พระยามโนปกรณนิติธาดา (ก้อน หุตะสิงห์)

(เปลี่ยนทางจาก พระยามโนปกรณ์นิติธาดา)

มหาอำมาตย์โท พระยามโนปกรณนิติธาดา ([พระ-ยา-มะ-โน-ปะ-กอน-นิ-ติ-ทา-ดา]; ชื่อเดิมว่า ก้อน หุตะสิงห์ ([ก้อน หุ-ตะ-สิง]); เกิด 15 กรกฎาคม พ.ศ. 2427 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 2491) เป็นนายกรัฐมนตรีคนแรกของประเทศไทย หลังจากการปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2475 โดยได้รับเลือกจากสมาชิกคณะราษฎร คณะที่ได้ก่อการปฏิวัติ แต่ในปีต่อมา พระยามโนปกรณ์นิติธาดา ก็ได้ถูกขับออกจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรีจากการรัฐประหารในปี พ.ศ. 2476 เนื่องจากเกิดความขัดแย้งระหว่างสมาชิกคณะราษฎร

พระยามโนปกรณนิติธาดา
(ก้อน หุตะสิงห์)

ป.ม., ท.จ.ว., ว.ป.ร.3, ป.ป.ร.4
นายกรัฐมนตรีไทย คนที่ 1
ดำรงตำแหน่ง
28 มิถุนายน พ.ศ. 2475 – 20 มิถุนายน พ.ศ. 2476 (0 ปี 355 วัน)
กษัตริย์ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว
ผู้ว่าการแทน พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน)
ถัดไป พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน)
ประธานคณะกรรมการราษฎร
ดำรงตำแหน่ง
28 มิถุนายน พ.ศ. 2475 – 10 ธันวาคม พ.ศ. 2475
(0 ปี 165 วัน)
กษัตริย์ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ
ดำรงตำแหน่ง
31 ธันวาคม พ.ศ. 2475 – 29 มิถุนายน พ.ศ. 2478
(0 ปี 197 วัน)
นายกรัฐมนตรี พระยามโนปกรณนิติธาดา (ก้อน หุตะสิงห์)
ก่อนหน้า พระยามโนปกรณนิติธาดา (ก้อน หุตะสิงห์)
(ในฐานะเสนาบดี)
ถัดไป เจ้าพระยาศรีธรรมาธิเบศ (จิตร ณ สงขลา)
เสนาบดีกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ
ดำรงตำแหน่ง
29 มิถุนายน พ.ศ. 2475 – 10 ธันวาคม พ.ศ. 2475
(0 ปี 164 วัน)
ก่อนหน้า พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศุภโยคเกษม
ถัดไป พระยามโนปกรณนิติธาดา (ก้อน หุตะสิงห์)
(ในฐานะรัฐมนตรีว่าการ)
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด 15 กรกฎาคม พ.ศ. 2427
จังหวัดพระนคร ประเทศสยาม
เสียชีวิต 1 ตุลาคม พ.ศ. 2491 (64 ปี)
ปีนัง สหพันธรัฐมาลายา
คู่สมรส คุณหญิงนิตย์ มโนปกรณนิติธาดา
เชย หุตะสิงห์
ศาสนา พุทธ

