติป้องกันการกระทำอันเป็นคอมมิวนิสต์เป็นฉบับแรกด้วย นับว่าเป็นรัฐประหารครั้งแรกของไทย และเป็นจุดด่างพร้อยของประชาธิปไตยไทยมาจวบจนปัจจุบัน

เหตุการณ์ความขัดแย้งเหล่านี้ ได้บานปลายนำไปสู่การรัฐประหารในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2476 ที่ พันเอกพระยาพหลพลพยุหเสนา หัวหน้าคณะราษฎรได้รัฐประหารคืน และเนรเทศไปยังปีนังด้วยรถไฟ พร้อมกับเรียกตัวนายปรีดีกลับมาจากฝรั่งเศส ซึ่งพระยามโนปกรณ์นิติธาดาก็ได้ใช้ชีวิตในบั้นปลายอยู่ที่ปีนัง ตราบจนถึงแก่อสัญกรรม

ชีวิตส่วนตัวชื่นชอบในการเดินป่าและล่าสัตว์ป่า[6]

ครอบครัวแก้ไข

 
อนุสาวรีย์นางสี่หน้า หน้าพระวิหารหลวง วัดปทุมวนาราม
 
อัฐิของพระยามโนปกรณ์นิติธาดาได้บรรจุไว้ในฐานอนุสาวรีย์นางสี่หน้า ซึ่งก่อนหน้านี้ได้บรรจุเถ้าอังคารของคุณหญิงนิตย์ มโนปกรณ์นิติธาดา

พระยามโนปกรณ์นิติธาดาสมรสครั้งแรกกับคุณหญิงนิตย์ มโนปกรณ์นิติธาดา (สกุลเดิม สาณะเสน) ธิดาของพระยาวิสูตรโกษา (ฟัก สาณะเสน)

คุณหญิงมโนปกรณ์นิติธาดาได้ตามเสด็จพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวกับสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี เมื่อคราวเสด็จประพาสอาณานิคมอินโดจีนของฝรั่งเศส ระหว่างวันที่ 6 เมษายน - 8 พฤษภาคม พ.ศ. 2473 จนเมื่อวันที่ 4 พฤษภาคมนั้น ได้เกิดอุบัติเหตุเมื่อรถยนต์ที่เธอนั่งพุ่งชนเข้ากับเสาโทรเลข เนื่องจากความประมาทของพลขับ[7] ทำให้คุณหญิงมโนปกรณ์นิติธาดาบาดเจ็บสาหัสที่ศีรษะมีบาดแผลฉกรรจ์ ภายหลังคุณหญิงทนพิษบาดแผลไม่ไหวจึงเสียชีวิตลงในเวลา 12.35 นาฬิกา ของวันที่ 4 พฤษภาคม พ.ศ. 2473[7]

เมื่อพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงทราบ จึงทรงร่นระยะเวลาพระราชกรณียกิจ และโปรดให้งดงานรื่นเริงต่าง ๆ ระหว่างการเสด็จประพาสไปเสียสิ้น[7] ทั้งยังได้สร้างอนุสาวรีย์เสาหินรูปหน้านางสี่หน้าเพื่อเก็บอังคารของคุณหญิงที่วัดปทุมวนาราม[7]

หลังการเสียชีวิตของคุณหญิงมโนปกรณ์นิติธาดา พระยามโนปกรณ์นิติธาดาจึงใช้ชีวิตคู่กับ เชย หุตะสิงห์[7]และมีบุตรคนเดียวคือ ตุ้ม หุตะสิงห์[7]

เครื่องราชอิสริยาภรณ์แก้ไข

อ้างอิงแก้ไข

  1. 1.0 1.1 ราชกิจจานุเบกษา,พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ หน้า ๕๓๘ เล่ม ๓๖, ๒๖ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๖๒
  2. 2.0 2.1 พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์และเหรียญ
  3. "พระยามโนปกรณ์นิติธาดา". สถาบันพระปกเกล้า. สืบค้นเมื่อ 6 กรกฎาคม 2563. Check date values in: |accessdate= (help)
  4. นายหนหวย. เจ้าฟ้าประชาธิปกราชันผู้นิราศ. กรุงเทพฯ : พิมพ์จำหน่ายด้วยตัวเอง, 2530. 704 หน้า. หน้า 284.
  5. 5.0 5.1 ใจจริง, ณัฐพล (2556). ขอฝันใฝ่ในฝันอันเหลือเชื่อ: ความเคลื่อนไหวของขบวนการปฏิปักษ์ปฏิวัติสยาม (พ.ศ. 2475-2500) (1 ed.). ฟ้าเดียวกัน. ISBN 9786167667188. Check date values in: |date= (help)
  6. นายกฯคนแรก
  7. 7.0 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5 OSKNETWORK. OSK พระยามโนปกรณ์นิติธาดา 'คนนอกคณะราษฎร' นายกรัฐมนตรีคนแรกของสยามประเทศ. เรียกดูเมื่อ 5 กันยายน 2555
  8. พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ (หน้า ๒๓๘๒)
  9. พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์
  10. พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์
  11. พระราชทานเหรียญดุษฎีมาลา เข็มศิลปวิทยา
  12. พระราชทานเหรียญจักรพรรดิมาลา

ดูเพิ่มแก้ไข

แหล่งข้อมูลอื่นแก้ไข

งานศึกษาที่เกี่ยวข้องแก้ไข

  • นครินทร์ เมฆไตรรัตน์. (2560). พระยามโนปกรณ์นิติธาดากับการเมืองสยามในปี พ.ศ. 2475. ความคิด ความรู้ และอำนาจในการเมืองในการปฏิวัติสยาม 2475 (น. 167-191). พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: ฟ้าเดียวกัน.

เว็บไซต์แก้ไข

ก่อนหน้า พระยามโนปกรณ์นิติธาดา (ก้อน หุตะสิงห์) ถัดไป
พระยามโนปกรณ์นิติธาดา
(ก้อน หุตะสิงห์)

(ในฐานะประธานคณะกรรมการราษฎร)
   
นายกรัฐมนตรีของประเทศไทย
(10 ธันวาคม พ.ศ. 2475 - 20 มิถุนายน พ.ศ. 2476)
  พระยาพหลพลพยุหเสนา
(พจน์ พหลโยธิน)
สถาปนาตำแหน่ง    
ประธานคณะกรรมการราษฎร
(28 มิถุนายน พ.ศ. 247510 ธันวาคม พ.ศ. 2475)
  พระยามโนปกรณ์นิติธาดา
(ก้อน หุตะสิงห์)

(ในฐานะนายกรัฐมนตรี)
พระวรวงศ์เธอ
พระองค์เจ้าศุภโยคเกษม
   
เสนาบดีกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ
(29 มิถุนายน พ.ศ. 247510 ธันวาคม พ.ศ. 2475)
  พระยามโนปกรณ์นิติธาดา
(ก้อน หุตะสิงห์)

(ในฐานะรัฐมนตรีว่าการ)
พระยามโนปกรณ์นิติธาดา
(ก้อน หุตะสิงห์)

(ในฐานะเสนาบดี)
   
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ
(10 ธันวาคม พ.ศ. 247524 มิถุนายน พ.ศ. 2476)
  เจ้าพระยาศรีธรรมาธิเบศ
(จิตร ณ สงขลา)