เปิดเมนูหลัก

ราชวงศ์จักรี เป็นราชวงศ์ที่ปกครองราชอาณาจักรสยามต่อจากสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีจนถึงปัจจุบัน โดยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (พระนามเดิม ทองด้วง ทรงสืบเชื้อสายมาจากตระกูลขุนนางในสมัยกรุงศรีอยุธยา) ทรงสถาปนาราชวงศ์โดยการปราบดาภิเษกเมื่อ พ.ศ. 2325 ยุคของราชวงศ์นี้ เรียกว่า "ยุครัตนโกสินทร์"

ราชวงศ์จักรี
ตราประจำราชวงศ์จบรี
พระราชอิสริยยศพระมหากษัตริย์กรุงรัตนโกสินทร์
(พ.ศ. 2325 - พ.ศ. 2399)
พระมหากษัตริย์สยาม
(พ.ศ. 2399 - พ.ศ. 2492)
พระมหากษัตริย์ไทย
(พ.ศ. 2492 - ปัจจุบัน)
ปกครองราชอาณาจักรไทย
เชื้อชาติดั้งเดิม ไทย, จีน และมอญ
ภายหลังเพิ่มเปอร์เซีย
สาขา84 ราชสกุล
42 บวรราชสกุล
จำนวนพระมหากษัตริย์10 พระองค์
ประมุขพระองค์แรกพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
ประมุขพระองค์ปัจจุบันพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว
ช่วงระยะเวลาพ.ศ. 2325 - ปัจจุบัน
สถาปนาพ.ศ. 2325
ราชวงศ์ก่อนหน้าราชวงศ์ธนบุรี
(กรุงธนบุรี)

ที่มาของชื่อและสัญลักษณ์ประจำราชวงศ์

ชื่อของราชวงศ์จักรีมีที่มาจากบรรดาศักดิ์ "เจ้าพระยาจักรีศรีองครักษ์" ตำแหน่งสมุหนายก ซึ่งเป็นตำแหน่งทางราชการที่พระองค์เคยทรงดำรงตำแหน่งมาก่อนในสมัยกรุงธนบุรี คำว่า "จักรี" นี้พ้องเสียงกับคำว่า "จักร" และ "ตรี" ซึ่งเป็นเทพอาวุธของพระวิษณุ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างพระแสงจักรและพระแสงตรีไว้ 1 สำรับ และกำหนดให้ใช้เป็นสัญลักษณ์ประจำราชวงศ์จักรีสืบมาจนถึงปัจจุบัน

พระปฐมบรมมหาชนกแห่งราชวงศ์จักรี

สมเด็จพระปฐมบรมมหาชนก "จะกล่าวถึงเจ้านายจำพวกซึ่งเป็นปฐมเป็นต้นแซ่ต้นสกุลเจ้าฟ้าแลพระองค์เจ้า หม่อมเจ้า หม่อมราชวงศ์แลเจ้าราชินิกุลที่เรียกนามว่า คุณ ว่า หม่อม มีบรรดาศักดิ์เนื่องในพระบรมราชวงศ์นี้ ซึ่งบัดนี้เป็นจำพวกต่าง ๆ อยู่ จะให้รู้แจ้งว่าเนื่องมาแต่ท่านผู้ใด พระองค์ใด เป็นเดิมแต่แรกตั้งกรุงเทพมหานคร อมรรัตนโกสินทร์ มหินทรายุธยานี้มา พึงรู้โดยสังเขปว่าบุรุษนารีมีบรรดาศักดิ์ ซึ่งเรียกว่าเป็นจำพวกเจ้า คือเจ้าฟ้าแลพระองค์เจ้า หม่อมเจ้า หม่อมราชวงศ์ทั้งปวงนั้น ล้วนปฏิพัทธ์พัวพันสืบต่อลงมาแต่องค์สมเด็จพระมหาไปยกาธิบดี คือ องค์สมเด็จพระบรมชนกนาถ พระเจ้าหลวงของพระบาทสมเด็จพระปรโมรุถชามหาจักรีบรมนาถ ซึ่งปรากฏพระนามในบัดนี้ว่า พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก ซึ่งเป็นปฐมบรมอัครมหาราชาธิราชในพระบรมมหาราชวัง"

จึงนับได้ว่า สมเด็จพระมหาไปยกาธิบดี หรือ สมเด็จพระปฐมบรมมหาชนก เป็นพระมหาชนกพระองค์แรกแห่งราชวงศ์จักรี และเป็นเจ้านายแห่งราชวงศ์จักรีพระองค์แรกอย่างแท้จริง โดยพระมหาสังข์เดิม ซึ่งเป็นพระมหาสังข์ที่ใช้บรรจุพระบรมอัฐของสมเด็จพระปฐมบรมมหาชนก เมื่อครั้งสมัยรัชกาลที่ 1 ซึ่งปัจจุบันใช้รดน้ำในพระราชพิธีมงคลให้แก่พระบรมวงศานุวงศ์เท่านั้น

