พระยศเจ้านายไทย

(เปลี่ยนทางจาก พระภรรยาเจ้า)

ในประเทศไทย พระยศเจ้านาย[1] คือพระอิสริยยศของพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์

พระภรรยาของพระเจ้าแผ่นดิน

ตามโบราณราชประเพณี เมื่อเสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติ จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาพระอิสริยยศพระภรรยา ให้มีพระอิสริยยศฐานันดรศักดิ์ในพระบรมราชจักรีวงศ์ โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดลำดับพระเกียรติยศแห่งพระภรรยาเจ้าและบาทบริจาริกาดังนี้

พระภรรยาเจ้า

พระภรรยาเจ้า หมายถึง ภรรยาของพระเจ้าแผ่นดิน ที่มีพระกำเนิดเป็นเจ้า[2] ซึ่งตามกฎมณเฑียรบาลว่าด้วยพระฐานันดรศักดิ์ของพระภรรยาเจ้า ได้กำหนดไว้ว่ามี 4 ขั้น คือ พระอัครมเหสี พระมเหสี พระราชเทวี และพระอรรคชายา[3]

พระอัครมเหสีเป็นพระอิสริยยศพระภรรยาเอกในพระเจ้าแผ่นดิน หรือเป็นพระมารดาขององค์รัชทายาท ในอดีตนั้นพระอัครมเหสีมีคำนำพระนามแตกต่างกันแล้วแต่รัชสมัย อาทิ กรมหลวงบาทบริจาในสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี สมเด็จพระนางเธอ พระองค์เจ้าโสมนัสวัฒนาวดี พระนางนาฏบรมอัครราชเทวีในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นต้น

บาทบริจาริกา

บาทบริจาริกา หมายถึง ภรรยาที่เป็นสามัญชนของพระมหากษัตริย์ พระมหาอุปราช และเจ้าฟ้า[4] คือ มีฐานันดรตั้งแต่ "หม่อมราชวงศ์หญิง" ลงไป โดยมีคำนำหน้านามว่า เจ้าจอม โดยสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงอธิบายไว้ในหนังสือสาส์นสมเด็จว่า เมื่อแรกใช้นำหน้าประกอบการเรียกพระสนมที่เป็นคนโปรดว่า จอมพระสนม หรือ เจ้าจอมพระสนม แต่เวลาพุดจะย่อตัดคำว่า พระสนม ออก เหลือเพียง จอม หรือ เจ้าจอม และหากรับราชการจนมีพระราชโอรสหรือพระราชธิดาจะได้เลื่อนเป็น เจ้าจอมมารดา โดยบาทบริจาริกามีลำดับชั้น 4 ชั้น คือ พระสนมเอก พระสนม เจ้าจอม และนางอยู่งาน

ลำดับชั้นภรรยาของพระมหากษัตริย์

ลำดับ พระอิสริยยศ ศักดินา พระนามาภิไธย พระนาม หรือชื่อ หมายเหตุ
ภาษาไทย ภาษาอังกฤษ
พระอัครมเหสี พระบรมราชินีนาถ Her Majesty Queen 100,000 สมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระบรมราชินีนาถ พระอัครมเหสีที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ
พระบรมราชินี Her Majesty Queen 100,000 สมเด็จพระอมรินทราบรมราชินี เฉลิมพระนามโดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
สมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินี
สมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี
สมเด็จพระนางเจ้าอินทรศักดิศจี พระบรมราชินี[5]
(1 มกราคม พ.ศ. 2466 – 15 กันยายน พ.ศ. 2468)
ลดพระอิสริยยศเป็นพระวรราชชายา
สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินี
(5 พฤษภาคม พ.ศ. 2493 – 5 ธันวาคม พ.ศ. 2499)
สถาปนาเป็นพระบรมราชินีนาถ
สมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี
พระราชินี Queen สมเด็จพระราชินีสิริกิติ์
(28 เมษายน – 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2493)
พระอัครมเหสีที่พระมหากษัตริย์ยังไม่ประกอบพระราชพิธีบรมราชาภิเษก
สมเด็จพระราชินีสุทิดา
(1 – 4 พฤษภาคม พ.ศ. 2562)
พระมเหสี พระบรมราชเทวี Her Majesty Queen 100,000 สมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์
(หลังทิวงคต; 24 กรกฎาคม พ.ศ. 2423)
สมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี
(หลังทิวงคต; พ.ศ. 2423)
ที่พระอัครมเหสี
สมเด็จพระนางเจ้าสว่างวัฒนา พระบรมราชเทวี
พระอัครราชเทวี Her Majesty Queen 50,000 สมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระอัครราชเทวี
(15 กันยายน พ.ศ. 2438 – 4 เมษายน พ.ศ. 2440)
ในฐานะพระราชมารดาของสยามมกุฎราชกุมาร เสมอด้วยพระบรมราชเทวี
สมเด็จพระปิตุจฉาเจ้า สุขุมาลมารศรี พระอัครราชเทวี สถาปนาโดยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระราชเทวี พระวรราชเทวี Her Royal Highness, Princesss
the Royal Consort
มีกรม 50,000
ไม่มีกรม 30,000
พระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระวรราชเทวี
(พ.ศ. 2423 – 15 กันยายน พ.ศ. 2438)
สถาปนาเป็นพระอัครราชเทวี
พระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี
พระราชเทวี Her Royal Highness, Princesss
the Royal Consort
มีกรม 50,000
ไม่มีกรม 30,000
พระนางเจ้าสว่างวัฒนา พระราชเทวี
(พ.ศ. 2421 – 12 สิงหาคม พ.ศ. 2423)
สมเด็จพระนางเจ้าสว่างวัฒนา พระราชเทวี
(12 สิงหาคม พ.ศ. 2423 – 17 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2424)
สถาปนาเป็นพระบรมราชเทวี
พระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระราชเทวี
(พ.ศ. 2422 – พ.ศ. 2423)
สถาปนาเป็นพระวรราชเทวี
พระนางเจ้าสุขุมาลมารศรี พระราชเทวี
(30 มิถุนายน พ.ศ. 2424 – 21 มีนาคม พ.ศ. 2469)
สถาปนาเป็นพระอัครราชเทวี
พระนางเธอ พระนางเธอ Her Royal Highness, Princesss
the Royal Consort
มีกรม 20,000
ไม่มีกรม 15,000
พระนางเธอ พระองค์เจ้าสุนันทากุมารีรัตน์
(พ.ศ. 2419 – 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2423)
สมเด็จพระนางเธอสุนันทากุมารีรัตน์
(หลังทิวงคต; 4 มิถุนายน พ.ศ. 2423 – 24 กรกฎาคม พ.ศ. 2423)
สถาปนาเป็นพระบรมราชเทวี
พระนางเธอ พระองค์เจ้าสุขุมาลมารศรี
(15 กันยายน พ.ศ. 2420 – 30 มิถุนายน พ.ศ. 2424)
สถาปนาเป็นพระราชเทวี
พระนางเธอ พระองค์เจ้าเสาวภาผ่องศรี
(พ.ศ. 2421 – พ.ศ. 2422)
สถาปนาเป็นพระราชเทวี
พระนางเธอ ลักษมีลาวัณ
พระอรรคชายาเธอ พระอรรคชายาเธอ Her Highness, Princesss
the Royal Consort
15,000 พระอรรคชายาเธอ หม่อมเจ้าเสาวภาคย์นารีรัตน์
(พ.ศ. 2416 – 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2430)
พระอรรคชายาเธอ พระองค์เจ้าเสาวภาคย์นารีรัตน์
(หลังสิ้นพระชนม์)
20,000 พระอรรคชายาเธอ หม่อมเจ้าอุบลรัตนนารีนาค
(พ.ศ. 2416 – 25 มิถุนายน พ.ศ. 2431)
พระอรรคชายาเธอ พระองค์เจ้าอุบลรัตนนารีนาค กรมขุนอรรควรราชกัลยา
20,000 พระอรรคชายาเธอ หม่อมเจ้าสาย
(พ.ศ. 2421 – 25 มิถุนายน พ.ศ. 2431)
พระอรรคชายาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมขุนสุทธาสินีนาฏ
พระราชชายา พระวรราชชายา Her Highness, Princesss
the Royal Consort
พระวรราชชายาเธอ พระอินทรศักดิศจี[6]
(10 มิถุนายน พ.ศ. 2465 – 1 มกราคม พ.ศ. 2466)
สมเด็จพระนางเจ้าอินทรศักดิศจี พระวรราชชายา
สถาปนาเป็นพระบรมราชินี
ภายหลังลดพระอิสริยยศเป็นพระวรราชชายา
หม่อมเจ้ารำไพพรรณี พระวรราชชายา
(26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 – 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2469)
พระอัครมเหสีแต่เดิมที่พระมหากษัตริย์ยังไม่ประกอบพระราชพิธีบรมราชาภิเษก
พระราชชายา Her Highness, Princesss
the Royal Consort
เจ้าดารารัศมี พระราชชายา
พระสนมเอก เจ้าคุณพระ Her Excellency,
the Royal Noble Concubine
เจ้าคุณพระประยุรวงศ์ (เจ้าคุณจอมมารดาแพ ในรัชกาลที่ 5) สถาปนาโดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
เจ้าคุณพระสินีนาฏ พิลาสกัลยาณี
(28 กรกฎาคม – 21 ตุลาคม พ.ศ. 2562)
สถาปนาโดยพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว[7] ภายหลังถูกถอดฐานันดรศักดิ์ เนื่องจากกระทำผิดราชสวัสดิ์[8]
เจ้าคุณจอมมารดา Her Excellency,
the Royal Concubine
เจ้าคุณจอมมารดาเปี่ยม ในรัชกาลที่ 4
(20 กันยายน พ.ศ. 2428 – 13 เมษายน พ.ศ. 2447)
สถาปนาโดยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
เจ้าคุณจอมมารดาสำลี ในรัชกาลที่ 4 สถาปนาโดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
เจ้าคุณจอมมารดาแพ ในรัชกาลที่ 5
(พ.ศ. 2447 – พ.ศ. 2464)
สถาปนาเป็นเจ้าคุณพระ
เจ้าจอมมารดา Her Excellency,
the Royal Concubine
เจ้าจอมมารดานุ้ยใหญ่ ในรัชกาลที่ 1
เจ้าจอมมารดาเรียม ในรัชกาลที่ 2
(พ.ศ. 2352 – พ.ศ. 2369)
สถาปนาเป็นกรมสมเด็จพระศรีสุลาลัย
เจ้าจอมมารดาทรัพย์ ในรัชกาลที่ 3
เจ้าจอมมารดาชุ่ม ในรัชกาลที่ 4
เจ้าจอมมารดาอ่อน ในรัชกาลที่ 5
เจ้าจอม Her Excellency,
the Royal Concubine
เจ้าจอมแว่น ในรัชกาลที่ 1
เจ้าจอมหม่อมราชวงศ์สดับ ในรัชกาลที่ 5
เจ้าจอมสุวัทนา ในรัชกาลที่ 6
(10 สิงหาคม พ.ศ. 2467 – 11 ตุลาคม พ.ศ. 2468)
สถาปนาเป็นพระวรราชเทวี
พระ Her Excellency,
the Royal Concubine
พระสุจริตสุดา (เปรื่อง สุจริตกุล)
พระอินทราณี (ประไพ สุจริตกุล)[9]
(12 มกราคม – 10 มิถุนายน พ.ศ. 2465)
สถาปนาเป็นพระวรราชชายา
พระสนม เจ้าจอมมารดา Her Excellency,
the Second-Class Female Attendant
เจ้าจอมมารดาพุ่ม ในรัชกาลที่ 1
เจ้าจอมมารดาศิลา ในรัชกาลที่ 2
เจ้าจอมมารดาสัมฤทธิ์ ในรัชกาลที่ 3
เจ้าจอมมารดาน้อย ในรัชกาลที่ 4
เจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศ์แข ในรัชกาลที่ 5
เจ้าจอม Her Excellency,
the Second-Class Female Attendant
เจ้าจอมบุญนาก ในรัชกาลที่ 1
เจ้าจอมแสง ในรัชกาลที่ 2
(? – พ.ศ. 2367)
สมรสใหม่
เจ้าจอมเครือวัลย์ ในรัชกาลที่ 3
เจ้าจอมตนกูสุเบีย ในรัชกาลที่ 4
(พ.ศ. 2404 – พ.ศ. 2411)
สมรสใหม่
เจ้าจอมหม่อมราชวงศ์จรวย ในรัชกาลที่ 5