ชีวิตตอนต้นแก้ไข

 
พระยามโนปกรณ์นิติธาดา

พระยามโนปกรณ์นิติธาดา (ก้อน หุตะสิงห์) เกิดเมื่อวันที่ 15 กรกฎาคม พ.ศ. 2427 ที่จังหวัดพระนคร เป็นบุตรของนายฮวด กับนางแก้ว หุตะสิงห์ ซึ่งทั้งสองเป็นชาวไทยเชื้อสายจีน ท่านได้เริ่มการศึกษาชั้นต้นที่วัดราชบูรณะ (วัดเลียบ) จากนั้นจึงเข้าศึกษาต่อที่โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย ในกรุงเทพมหานคร ต่อมาท่านได้ศึกษาวิชากฎหมายที่โรงเรียนอัสสัมชัญ และโรงเรียนกฎหมายกระทรวงยุติธรรม จนสำเร็จเป็นเนติบัณฑิตสยาม และต่อมาได้ทุนเล่าเรียนหลวงไปศึกษาด้านกฎหมายจนสำเร็จเนติบัณฑิตจากสถาบัน The Middle Temple กรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ เมื่อปี พ.ศ. 2448 เมื่อสำเร็จเนติบัณฑิตสยามแล้ว ท่านได้เข้ารับราชการในตำแหน่งผู้พิพากษาศาลอุทธรณ์ กระทรวงยุติธรรม จนได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น “หลวงประดิษฐ์พิจารณ์การ” จนกระทั่งได้เป็น “สมุหพระนิติศาสตร์” และ “พระยามโนปกรณ์นิติธาดา” ในที่สุด

พระยามโนปกรณ์นิติธาดา (ก้อน หุตะสิงห์) ได้เข้ารับราชการในตำแหน่งผู้พิพากษาศาลอุทธรณ์ สังกัดกระทรวงยุติธรรม และนอกจากนี้ยังเป็นอาจารย์สอนวิชากฎหมาย ทำให้ท่านมีลูกศิษย์ลูกหามาก ในเวลาต่อมาท่านได้เป็นอธิบดีศาลฎีกา และได้รับความไว้วางพระราชหฤทัยจากพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ให้ดำรงตำแหน่งองคมนตรีที่ปรึกษาราชการในพระองค์มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2461 ต่อมาขณะเกิดการปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2475 พระยามโนปกรณ์นิติธาดา กำลังดำรงตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงการคลังในขณะนั้น[1]

ระยะเวลาดำรงตำแหน่งแก้ไข

  • สมัยที่ 1 : 28 มิถุนายน พ.ศ. 2475 - 9 ธันวาคม พ.ศ. 2475 (คณะรัฐมนตรี คณะที่ 1)
  • สมัยที่ 2 : 10 ธันวาคม พ.ศ. 2475 - 1 เมษายน พ.ศ. 2476 (คณะรัฐมนตรี คณะที่ 2)
  • สมัยที่ 3 : 1 เมษายน พ.ศ. 2476 - 20 มิถุนายน พ.ศ. 2476 (คณะรัฐมนตรี คณะที่ 3)

บทบาททางการเมืองแก้ไข

พระยามโนปกรณนิติธาดา เป็นผู้ที่จบการศึกษาวิชากฎหมายระดับเนติบัณฑิต จากประเทศอังกฤษ เป็นข้าราชการตุลาการผู้ที่ได้ชื่อว่ามือสะอาด ไม่เคยมีเรื่องด่างพร้อยมาตลอดชีวิตการรับราชการ เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงการปกครอง ท่านได้รับเลือกจากคณะราษฎรโดยนายปรีดี พนมยงค์ ให้ดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรชุดแรกที่มีด้วยกันทั้งหมด 70 คน ที่มาจากการแต่งตั้ง และได้รับคัดเลือกให้ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีคนแรกของประเทศ ด้วยหวังว่าท่านจะเป็นคนกลางประสานความเข้าใจระหว่างกลุ่มผู้นิยมการปกครองแบบเก่า และกลุ่มผู้เปลี่ยนแปลงการปกครอง โดยพระยามโนปกรณ์นิติธาดาได้ถูกทาบทามตั้งแต่วันแรกที่มีการเปลี่ยนแปลงการปกครอง แต่ทว่ายังไม่ตอบรับเลยในทันที เพียงแต่ขอเวลาไปตัดสินใจหนึ่งคืน และได้ให้คำตอบรับในเช้าวันถัดมา[2]