พระบรมวงศานุวงศ์

ดูบทความหลักที่: พระบรมวงศานุวงศ์
 
พระบรมวงศานุวงศ์ไทยในงานฉลองสิริราชสมบัติครบ 60 ปี เมื่อปี พ.ศ. 2549

พระบรมวงศานุวงศ์ไทยในปัจจุบันสืบเชื้อสายมาจากสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก ต้นราชสกุลมหิดล[1] กับสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี (สังวาลย์ ตะละภัฏ) โดยสมเด็จพระบรมราชชนกนั้นเป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวกับสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า (สมเด็จพระนางเจ้าสว่างวัฒนา พระบรมราชเทวี) ถือเป็นพระอนุชาต่างพระมารดาในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระเชษฐาต่างพระมารดาในพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว

หลังการสวรรคตของพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร พระอนุชาคือสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าภูมิพลอดุลเดช (ปัจจุบันคือพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร) จึงได้เสด็จขึ้นครองราชสมบัติสืบราชสันตติวงศ์ในวันเดียวกัน และภายหลังได้ทรงประกอบพระราชพิธีราชาภิเษกสมรสกับสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง (หม่อมราชวงศ์สิริกิติ์ กิติยากร) พระธิดาในพระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นจันทบุรีสุรนาถ (หม่อมเจ้านักขัตรมงคล กิติยากร) กับหม่อมหลวงบัว กิติยากร (สนิทวงศ์) มีพระราชโอรสเพียงพระองค์เดียวคือพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งทรงราชย์เป็นพระมหากษัตริย์รัชกาลปัจจุบัน

รายพระนามพระบรมวงศานุวงศ์

เครือญาติและผู้เกี่ยวกับพระบรมวงศานุวงศ์

รายพระนาม

พระมหากษัตริย์ไทย

ลำดับ พระบรมฉายาลักษณ์และพระปรมาภิไธย ครองราชย์ ระยะเวลา
รัชกาลที่ 1 พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช 6 เมษายน พ.ศ. 2325 - 7 กันยายน พ.ศ. 2352 27 ปี 154 วัน
รัชกาลที่ 2 พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย 7 กันยายน พ.ศ. 2352 - 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367 14 ปี 317 วัน
รัชกาลที่ 3 พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367 - 2 เมษายน พ.ศ. 2394 26 ปี 255 วัน
รัชกาลที่ 4 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว 2 เมษายน พ.ศ. 2394 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 2411 17 ปี 182 วัน
รัชกาลที่ 5 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว 1 ตุลาคม พ.ศ. 2411 - 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 42 ปี 22 วัน
รัชกาลที่ 6 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 - 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 15 ปี 34 วัน
รัชกาลที่ 7 พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 - 2 มีนาคม พ.ศ. 2478
(สละราชสมบัติ)
9 ปี 96 วัน
รัชกาลที่ 8 พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร 2 มีนาคม พ.ศ. 2478 - 9 มิถุนายน พ.ศ. 2489 11 ปี 99 วัน
รัชกาลที่ 9 พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร 9 มิถุนายน พ.ศ. 2489 - 13 ตุลาคม พ.ศ. 2559 70 ปี 126 วัน
รัชกาลที่ 10 พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว 13 ตุลาคม พ.ศ. 2559 - ปัจจุบัน 3 ปี 30 วัน

พระบรมราชินี

ลำดับ พระฉายาลักษณ์และพระนามาภิไธย ราชาภิเษกสมรส ดำรงตำแหน่ง
รัชกาลที่ 1 สมเด็จพระอมรินทราบรมราชินี ราว พ.ศ. 2303 6 เมษายน พ.ศ. 2325 - 7 กันยายน พ.ศ. 2352
(พระราชสวามีสวรรคต)
รัชกาลที่ 2 สมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินี ราว พ.ศ. 2344 7 กันยายน พ.ศ. 2352 - 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367
(พระราชสวามีสวรรคต)
รัชกาลที่ 4 สมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี 1 เมษายน พ.ศ. 2394 ราว พ.ศ. 2396 - 9 กันยายน พ.ศ. 2404
(สวรรคต)
รัชกาลที่ 5 สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ
(พระบรมราชชนนีพันปีหลวง)
พ.ศ. 2421 พ.ศ. 2440 - 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453
(พระราชสวามีสวรรคต)
รัชกาลที่ 6 สมเด็จพระนางเจ้าอินทรศักดิศจี
(พระวรราชชายา)
พ.ศ. 2464 พ.ศ. 2465 - 15 กันยายน พ.ศ. 2468
(ลดพระอิสริยยศเป็นพระวรราชชายา)[3]
รัชกาลที่ 7 สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี สิงหาคม พ.ศ. 2461 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 - 2 มีนาคม พ.ศ. 2478
(พระราชสวามีสละราชสมบัติ)
รัชกาลที่ 9 สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ
(พระบรมราชชนนีพันปีหลวง)
28 เมษายน พ.ศ. 2493 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2493 - 13 ตุลาคม พ.ศ. 2559
(พระราชสวามีสวรรคต)
รัชกาลที่ 10 สมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2562 4 พฤษภาคม พ.ศ. 2562 - ปัจจุบัน