พระบรมวงศานุวงศ์

พระบรมวงศานุวงศ์ คือ พระประยูรญาติ แบ่งเป็น 2 ชั้นคือ

  1. พระบรมวงศ์ หมายถึง สมเด็จพระบรมราชินี ลงมาจนถึงพระองค์เจ้าที่เป็นพระราชโอรสพระราชธิดาของพระมหากษัตริย์[10]
  2. พระอนุวงศ์ หมายถึง พระองค์เจ้าที่มิใช่พระราชโอรสพระราชธิดาของพระมหากษัตริย์ และหม่อมเจ้า[11]

ลำดับชั้นพระบรมวงศานุวงศ์

ลำดับชั้นพระบรมวงศ์
ลำดับ พระอิสริยยศ ศักดินา รายพระนาม/รายนาม หมายเหตุ
ภาษาไทย ภาษาอังกฤษ
สมเด็จพระมหาอุปราช สมเด็จพระบวรราชเจ้า His Majesty King,
Second King
100,000 พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานพระเกียรติยศเป็นพิเศษเสมอด้วยพระเจ้าแผ่นดิน พระราชทาน บวรราชาภิเษก รับ พระบวรราชโองการ และวังที่ประทับให้เรียกว่า พระบวรราชวัง
His Royal Highness Viceroy 100,000 สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท ที่พระมหาอุปราช พระราชทาน อุปราชาภิเษก รับ พระราชบัณฑูร และวังที่ประทับให้เรียกว่า พระราชวังบวร
สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาเสนานุรักษ์
สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพ
กรมพระราชวัง
บวรสถานมงคล
(พระบัณฑูรใหญ่)
His Royal Highness Viceroy 100,000 สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าฉิม กรมหลวงอิศรสุนทร กรมพระราชวังบวรสถานมงคล
ระหว่างปี พ.ศ. 2349 ถึง พ.ศ. 2352
กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ
กรมพระราชวัง
บวรสถานมงคล
(พระบัณฑูรน้อย)
His Royal Highness Viceroy 100,000 สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าจุ้ย กรมหลวงเสนานุรักษ์ กรมพระราชวังบวรสถานมงคล
ระหว่างปี พ.ศ. 2352 ถึง พ.ศ. 2360
สมเด็จพระบรมวงศ์ สมเด็จพระบรมราชชนก His Royal Highness Prince, Prince Father 100,000 สมเด็จพระปฐมบรมมหาชนก พระอิสริยยศของพระราชบิดาของพระเจ้าแผ่นดิน แต่มิใช่พระมหากษัตริย์
โดยทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้มีพระอิสริยยศเสมอด้วย สมเด็จพระบวรราชเจ้า
สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก
สมเด็จพระบรมราชชนนี Her Royal Highness Princess, Princess Mother 100,000 สมเด็จพระศรีสุลาลัย พระบรมราชชนนีในรัชกาลที่ 3
สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
สมเด็จพระยุพราช
มกุฎราชกุมาร
His Royal Highness,
The Crown Prince
100,000 สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฎราชกุมาร เป็นรัชทายาทของพระมหากษัตริย์ ใช้แทนตำแหน่งสมเด็จพระมหาอุปราชที่ยกเลิกในสมัยรัชกาลที่ 5
สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ สยามมกุฎราชกุมาร
สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร
สยามบรมราชกุมารี Her Royal Highness Princess,
Princess royal
100,000 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี รับพระราชบัญชา และพระสัปตปฎลเศวตฉัตร
กรมพระราชวังบวรสถานพิมุข His Royal Highness Prince, The Deputy Vice King 100,000 สมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้าทองอิน กรมพระอนุรักษ์เทเวศร์