หลังจากมีกรณีเรื่อง "สมุดปกเหลือง" เค้าโครงเศรษฐกิจที่ร่างโดยนายปรีดี ขึ้นถวายให้พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงวินิจฉัย ซึ่งพระองค์ท่านไม่เห็นชอบด้วย ก่อให้เกิดความแตกแยกกันในหมู่สมาชิกคณะราษฎร ข้าราชการ ขุนนาง และบุคคลในสภา ฯ พระยามโนปกรณ ฯ เองก็ไม่เห็นชอบด้วยกับเค้าโครงเศรษฐกิจฉบับนี้ ประกอบกับได้รับการสนับสนุนจากสมาชิกคณะราษฎรกลุ่มทหารที่นำโดย พระยาทรงสุรเดช ท่านจึงได้ใช้อำนาจของนายกรัฐมนตรีปิดสภา พร้อมงดใช้รัฐธรรมนูญบางมาตรา รวมทั้งได้เนรเทศนายปรีดี พนมยงค์ ให้กลับไปยังประเทศฝรั่งเศส และออกพระราชบัญญัติป้องกันการกระทำอันเป็นคอมมิวนิสต์เป็นฉบับแรกด้วย ซึ่งเรียกกันว่าท่านกระทำรัฐประหารด้วยการใช้ "ปากกาด้ามเดียว" ท่ามกลางความไม่พอใจของกลุ่มคณะราษฎรที่สนับสนุนนายปรีดี พนมยงค์

เหตุการณ์ความขัดแย้งเหล่านี้ ได้บานปลายนำไปสู่การรัฐประหารในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2476 ที่ พันเอกพระยาพหลพลพยุหเสนา หัวหน้าคณะราษฎรได้รัฐประหารคณะรัฐบาลของท่าน และเนรเทศท่านไปยังปีนังด้วยรถไฟ พร้อมกับเรียกตัวนายปรีดีกลับมาจากฝรั่งเศส ซึ่งพระยามโนปกรณนิติธาดาก็ได้ใช้ชีวิตในบั้นปลายอยู่ที่ปีนัง ตราบจนถึงแก่อสัญกรรม

พระยามโนปกรณนิติธาดาเป็นบุคคลที่มีความรู้ความสามารถและคุณวุฒิสูง แต่เป็นบุคคลที่มีบุคลิกพูดจาตรงไปตรงมาแบบขวานผ่าซาก ชีวิตส่วนตัวชื่นชอบในการเดินป่าและล่าสัตว์ป่า[3]

ลำดับเหตุการณ์แก้ไข

ผลงานที่สำคัญแก้ไข

ครอบครัวแก้ไข

 
อนุสาวรีย์นางสี่หน้า หน้าพระวิหารหลวง วัดปทุมวนาราม
 
อัฐิของพระยามโนปกรณ์นิติธาดาได้บรรจุไว้ในฐานอนุสาวรีย์นางสี่หน้า ซึ่งก่อนหน้านี้ได้บรรจุเถ้าอังคารของคุณหญิงนิตย์ มโนปกรณ์นิติธาดา

พระยามโนปกรณนิติธาดาสมรสครั้งแรกกับคุณหญิงนิตย์ มโนปกรณนิติธาดา (สกุลเดิม สาณะเสน) ธิดาของพระยาวิสูตรโกษา (ฟัก สาณะเสน)

คุณหญิงมโนปกรณนิติธาดาได้ตามเสด็จพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวกับสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี เมื่อคราวเสด็จประพาสอาณานิคมอินโดจีนของฝรั่งเศส ระหว่างวันที่ 6 เมษายน - 8 พฤษภาคม พ.ศ. 2473 จนเมื่อวันที่ 4 พฤษภาคมนั้น ได้เกิดอุบัติเหตุเมื่อรถยนต์ที่เธอนั่งพุ่งชนเข้ากับเสาโทรเลข เนื่องจากความประมาทของพลขับ[5] ทำให้คุณหญิงมโนปกรณนิติธาดาบาดเจ็บสาหัสที่ศีรษะมีบาดแผลฉกรรจ์ ภายหลังคุณหญิงทนพิษบาดแผลไม่ไหวจึงเสียชีวิตลงในเวลา 12.35 นาฬิกา ของวันที่ 4 พฤษภาคม พ.ศ. 2473[5]