กรมพระราชวังบวรสถานมงคล

รัชสมัย พระฉายาลักษณ์และพระนามาภิไธย ดำรงตำแหน่ง
รัชกาลที่ 1 สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท พ.ศ. 2325 - 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2346
(สวรรคตก่อนได้ครองราชย์)
กรมพระราชวังบวรสถานมงคล พ.ศ. 2349 - 7 กันยายน พ.ศ. 2352
(ครองราชย์เป็น พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ 2)
รัชกาลที่ 2 สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาเสนานุรักษ์ พ.ศ. 2352 - 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2360
(สวรรคตก่อนได้ครองราชย์)
รัชกาลที่ 3 สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพ พ.ศ. 2367 - 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2375
(สวรรคตก่อนได้ครองราชย์)
รัชกาลที่ 4 พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2394 - 7 มกราคม พ.ศ. 2408
(สวรรคตก่อนได้ครองราชย์)
รัชกาลที่ 5 กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ พ.ศ. 2411 - 28 สิงหาคม พ.ศ. 2428
(ทิวงคตก่อนได้ครองราชย์)

กรมพระราชวังบวรสถานพิมุข

รัชสมัย พระฉายาลักษณ์และพระนามาภิไธย ดำรงตำแหน่ง
รัชกาลที่ 1 สมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้ากรมพระอนุรักษ์เทเวศร์ พ.ศ. 2328 - 20 ธันวาคม พ.ศ. 2349
(ทิวงคตก่อนได้ครองราชย์)

สยามมกุฎราชกุมาร

ดูบทความหลักที่: สยามมกุฎราชกุมาร
รัชสมัย พระฉายาลักษณ์และพระนามาภิไธย ดำรงตำแหน่ง
รัชกาลที่ 5 สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฎราชกุมาร 14 มกราคม พ.ศ. 2429 - 4 มกราคม พ.ศ. 2437
(สวรรคตก่อนได้ครองราชย์)
สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ สยามมกุฎราชกุมาร 20 มกราคม พ.ศ. 2437 - 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453
(ครองราชย์เป็น พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6)
รัชกาลที่ 9 สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร 28 ธันวาคม พ.ศ. 2515 - 1 ธันวาคม พ.ศ. 2559
(ครองราชย์เป็น พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 10)

แผนผัง

 
 
 
สมเด็จพระปฐมบรมมหาชนก
 
 
 
พระอัครชายา (หยก)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
สมเด็จพระอมรินทราบรมราชินี
 
 (1)
พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก
(2279-2325-2352)
 
สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากรมพระศรีสุดารักษ์
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
สมเด็จพระศรีสุลาลัย
 
 (2)
พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
(2310-2352-2367)
 
สมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินี
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (3)
พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว
(2330-2367-2394)
 (4)
พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
(2347-2394-2411)
พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว
(2351-2394-2408)
 
 
 
 
 
 
 
 
สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
สมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี
 
 
 
 
 
 
 
สมเด็จพระปิยมาวดี ศรีพัชรินทรมาตา
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (5)
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
(2396-2411-2453)
สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้าสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก (6)
พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
(2424-2453-2468)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
 
 
 (7)
พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว
(2436-2468-2478-2484)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (8)
พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร
(2468-2478-2489)
 (9)
พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร
(2470-2489-2559)
 
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
 
 
 
 
 
 
 (10)
พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว
(2495-2559–)

การเงิน

ในปี 2560 สำนักข่าวเอเอฟพี รายงานว่า ราชวงศ์จักรีเป็นราชวงศ์ที่ร่ำรวยลำดับต้น ๆ ของโลก โดยมีทรัพย์สินที่ประเมินไว้ระหว่าง 30,000–60,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในความดูแลของสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ สำนักข่าวรอยเตอส์ประเมินว่าเฉพาะหุ้นที่สำนักงานทรัพย์สินฯ ถืออยู่ในธนาคารไทยพาณิชย์ และบริษัท ปูนซีเมนต์ไทย จำกัด (มหาชน) รวมกันมีมูลค่า 3.06 แสนล้านบาท[4]

อ้างอิง

ดูเพิ่ม

แหล่งข้อมูลอื่น

ก่อนหน้า ราชวงศ์จักรี ถัดไป
ราชวงศ์ธนบุรี
(ปกครองกรุงธนบุรี)
   
ราชวงศ์ที่ปกครองประเทศไทย
(พ.ศ. 2325 - ปัจจุบัน)