กรมพระราชวังบวรสถานพิมุข

รับพระบัญชา
สมเด็จเจ้าฟ้า สมเด็จพระอนุชาธิราช His Royal Highness,

The Hereditary Prince Brother

50,000 สมเด็จพระอนุชาธิราช เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เป็น พระรัชทายาท
มีพระอิสริยศักดิ์สูงกว่า สมเด็จเจ้าฟ้า
และการสิ้นพระชนม์ให้เรียกว่า ทิวงคต
สมเด็จพระอนุชาธิราช เจ้าฟ้าอัษฎางค์เดชาวุธ กรมหลวงนครราชสีมา
สมเด็จเจ้าฟ้า
ชั้นพิเศษ
His Royal Highness Prince/Princess 100,000 สมเด็จพระราชปิตุลาบรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาขึ้นเป็นพิเศษ และการสิ้นพระชนม์ให้เรียกว่า ทิวงคต
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้า
ชั้นทูลกระหม่อม
His Royal Highness Prince/Princess ดูเพิ่มที่

รายพระนามสมเด็จเจ้าฟ้าช้น ทูลกระหม่อม

สำหรับชั้นพระราชโอรสธิดา ที่ประสูติแต่
  1. สมเด็จพระอัครมเหสี
  2. พระภรรยาเจ้าชั้นลูกหลวง (พระราชธิดาในพระมหากษัตริย์)


ศักดินา

  • ชั้น สมเด็จพระเจ้าบรมไปยกาเธอ/ไปยิกาเธอ"
  • ชั้น "สมเด็จพระเจ้าไอยกาเธอ/อัยยิกาเธอ"
  • ชั้น สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ(ชั้นลุง ป้า อา)
  • ชั้น "สมเด็จพระเจ้าพี่ยา/พี่นางเธอ"
  • ชั้น "สมเด็จพระเจ้าน้องยา/น้องนางเธอ" ทรงกรม 50,000 ไม่ทรงกรม 30,000
  • ชั้น "สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ/ลูกเธอ" ทรงกรม 40,000 ไม่ทรงกรม 20,000
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้า
ชั้นสมเด็จ
His Royal Highness Prince/Princess ดูเพิ่มที่

รายพระนามสมเด็จเจ้าฟ้าชั้น สมเด็จ

สำหรับชั้นพระราชโอรสธิดา ที่ประสูติแต่
  1. พระภรรยาเจ้าชั้นหลานหลวง (พระราชนัดดาในพระมหากษัตริย์)
  2. ธิดาเจ้าประเทศราช หรือ

สำหรับพี่น้องร่วมกับพระมหากษัตริย์ที่สถาปนาเป็นเจ้าฟ้า
ศักดินา

  • ชั้น สมเด็จพระเจ้าบรมไปยกาเธอ/ไปยิกาเธอ"
  • ชั้น "สมเด็จพระเจ้าไอยกาเธอ/อัยยิกาเธอ"
  • ชั้น สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ(ชั้นลุง ป้า อา)
  • ชั้น "สมเด็จพระเจ้าพี่ยา/พี่นางเธอ"
  • ชั้น "สมเด็จพระเจ้าน้องยา/น้องนางเธอ" ทรงกรม 50,000 ไม่ทรงกรม 30,000
  • ชั้น "สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ/ลูกเธอ" ทรงกรม 40,000 ไม่ทรงกรม 20,000
  • ชั้น "พระเจ้าบรมวงศ์เธอ" (ชั้นลุง ป้า อา)
  • ชั้น "พระเจ้าพี่ยา/พี่นางเธอ"
  • ชั้น "พระเจ้าน้องยา/น้องนางเธอ" ทรงกรม 30,000 ไม่ทรงกรม 15,000
  • ชั้น "พระเจ้าลูกยาเธอ/ลูกเธอ" ทรงกรม 20,000 ไม่ทรงกรม 15,000
พระองค์เจ้าชั้นลูกหลวง
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้า
His Royal Highness Prince/Princess ดูเพิ่มที่

พระราชสันตติวงศ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
พระราชสันตติวงศ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
พระราชสันตติวงศ์ในพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระราชสันตติวงศ์ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระราชสันตติวงศ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

สำหรับชั้นพระราชโอรสธิดา ซึ่งประสูติแต่เจ้าจอมมารดา ตั้งแต่ชั้นหม่อมเจ้าลงไป หากทรงกรมเป็นกรมพระยา ให้เติมคำว่าสมเด็จ

ศักดินา

  • ชั้น พระเจ้าบรมไปยกาเธอ/ไปยิกาเธอ"
  • ชั้น "พระเจ้าไอยกาเธอ/อัยยิกาเธอ"
  • ชั้น "พระเจ้าบรมวงศ์เธอ" (ชั้นลุง ป้า อา)
  • ชั้น "พระเจ้าพี่ยา/พี่นางเธอ"
  • ชั้น "พระเจ้าน้องยา/น้องนางเธอ" ทรงกรม 15,000 ไม่ทรงกรม 7,000
  • ชั้น "พระเจ้าลูกยาเธอ/ลูกเธอ" ทรงกรม 15,000 ไม่ทรงกรม 6,000
เจ้าฟ้าชั้นตรี สมเด็จพระเจ้าหลานเธอ
เจ้าฟ้า
His Royal Highness Prince/Princess

ดูเพิ่มที่ รายพระนามเจ้าฟ้าชั้นตรี

สำหรับชั้นพระราชนัดดา ที่พระมารดาเป็นเจ้าฟ้า และพระบิดาเป็นเจ้านายในมหาจักรีบรมราชวงศ์
ศักดินา

ทรงกรม 15,000 ไม่ทรงกรม 6,000

สมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ
เจ้าฟ้า
His Royal Highness,

The Prince/Princess Cousin

สำหรับพระโอรสธิดา สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าสา กรมพระยาเทพสุดาวดี
และ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าแก้ว กรมพระศรีสุดารักษ์ ซึ่งทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนา
ทรงกรมศักดินา 11,000 ไม่ทรงกรม ศักดินา 4,000
พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ
เจ้าฟ้า
His Royal Highness,

The Front Palace Prince/Princess

สำหรับพระโอรสธิดา ของสมเด็จพระบวรราชเจ้า ซึ่งทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาเป็นเจ้าฟ้าวังหน้า
ศักดินา

ทรงกรม 11,000 ไม่ทรงกรม 4,000

พระองค์เจ้าวังหน้า พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ
พระองค์เจ้า
His Royal Highness,

Front Palace Prince/Princess

ดูเพิ่มที่ รายพระนามโอรสธิดา

สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท
สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาเสนานุรักษ์
สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพ
พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว

ทรงกรมศักดินา 11,000 ไม่ทรงกรม ศักดินา 4,000
พระราชวรวงศ์เธอ
พระองค์เจ้า
His Royal Highness,

Front Palace Prince/Princess

ดูเพิ่มที่

รายพระนามโอรสธิดาในกรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ

พระวรชายา
ใน
สยามมกุฎราชกุมาร
พระเจ้าวรวงศ์เธอ
พระองค์เจ้า
His Royal Highness, Princess
the Royal Consort to the Crown Prince
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีรัศมิ์ พระวรชายาฯ
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรชายาฯ
ระหว่างปี พ.ศ. 2520 - พ.ศ. 2534
พระองค์เจ้าชั้นพิเศษ พระเจ้าวรวงศ์เธอ
พระองค์เจ้า
His Royal Highness Prince/Princess พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ
พระราชทานพระเกียรติยศ ให้พระดำเนินนำหน้า
พระองค์เจ้า หลานหลวง
พระองค์เจ้าชั้นหลานหลวง พระเจ้าวรวงศ์เธอ
พระองค์เจ้า
His Royal Highness Prince/Princess ดูเพิ่มที่

รายพระนามพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า

สำหรับชั้นพระราชนัดดาซึ่งประสูติแต่พระมารดาที่เป็น พระองค์เจ้า หรือ หม่อมเจ้า หรือเป็น สะใภ้หลวง โดยมีพระโอรสธิดา เป็น หม่อมเจ้า หรือ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาหม่อมเจ้าหลานเธอบางองค์ และหม่อมเจ้าบางพระองค์ ซึ่งได้รับพระราชทานฐานันดรเป็นพระองค์เจ้าเป็นกรณีพิเศษ
ศักดินา

ทรงกรม 11,000 ไม่ทรงกรม 4,000

พระวรวงศ์เธอ
พระองค์เจ้า
His Highness Prince/Princess ดูเพิ่มที่

รายพระนามพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า

พระสัมพันธวงศ์เธอ
พระองค์เจ้า
พระสัมพันธวงศ์เธอ
พระองค์เจ้า
His Highness Prince Cousin

/Princess Cousin

ได้แก่ ในสมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์
พระบิดาของสมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี
ศักดินา

ทรงกรม 11,000 ไม่ทรงกรม 4,000

พระประพันธวงศ์เธอ
พระองค์เจ้า
พระประพันธวงศ์เธอ
พระองค์เจ้า
His Highness Rear Palace Prince/Princess ได้แก่ พระโอรสธิดาในกรมพระราชวังบวรสถานพิมุข ที่ประสูติแต่พระอัครชายา
ศักดินา

ทรงกรม 11,000 ไม่ทรงกรม 4,000

หม่อมเจ้า หม่อมเจ้า Her Serene Highness Prince/Princess 1,500 เป็นชั้นสกุลยศที่ต่ำที่สุดสำหรับพระบรมวงศานุวงศ์ สำหรับ
  • พระโอรสธิดา ในสมเด็จเจ้าฟ้ากับสามัญชน
  • พระโอรสธิดา ในพระองค์เจ้า กับสามัญชน

รายพระนามสมเด็จเจ้าฟ้าชั้นเอก (ทูลกระหม่อม)

รายพระนามสมเด็จเจ้าฟ้าชั้นทูลกระหม่อม
รายพระนาม/รายนาม พระราชบิดา พระราชมารดา หมายเหตุ
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าหญิง (ไม่ปรากฏพระนาม) พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช สมเด็จพระอมรินทราบรมราชินี สิ้นพระชนม์แต่ครั้งกรุงศรีอยุธยา
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าชาย (ไม่ปรากฏพระนาม) สิ้นพระชนม์แต่ครั้งกรุงศรีอยุธยา
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าฉิมใหญ่ พระสนมเอกในสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี
สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงอิศรสุนทร
สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงศรีสุนทรเทพ
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าหญิง (ไม่ปรากฏพระนาม) สิ้นพระชนม์ในแผ่นดินพระเจ้ากรุงธนบุรี
สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงเสนานุรักษ์
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าหญิง (ไม่ปรากฏพระนาม) สิ้นพระชนม์ในแผ่นดินพระเจ้ากรุงธนบุรี
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าหญิง (ไม่ปรากฏพระนาม) สิ้นพระชนม์ในแผ่นดินพระเจ้ากรุงธนบุรี
สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงเทพยวดี
สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าชาย (ไม่ปรากฏพระนาม) พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย สมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินี สิ้นพระชนม์แต่เมื่อแรกประสูติ
สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ามงกุฎสมมุติวงศ์
ระหว่างปี พ.ศ. 2352 ถึง พ.ศ. 2394
สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าจุฑามณี กรมขุนอิศเรศรังสรรค์
ระหว่างปี พ.ศ. 2352 ถึง พ.ศ. 2394
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าอาภรณ์ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากุณฑลทิพยวดี ถึงแม้จะประสูติแต่พระราชชายานารี มีพระเกียรติยศชั้นทูลกระหม่อม แต่ชาววังออกพระนามเพียง สมเด็จ
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ามหามาลา กรมพระยาบำราบปรปักษ์
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าหญิง
(ไม่ปรากฏพระนาม)
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าปิ๋ว
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าโสมนัส พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระนางเจ้าโสมนัสวัฒนาวดี สิ้นพระชนม์ในวันประสูติ
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าพาหุรัตมณีมัย กรมพระเทพนารีรัตน์ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ
สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ สยามมกุฎราชกุมาร
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าตรีเพ็ชรุตม์ธำรง
สมเด็จพระเชษฐาธิราช เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าศิริราชกกุธภัณฑ์
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าหญิง สิ้นพระชนม์แต่เมื่อแรกประสูติ
สมเด็จพระอนุชาธิราช เจ้าฟ้าอัษฎางค์เดชาวุธ กรมหลวงนครราชสีมา
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจุฑาธุชธราดิลก กรมขุนเพ็ชรบูรณ์อินทราไชย
สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าประชาธิปกศักดิเดชน์ กรมขุนสุโขทัยธรรมราชา

ระหว่างปี พ.ศ. 2436 ถึง พ.ศ. 2468

สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าอิศริยาลงกรณ์
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าวิจิตรจิรประภา
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าสมมติวงศ์วโรทัย กรมขุนศรีธรรมราชธำรงฤทธิ์
สมเด็จพระราชปิตุจฉา เจ้าฟ้าวไลยอลงกรณ์ กรมหลวงเพชรบุรีราชสิรินธร
สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าศิราภรณ์โสภณ พิมลรัตนวดี
สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ามหิดลอดุเดช กรมขุนสงขลานครินทร์
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าหญิง
(ไม่ปรากฏพระนาม)
สิ้นพระชนม์เมื่อพระชันษาได้ 3 วัน
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรรณาภรณ์เพชรรัตน์ สมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าสุทธาทิพยรัตน์ กรมหลวงรัตนโกสินทร สมเด็จพระปิตุจฉาเจ้า สุขุมาลมารศรี พระอัครราชเทวี
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้า พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทักษิณชา นราธิราชบุตรี สิ้นพระชนม์ในวันประสูติ
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้า
(ไม่ปรากฏพระนาม)
พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระนางเจ้าอินทรศักดิศจี พระบรมราชินี ตกเสียเมื่อพระครรภ์ได้ 7 เดือน
สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี

ระหว่างปี พ.ศ. 2494 ถึง พ.ศ. 2515

พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ
สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าวชิราลงกรณ

ระหว่างปี พ.ศ. 2495 ถึง พ.ศ. 2515

สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิรินธรเทพรัตนราชสุดา กิติวัฒนาดุลโสภาคย์

ระหว่างปี พ.ศ. 2498 ถึง พ.ศ. 2520

สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี

รายพระนามสมเด็จเจ้าฟ้าชั้นโท (ชั้นสมเด็จ)

รายพระนามเจ้าฟ้าชั้นสมเด็จ
รายพระนาม พระบิดา พระมารดา หมายเหตุ
สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากรมพระเทพสุดาวดี สมเด็จพระปฐมบรมมหาชนก พระอัครชายา (หยก) ทรงเป็นเจ้าฟ้าชั้นโท ด้วย ทรงเป็นพี่นาง/น้องยา
ซึ่งทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาขึ้นเป็น เจ้าฟ้า
สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากรมพระศรีสุดารักษ์
สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงจักรเจษฎา เจ้าจอมมารดามา
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากุณฑลทิพยวดี พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช เจ้าจอมมารดาทองสุก
ธิดาพระเจ้าอินทวงศ์แห่งเวียงจันทน์ (ประเทศราชในขณะนั้น)
ทรงเป็นเจ้าฟ้าชั้นโท ด้วย พระมารดาเป็นเจ้าต่างประเทศ
สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์ กรมขุนพินิตประชานาถ