เมื่อพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงทราบ จึงทรงร่นระยะเวลาพระราชกรณียกิจ และโปรดให้งดงานรื่นเริงต่าง ๆ ระหว่างการเสด็จประพาสไปเสียสิ้น[5] ทั้งยังได้สร้างอนุสาวรีย์เสาหินรูปหน้านางสี่หน้าเพื่อเก็บอังคารของคุณหญิงที่วัดปทุมวนาราม[5]

หลังการเสียชีวิตของคุณหญิงมโนปกรณนิติธาดา พระยามโนปกรณนิติธาดาจึงใช้ชีวิตคู่กับ เชย หุตะสิงห์[5] และมีบุตรคนเดียวคือ ตุ้ม หุตะสิงห์[5]

เครื่องราชอิสริยาภรณ์แก้ไข

อ้างอิงแก้ไข

  1. "พระยามโนปกรณ์นิติธาดา". สถาบันพระปกเกล้า. สืบค้นเมื่อ 6 กรกฎาคม 2563.
  2. นายหนหวย. เจ้าฟ้าประชาธิปกราชันผู้นิราศ. กรุงเทพฯ : พิมพ์จำหน่ายด้วยตัวเอง, 2530. 704 หน้า. หน้า 284.
  3. นายกฯคนแรก
  4. http://www.thaiembdc.org/bio/pms/manopakorn.htm
  5. 5.0 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 OSKNETWORK. OSK พระยามโนปกรณ์นิติธาดา 'คนนอกคณะราษฎร' นายกรัฐมนตรีคนแรกของสยามประเทศ. เรียกดูเมื่อ 5 กันยายน 2555
  6. พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์
  7. พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์
  8. พระราชทานเหรียญดุษฎีมาลา เข็มศิลปวิทยา
  9. ราชกิจจานุเบกษา,พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ หน้า ๕๓๘ เล่ม ๓๖, ๒๖ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๖๒
  10. พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์และเหรียญ

ดูเพิ่มแก้ไข

แหล่งข้อมูลอื่นแก้ไข

งานศึกษาที่เกี่ยวข้องแก้ไข

  • นครินทร์ เมฆไตรรัตน์. (2560). พระยามโนปกรณ์นิติธาดากับการเมืองสยามในปี พ.ศ. 2475. ความคิด ความรู้ และอำนาจในการเมืองในการปฏิวัติสยาม 2475 (น. 167-191). พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: ฟ้าเดียวกัน.

เว็บไซต์แก้ไข

ก่อนหน้า พระยามโนปกรณนิติธาดา (ก้อน หุตะสิงห์) ถัดไป
พระยามโนปกรณนิติธาดา
(ก้อน หุตะสิงห์)

(ในฐานะประธานคณะกรรมการราษฎร)
   
นายกรัฐมนตรีของประเทศไทย
(10 ธันวาคม พ.ศ. 2475 - 20 มิถุนายน พ.ศ. 2476)
  พระยาพหลพลพยุหเสนา
(พจน์ พหลโยธิน)
สถาปนาตำแหน่ง    
ประธานคณะกรรมการราษฎร
(28 มิถุนายน พ.ศ. 247510 ธันวาคม พ.ศ. 2475)
  พระยามโนปกรณนิติธาดา
(ก้อน หุตะสิงห์)

(ในฐานะนายกรัฐมนตรี)
พระวรวงศ์เธอ
พระองค์เจ้าศุภโยคเกษม
   
เสนาบดีกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ
(29 มิถุนายน พ.ศ. 247510 ธันวาคม พ.ศ. 2475)
  พระยามโนปกรณนิติธาดา
(ก้อน หุตะสิงห์)

(ในฐานะรัฐมนตรีว่าการ)
พระยามโนปกรณนิติธาดา
(ก้อน หุตะสิงห์)

(ในฐานะเสนาบดี)
   
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ
(10 ธันวาคม พ.ศ. 247524 มิถุนายน พ.ศ. 2476)
  เจ้าพระยาศรีธรรมาธิเบศ
(จิตร ณ สงขลา)