ระหว่างปี พ.ศ. 2396 ถึง พ.ศ. 2411

พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี ทรงเป็นเจ้าฟ้าชั้นโท ด้วย พระมารดาเป็นหลานหลวง
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจันทรมณฑล โสภณภควดี กรมหลวงวิสุทธิกระษัตริย์
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจาตุรนต์รัศมี กรมพระจักรพรรดิพงษ์
สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์

ระหว่างปี พ.ศ. 2403 ถึง พ.ศ. 2469

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมขุนขัตติยกัลยา

พระนามเดิม: พระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้ากรรณิกาแก้ว

พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพรรณราย ทรงเป็นเจ้าฟ้าชั้นโท ด้วย พระมารดาเป็นหลานหลวง
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์

พระนามเดิม: พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าจิตรเจริญ

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจันทราสรัทวาร กรมขุนพิจิตรเจษฎ์จันทร์

พระนามเดิม: พระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้าจันทราสรัทวาร

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระอรรคชายาเธอ พระองค์เจ้าเสาวภาคย์นารีรัตน์ ทรงเป็นเจ้าฟ้าชั้นโท ด้วย พระมารดาเป็นหลานหลวง
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าเยาวมาลย์นฤมล กรมขุนสวรรคโลกลักษณวดี

พระนามเดิม: พระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้าเยาวมาลย์นฤมล

พระอรรคชายาเธอ พระองค์เจ้าอุบลรัตนนารีนาค กรมขุนอรรควรราชกัลยา ทรงเป็นเจ้าฟ้าชั้นโท ด้วย พระมารดาเป็นหลานหลวง
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ายุคลทิฆัมพร กรมหลวงลพบุรีราเมศวร์

พระนามเดิม: พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้ายุคลฑิฆัมพร

พระวิมาดาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมพระสุทธาสินีนาฏ ปิยมหาราชปดิวรัดา ทรงเป็นเจ้าฟ้าชั้นโท ด้วย พระมารดาเป็นหลานหลวง
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้านภาจรจำรัสศรี ภัทรวดีราชธิดา

พระนามเดิม: พระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้าเขจรจำรัส

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ามาลินีนพดารา ศิรินิภาพรรณวดี กรมขุนศรีสัชนาลัยสุรกัญญา

พระนามเดิม: พระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้ามาลินีนภดารา

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้านิภานภดล วิมลประภาวดี กรมขุนอู่ทองเขตขัตติยนารี

พระนามเดิม: พระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้านิภานภดล

สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว พระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี เป็นเจ้าฟ้าเนื่องด้วยพระชนนีได้รับสถาปนาเทียบชั้นหลานหลวง
สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์

พระนามเดิม: หม่อมเจ้ากัลยาณิวัฒนา มหิดล

สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ทรงเป็นเจ้าฟ้าชั้นโท ด้วย ทรงเป็นพี่นาง/น้องยา
ซึ่งทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาขึ้นเป็น เจ้าฟ้า
สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าภูมิพลอดุลยเดช

พระนามเดิม: พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภูมิพลอดุลยเดช

ระหว่างปี พ.ศ. 2478 ถึง พ.ศ. 2489

รายพระนามเจ้าฟ้าชั้นตรี (ชั้นเจ้าฟ้า)

รายพระนามเจ้าฟ้าชั้นตรี
รายพระนาม พระบิดา พระมารดา หมายเหตุ
สมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้ากรมพระอนุรักษ์เทเวศร์
ต่อมาทรงเป็นกรมพระราชวังบวรสถานภิมุข
พระอินทรรักษา (เสม) สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากรมพระเทพสุดาวดี ทรงเป็นเจ้าฟ้าชั้นตรี ด้วย พระมารดาเป็นเจ้าฟ้า
สมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงธิเบศรบดินทร์
สมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงนรินทร์รณเรศ
สมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้าทองคำ
สมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงเทพหริรักษ์ เจ้าขรัวเงิน แซ่ตัน สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากรมพระศรีสุดารักษ์ ทรงเป็นเจ้าฟ้าชั้นตรี ด้วย พระมารดาเป็นเจ้าฟ้า
สมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมขุนอนัคฆนารี
สมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบุญรอด
สมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงพิทักษมนตรี
สมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมขุนอิศรานุรักษ์
สมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้าธรรมาธิเบศร์ กรมขุนกระษัตรานุชิต สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าฉิมใหญ่ ทรงเป็นเจ้าฟ้าชั้นตรี ด้วย พระมารดาเป็นเจ้าฟ้า
สมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้าชายราชกุมาร (ไม่ปรากฏพระนาม) สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าฉิม กรมหลวงอิศรสุนทร
กรมพระราชวังบวรสถานมงคล
สมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบุญรอด ทรงเป็นเจ้าฟ้าชั้นตรี ด้วย พระมารดาเป็นเจ้าฟ้า
สมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้าใหญ่ (ยังไม่ได้รับพระราชทานพระนาม)
ระหว่างปี พ.ศ. 2347 ถึง พ.ศ. 2352
สมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้าพระองค์น้อย

ระหว่างปี พ.ศ. 2351 ถึง พ.ศ. 2352

สมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้าพิกุลทอง กรมขุนศรีสุนทร สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท เจ้าศรีอโนชา พระราชทานสถาปนาเป็นกรณีพิเศษ เป็น เจ้าฟ้าวังหน้า
พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ เจ้าฟ้าอิศราพงศ์ สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพ พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าดาราวดี พระราชทานสถาปนาเป็นกรณีพิเศษ เป็น เจ้าฟ้าวังหน้า

รายพระนามพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า (ชั้นพระองค์)

รายพระนามพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า
รายพระนาม พระบิดา พระมารดา หมายเหตุ
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าชาย (กบ) สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ามหามาลา กรมพระยาบำราบปรปักษ์ พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบันเทิง พระองค์เจ้า แรกประสูติ
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าหญิง (เต่า)
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าปรีชา
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริ
พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหลวงชินวรสิริวัฒน์ สมเด็จพระสังฆราชเจ้า
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าภุชงค์ ชมพูนุท
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนเจริญผลภูลสวัสดิ์ หม่อมปุ่น ชมพูนุท ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2464
พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นอนุพงษ์จักรพรรดิ์
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าเสรฐวงศ์วราวัตร จักรพันธุ์
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจาตุรนต์รัศมี กรมพระจักรพรรดิพงษ์ หม่อมราชวงศ์สว่าง จักรพันธุ์ (สะใภ้หลวง) ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2443
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอรพัทธ์ประไพ
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าอรพัทธ์ประไพ จักรพันธุ์
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุทธวิไลยลักษณา
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าสุทธวิไลยลักษณา จักรพันธุ์
พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นอนุวัตน์จาตุรนต์
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าออศคาร์นุทิศ จักรพันธุ์
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าประภาวสิทธิ์นฤมล
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าประภาวสิทธิ์นฤมล จักรพันธุ์
พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นภาณุพงศ์พิริยเดช
พระนามเดิม: หม่อมเจ้านิพันธุ์ภาณุพงศ์ ภาณุพันธุ์
สมเด็จพระราชปิตุลาบรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช หม่อมแม้น ภาณุพันธุ์ ณ อยุธยา (สะใภ้หลวง) ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2443
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศิริวงศ์วัฒนเดช
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าศิริวงศ์วัฒนเดช ภาณุพันธุ์
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมเขตรมงคล
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าเฉลิมเขตรมงคล ภาณุพันธุ์
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาภาพรรณี
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าอาภาพรรณี คัคณางค์
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงพิชิตปรีชากร หม่อมสุ่น คัคณางค์ ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2472
พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าวรรณไวทยากร วรวรรณ
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ หม่อมหลวงต่วนศรี วรวรรณ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2486
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวัลลภาเทวี
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าวรรณวิมล วรวรรณ
หม่อมอินทร์ วรวรรณ ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2464
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าลักษมีลาวัณ
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าวรรณพิมล วรวรรณ
หม่อมหลวงตาด วรวรรณ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนา 8 กันยายน พ.ศ. 2464 - 27 สิงหาคม พ.ศ. 2465
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าพงษ์จักร จักรพงษ์
สมเด็จพระเชษฐาธิราช เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ หม่อมคัทริน ณ พิศณุโลก ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนา
พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนครสวรรค์ศักดิพินิต
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าจุมภฏพงษ์ บริพัตร
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต หม่อมเจ้าประสงค์สม บริพัตร (สะใภ้หลวง) ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2454
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศิริรัตนบุษบง
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าศิริรัตนบุษบง บริพัตร
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุทธวงษวิจิตร
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าสุทธวงษวิจิตร บริพัตร
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพิสิฐสบสมัย
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าพิสิฐสบสมัย บริพัตร
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุไรรัตนศิริมาน
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าจุไรรัตนศิริมาน บริพัตร
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจันทรกานตมณี พระองค์เจ้า แรกประสูติ
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าน้อง พระองค์เจ้า แรกประสูติ
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าปรียชาติสุขุมพันธุ์ พระองค์เจ้า แรกประสูติ
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภาณุพันธุ์ยุคล สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ายุคลทิฆัมพร กรมหลวงลพบุรีราเมศวร์ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมเขตรมงคล พระองค์เจ้า แรกประสูติ
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมพลฑิฆัมพร พระองค์เจ้า แรกประสูติ
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ พระองค์เจ้า แรกประสูติ
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาทิตย์ทิพอาภา
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าอาทิตย์ทิพอาภา อาภากร
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทิพยสัมพันธ์ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2481
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวิภาวดีรังสิต
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าวิภาวดี รัชนี
พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์ หม่อมเจ้าพรพิมลพรรณ รัชนี ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2520
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีรัศมิ์ พระวรชายาฯ
พระนามเดิม: ศรีรัศมิ์ สุวะดี
อภิรุจ สุวะดี วันทนีย์ สุวะดี ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2548
ต่อมาได้ลาออกจากฐานันดรศักดิ์ปี พ.ศ. 2557
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ
พระนามเดิม: หม่อมหลวงโสมสวลี กิติยากร
หม่อมราชวงศ์อดุลกิติ์ กิติยากร ท่านผู้หญิงพันธุ์สวลี กิติยากร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2520
พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าพัชรกิติยาภา

ระหว่างปี พ.ศ. 2521 ถึง พ.ศ. 2562

สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ พระองค์เจ้า แรกประสูติ
พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าสิริวัณณวรีนารีรัตน์
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าบุษย์น้ำเพชร มหิดล

ระหว่างปี พ.ศ. 2548 ถึง พ.ศ. 2562

สุจาริณี วิวัชรวงศ์ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2548
พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าทีปังกรรัศมีโชติ

ระหว่างปี พ.ศ. 2548 ถึง พ.ศ. 2562

ศรีรัศมิ์ สุวะดี พระองค์เจ้า แรกประสูติ
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์ วีระยุทธ ดิษยะศริน สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณ์วลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาพระโอรส-ธิดาในสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณ์วลัยลักษณ์ อัครราชกุมารีเป็นพระองค์เจ้าทุกพระองค์ตั้งแต่ประสูติ
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอทิตยาทรกิติคุณ
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจักรพันธ์เพ็ญศิริ
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าจักรพันธ์เพ็ญศิริ จักรพันธุ์
พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นอนุวัตน์จาตุรนต์ หม่อมจำรัส จักรพันธุ์ ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2537

รายพระนามพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า (ชั้นองค์)

รายพระนามพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า
รายพระนาม พระบิดา พระมารดา หมายเหตุ
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ามหาหงสโสภาค
พระนามเดิม: หม่อมเจ้ามหาหงส์ ฉัตรกุล
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นสุรินทรรักษ์ ไม่ทราบนามพระมารดา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2396
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าประดิษฐวรการ
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าชายดิศ ดวงจักร
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นณรงค์หริรักษ์ ไม่ทราบนามพระมารดา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2443
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจันทรสุเทพ
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าจันทร์ ดารากร
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นศรีสุเทพ ไม่ทราบนามพระมารดา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2443
พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นปราบปรปักษ์
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าขจร มาลากุล
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ามหามาลา กรมพระยาบำราบปรปักษ์ หม่อมกลีบ มาลากุล ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2424
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอลังการ
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าอลังการ มาลากุล
หม่อมทรัพย์ มาลากุล ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2443
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้านฤมลมณีรัตน์
พระนามเดิม: หม่อมเจ้านฤมล เดชาติวงศ์
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเดชาดิศร ไม่ทราบนามพระมารดา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2395
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าชิดเชื้อพงศ์
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าชิด พนมวัน
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระพิพิธโภคภูเบนทร์ หม่อมน่วม พนมวัน ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2395
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิงหนาทราชดุรงค์ฤทธิ์
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าสิงหนาท กุญชร
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระพิทักษเทเวศร์ คุณหญิงแสง ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2411
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวัชรีวงศ์
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าขาว วัชรรีวงศ์
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระเทเวศร์วัชรินทร์ ไม่ทราบนามพระมารดา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2444
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสายสนิทวงศ์
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าสาย สนิทวงศ์
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวงศาธิราชสนิท หม่อมแย้ม สนิทวงศ์ ณ อยุธยา (สกุลเดิม: ณ บางช้าง) ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2415
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพร้อมพงษ์อธิราช
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าพร้อม สนิทวงศ์
ไม่ทราบนามพระมารดา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2455
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสนิทพงศ์พัฒนเดช
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าตุ้ม สนิทวงศ์
ไม่ทราบนามพระมารดา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2467
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าปรีดา
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าปรีดา ปราโมช
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนวรจักรธรานุภาพ หม่อมส้มจีน ปราโมช ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2424
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าคำรบ
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าคำรบ ปราโมช
หม่อมราชวงศ์ดวงใจ ปราโมช ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2464
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าปฤษฎางค์

พระนามเดิม: หม่อมเจ้าปฤษฎางค์ ชุมสาย

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนราชสีหวิกรม หม่อมน้อย ชุมสาย ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2426
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้านิพัทธ์พิสิฐพงษ์

พระนามเดิม: หม่อมเจ้านิพัทธ์พิสิฐพงษ์ จักรพันธุ์

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจาตุรนต์รัศมี กรมพระจักรพรรดิพงษ์ หม่อมทับทิม จักรพันธุ์ ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2428
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าดนัยวรนุช

พระนามเดิม: หม่อมเจ้าดนัยวรนุช จักรพันธุ์

หม่อมเอม จักรพันธุ์ ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2470
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าดรุณวัยวัฒน์

พระนามเดิม: หม่อมเจ้าดรุณไวยวัฒน์ จักรพันธุ์

หม่อมจีบ จักรพันธุ์ ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2466
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ามาลิศเสาวรส

พระนามเดิม: หม่อมเจ้ามาลิศเสาวรส จักรพันธุ์

หม่อมพลัด จักรพันธุ์ ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2470
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทศศิริวงศ์

พระนามเดิม: หม่อมเจ้าทศศิริวงศ์ จักรพันธุ์

หม่อมหลวงผาด จักรพันธุ์ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2466
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าปิยบุตร

พระนามเดิม: หม่อมเจ้าปิยบุตร จักรพันธุ์

หม่อมราชวงศ์ปุ้ย จักรพันธุ์ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2470
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทิพยสัมพันธ์

พระนามเดิม: หม่อมเจ้าทิพยสัมพันธ์ ภาณุพันธุ์

สมเด็จพระราชปิตุลาบรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช หม่อมเลี่ยม ภาณุพันธุ์ ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2451
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุริยนเยี่ยมพยับ

พระนามเดิม: หม่อมเจ้าสุริยนเยี่ยมพยับ ภาณุพันธุ์

หม่อมสุ่น ภาณุพันธุ์ ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2470
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพัลลัภดนัย

พระนามเดิม: หม่อมเจ้าพัลลัภดนัย ภาณุพันธุ์

หม่อมลับ ภาณุพันธุ์ ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2470
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ารำไพประภา

พระนามเดิม: หม่อมเจ้ารำไพประภา ภาณุพันธุ์

หม่อมเล็ก ภาณุพันธุ์ ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2470
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาภัสสรวงศ์

พระนามเดิม: หม่อมเจ้าอาภัสสรวงศ์ ภาณุพันธุ์

ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2470
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพีรพงศ์ภาณุเดช

พระนามเดิม: หม่อมเจ้าพีรพงศ์ภาณุเดช ภาณุพันธุ์

ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2470
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้านรเศรษฐสุริยลักษณ์

พระนามเดิม: หม่อมเจ้านรเศรษฐสุริยลักษณ์ ภาณุพันธุ์

ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2470
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจิรศักดิ์สุประภาต

พระนามเดิม: หม่อมเจ้าจิรศักดิ์สุประภาต ภาณุพันธุ์

ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2470
พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นเทววงศวโรทัย

พระนามเดิม: หม่อมเจ้าไตรทศประพันธ์ เทวกุล

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ หม่อมลม้าย เทวกุล ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2465
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจิตราภรณ์

พระนามเดิม: หม่อมเจ้าจิตราภรณ์ นพวงศ์

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส ไม่ทราบนามพระมารดา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2396
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบงกช

พระนามเดิม: หม่อมเจ้าบงกช นพวงศ์

ไม่ทราบนามพระมารดา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2438
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าแก้วกัลยาณี

พระนามเดิม: หม่อมเจ้าแก้วกัลยา สุประดิษฐ์

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นวิษณุนาถนิภาธร หม่อมจิ๋ม สุประดิษฐ์ ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2456
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจรูญศักดิ์กฤดากร

พระนามเดิม: หม่อมเจ้าจรูญศักดิ์ กฤดากร

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนเรศรวรฤทธิ์ หม่อมสุภาพ กฤดากร ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2455
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบวรเดช

พระนามเดิม: หม่อมเจ้าบวรเดช กฤดากร

ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2472
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ามนัศสวาสดิ์

พระนามเดิม: หม่อมเจ้ามนัศสวาสดิ์ ศุขสวัสดิ์

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงอดิศรอุดมเดช หม่อมชุ่ม ศุขสวัสดิ์ ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2472
พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นอดิศรอุดมศักดิ์

พระนามเดิม: หม่อมเจ้าอลงกฎ ศุขสวัสดิ์

หม่อมขาบ ศุขสวัสดิ์ ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2473
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศุภโยคเกษม

พระนามเดิม: หม่อมเจ้าเณร เกษมศรี

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นทิวากรวงศ์ประวัติ หม่อมเพิ่ม เกษมศรี ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2464
พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิยากร

พระนามเดิม: หม่อมเจ้าธานีนิวัต โสณกุล

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดา หม่อมเอม โสณกุล ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2465
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวิวัฒนไชย

พระนามเดิม: หม่อมเจ้าวิวัฒนไชย ไชยันต์

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย หม่อมส้วน ไชยันต์ ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2493
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุทธสิริโสภา

พระนามเดิม: หม่อมเจ้าสุทธสิริโสภา จุฑาธุช

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจุฑาธุชธราดิลก กรมขุนเพ็ชรบูรณ์อินทราไชย หม่อมลออ จุฑาธุช ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2470
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรานนท์ธวัช

พระนามเดิม: หม่อมเจ้าวรานนท์ธวัช จุฑาธุช

หม่อมระวี จุฑาธุช ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2470
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอินทุรัตนา

พระนามเดิม: หม่อมเจ้าอินทุรัตนา บริพัตร

ระหว่างปี พ.ศ. 2465 ถึง พ.ศ. 2496

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต หม่อมสมพันธุ์ บริพัตร ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2470
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุขุมาภินันท์

พระนามเดิม: หม่อมเจ้าสุขุมาภินันท์ บริพัตร

ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2470
พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นจันทบุรีสุรนาถ

พระนามเดิม: หม่อมเจ้านักขัตรมงคล กิติยากร

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระจันทบุรีนฤนาถ หม่อมเจ้าอัปษรสมาน กิติยากร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2493
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ามยุรฉัตร

พระนามเดิม: หม่อมเจ้ามยุรฉัตร ฉัตรชัย

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระกำแพงเพชรอัครโยธิน พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าประภาวสิทธิ์นฤมล ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2448
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเปรมบุรฉัตร พระองค์เจ้า แรกประสูติ
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวิมลฉัตร พระองค์เจ้า แรกประสูติ

รายพระนามพระวงศ์เธอ พระองค์เจ้า (ชั้นองค์วังหน้า)

รายพระนามพระวงศ์เธอ พระองค์เจ้า
รายพระนาม พระบิดา พระมารดา หมายเหตุ
พระวงศ์เธอ กรมหมื่นมนตรีรักษา
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าพยอม มนตรีกุล
สมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงพิทักษมนตรี ไม่ทราบนามพระมารดา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2396
พระวงศ์เธอ กรมหมื่นเทวานุรักษ์
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าชอุ่ม อิศรางกูร
สมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมขุนอิศรานุรักษ์ ไม่ทราบนามพระมารดา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2396
พระวงศ์เธอ พระองค์เจ้ายี่เข่ง
พระนามเดิม: หม่อมเจ้ายี่เข่ง
พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเพชรหึง ไม่ทราบนามพระมารดา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2430
พระวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวัฒนา
พระนามเดิม: หม่อมเจ้าวัฒนา รองทรง
พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นสิทธิสุขุมการ หม่อมบัว รองทรง ณ อยุธยา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาปี พ.ศ. 2443

ราชนิกุลและสายสัมพันธ์

บุคคลนับเนื่องในราชสกุล ลำดับรองลงมาจากหม่อมเจ้า แม้มีคำนำหน้านามเป็นพิเศษอยู่ แต่ก็ถือเป็นสามัญชน

  • หม่อมราชนิกุล คือ หม่อมราชวงศ์ หรือ หม่อมหลวง ที่รับราชการ มีความดีความชอบ กระทั่งได้รับพระราชทานสถาปนาเป็น เช่น หม่อมอนุวัตรวรพงษ์ ซึ่งมีนามเดิมว่า หม่อมราชวงศ์สิงหนัด ปราโมช
  • หม่อมราชวงศ์ (ม.ร.ว.) คือ ฐานันดรศักดิ์ที่รองลงมาจากหม่อมเจ้า เป็นคำนำหน้านามสำหรับโอรสธิดาในหม่อมเจ้า เรียกโดยลำลองว่า คุณหญิง คุณชาย ฐานันดรศักดิ์นี้ บัญญัติขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 4
  • หม่อมหลวง (ม.ล.) คือ บุตรธิดาของหม่อมราชวงศ์ เป็นคำนำหน้านามขั้นสุดท้ายของเชื้อพระวงศ์ ในการเรียกโดยลำลอง ให้ใช้คำนำหน้าว่า "คุณ" ฐานันดรศักดิ์นี้ บัญญัติขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 5
  • ณ อยุธยา คือ สร้อยที่ต่อท้ายนามสกุล บุตรธิดาของหม่อมหลวง และหม่อมเช่น หม่อมงามจิตต์ บุรฉัตร ณ อยุธยา และภรรยาของหม่อมราชวงศ์ และหม่อมหลวงด้วย

พระภรรยาของเจ้าชาย

มีทั้งหมด 4 ฐานันดร ได้แก่

การสถาปนาขึ้นเป็นเจ้าในพระราชวงศ์

มีเจ้านายหลายพระองค์ที่ประสูติเป็นสามัญชนนอกพระราชวงศ์จักรี แต่ได้รับพระราชทานสถาปนาให้เป็นเจ้าในพระราชวงศ์

รายพระนามสามัญชนที่ได้รับสถาปนาขึ้นเป็นพระราชวงศ์
รัชกาล พระนาม พระนามเดิม ความสัมพันธ์
รัชกาลที่ 1 กรมขุนสุนทรภูเบศร์ หม่อมเรือง สุนทรกุล ณ ชลบุรี พระอนุชาร่วมสาบานในสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท
กรมหมื่นนรินทรพิทักษ์ หม่อมมุก นรินทรกุล ณ อยุธยา พระสวามีในพระเจ้าน้องนางเธอ กรมหลวงนรินทรเทวี
พระองค์เจ้าขุนเณร พระโอรสบุญธรรมในสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ กรมพระยาเทพสุดาวดี
รัชกาลที่ 2 กรมสมเด็จพระอมรินทรามาตย์ ท่านผู้หญิงนาก สมเด็จพระบรมราชชนนีในรัชกาล
รัชกาลที่ 3 กรมสมเด็จพระศรีสุลาลัย เจ้าจอมมารดาเรียม ในรัชกาลที่ 2 สมเด็จพระบรมราชชนนีในรัชกาล
รัชกาลที่ 4 สมเด็จพระรูปศิริโสภาคย์มหานาคนารี สั้น ณ บางช้าง สมเด็จพระราชชนนีในสมเด็จพระอมรินทราบรมราชินี ในรัชกาลที่ 1
รัชกาลที่ 5 เจ้าดารารัศมี พระราชชายา เจ้าจอมมารดาดารารัศมี ในรัชกาลที่ 5 พระมเหสี
รัชกาลที่ 6 สมเด็จพระปิยมาวดี ศรีพัชรินทรมาตา[12] เจ้าคุณจอมมารดาเปี่ยม ในรัชกาลที่ 4 พระอัยยิกาฝ่ายพระมารดาในรัชกาล
พระวรราชชายาเธอ พระอินทรศักดิศจี[13] พระอินทรานี (ประไพ สุจริตกุล) พระมเหสี
พระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี[14] เจ้าจอมสุวัทนา ในรัชกาลที่ 6 พระมเหสี
รัชกาลที่ 8 พระราชชนนีศรีสังวาลย์[15] หม่อมสังวาลย์ มหิดล ณ อยุธยา พระราชชนนีในรัชกาล
รัชกาลที่ 9 สมเด็จพระราชินีสิริกิติ์[16] หม่อมราชวงศ์สิริกิติ์ กิติยากร สมเด็จพระราชินีในรัชกาล
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรชายาฯ[17] หม่อมหลวงโสมสวลี กิติยากร อดีตพระวรชายาในสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีรัศมิ์ พระวรชายาฯ[18] หม่อมศรีรัศมิ์ มหิดล ณ อยุธยา อดีตพระวรชายาในสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร ต่อมาได้ลาออกจากฐานันดรศักดิ์
รัชกาลที่ 10 สมเด็จพระราชินีสุทิดา[19] สุทิดา วชิราลงกรณ์ ณ อยุธยา สมเด็จพระราชินีในรัชกาล

ดูเพิ่ม

อ้างอิง

เชิงอรรถ
  1. กองทัพเรือ, เรื่องเฉลิมพระยศเจ้านาย, พิมพ์ครั้งที่ 2, 2538. ในการพระราชพิธีสถาปนาพระอิสริยศักดิ์ และบำเพ็ญพระราชกุศลฉลองพระชนมายุ 6 รอบ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา วันที่ 6 พฤษภาคม พุทธศักราช 2538
  2. พระภรรยาเจ้า และสมเด็จเจ้าฟ้าในรัชกาลที่ 5, หน้า 4
  3. สมภพ จันทรประภา, สมเด็จพระศรีสวรินทิราฯ, พิมพ์ครั้งที่ 4, สำนักพิมพ์บำรุงสาส์น, 2530, 38
  4. พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554, หน้า 668
  5. "พระบรมราชโองการ ประกาศ สถาปนาพระอิสริยยศ พระวรราชชายาเธอ พระอินทรศักดิศจี เป็นสมเด็จพระนางเจ้าอินทรศักดิศจี พระบรมราชินี" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 39 (ตอน 0 ก): หน้า 539. 1 มกราคม 2465. สืบค้นเมื่อ 20 กรกฎาคม 2562.
  6. "พระบรมราชโองการ ประกาศ สถาปนาพระวรราชชายาเธอ พระอินทรศักดิศจี" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 39 (ตอน 0 ก): หน้า 56. 12 มิถุนายน 2465. สืบค้นเมื่อ 20 กรกฎาคม 2562.
  7. อย่างไรก็ตาม ไม่มีการประกาศอย่างเป็นทางการว่าเป็นพระสนมเอก
  8. ประกาศ เรื่องให้ข้าราชการในพระองค์ฝ่ายทหารพ้นจากตำแห่นง ถอดฐานันดรศักดิ์และยศทหาร ตลอดจนเรียกคืนเครื่องราชอิสริยาภรณ์ทุกชั้นตรา ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 136 ตอนที่ 55 ข. 21 ตุลาคม 2562
  9. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานบรรดาศักดิ์ฝ่ายใน, เล่ม 38, ตอน ง, 15 มกราคม 2464, หน้า 3021
  10. พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554, หน้า 810
  11. พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554, หน้า 812
  12. ราชกิจจานุเบกษา, พระบรมราชโองการ ประกาศ สถาปนา เรื่อง สถาปนาพระนามพระอัฐิ พระอัยยิกา,เล่ม ๔๐, ตอน ๐ก, วันที่ ๑ เมษายน พ.ศ. ๒๔๖๖, หน้า ๑
  13. ราชกิจจานุเบกษา, พระบรมราชโองการ ประกาศ สถาปนาพระวรราชชายาเธอ พระอินทรศักดิศจี, เล่ม ๓๙, ตอน ๐ ก, ๑๒ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๖๕, หน้า ๕๖
  14. ราชกิจจานุเบกษา, พระบรมราชโองการ ประกาศ สถาปนาพระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี, เล่ม ๔๒, ตอน ๐ ก, ๑๑ ตุลาคม พ.ศ. ๒๔๖๘, หน้า ๑๙๑
  15. ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศ เรื่อง ถวายพระนามพระอัยยิกา พระราชบิดา และพระราชชนนี,เล่ม 519 ตอน 0ก, 25 มีนาคม พ.ศ. 2477, หน้า 1409
  16. ราชกิจจานุเบกษา, พระบรมราชโองการ ประกาศ สถาปนาสมเด็จพระราชินี (ทรงสถาปนา หม่อมราชวงศ์ สิริกิติ์ พระอัครมเหษี เป็น สมเด็จพระราชินีสิริกิติ์), เล่ม 67, ตอน 24 ก ฉบับพิเศษ, 28 เมษายน พ.ศ. 2493, หน้า 1
  17. ราชกิจจานุเบกษา, พระบรมราชโองการ ประกาศสถาปนา พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรชายาในสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร, เล่ม ๙๔, ตอน ๑๓ ก, ๒๒ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๒๐, หน้า ๖๒
  18. ราชกิจจานุเบกษา, พระบรมราชโองการ ประกาศสถาปนา พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีรัศมิ์ พระวรชายาในสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร, เล่ม ๑๒๒, ตอน ๑๐ ข ฉบับทะเบียนฐานันดร, ๑๓ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๔๘, หน้า ๒
  19. "พระราชโองการ ประกาศ เรื่อง สถาปนาสมเด็จพระราชินี" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 136 (11): 1. 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2562.
บรรณานุกรม