ทางหลวงพิเศษระหว่างเมืองในประเทศไทย

บทความรายชื่อวิกิมีเดีย

ทางหลวงพิเศษระหว่างเมือง (อังกฤษ: Motorway) เป็นทางด่วนประเภทหนึ่งที่เก็บค่าผ่านทาง มีการควบคุมจุดเข้าออกของรถยนต์ ในประเทศไทยกำกับดูแลโดยกรมทางหลวง มีจุดประสงค์เพื่อเชื่อมโยงเส้นทางระหว่างเมืองเป็นหลัก

ปัจจุบันประเทศไทยได้มีโครงข่ายเส้นทางในแผนแม่บทระบบทางหลวงพิเศษระหว่างเมือง โดยได้รับอนุมัติจากคณะรัฐมนตรีพลเอก ชวลิต ยงใจยุทธ เมื่อวันที่ 22 เมษายน พ.ศ. 2540 กรมทางหลวงได้พิจารณากำหนดระบบหมายเลขทางหลวงพิเศษระหว่างเมือง ให้เป็นระบบหมายเลขทางหลวงใหม่ โดยมีหลักเกณฑ์ในการจัดทำระบบหมายเลขทางหลวงเป็น 2 ประเภท ดังนี้

  • ทางหลวงพิเศษหมายเลขหลักเดียว เป็นทางหลวงพิเศษระหว่างเมืองสายหลัก ที่เชื่อมระหว่างกรุงเทพมหานครไปยังแต่ละภาคของประเทศ มีจำนวนทั้งสิ้น 8 สายทาง ตั้งแต่หมายเลข 2 ถึงหมายเลข 8 และหมายเลข 9 ซึ่งเป็นถนนวงแหวนรอบนอกกรุงเทพมหานคร
  • ทางหลวงพิเศษหมายเลขสองหลัก เป็นทางเชื่อมโยงจากทางหลวงพิเศษระหว่างเมืองสายหลัก ที่เชื่อมโยงไปสู่เส้นทางที่มีการจราจรสูงและเส้นทางที่เข้าพื้นที่สำคัญในภาคนั้น ๆ มีหลักเกณฑ์การจัดเข้าไว้ในระบบหมายเลขทางหลวง เป็นตัวเลขจำนวน 2 หลัก โดยมีหลักเกณฑ์ในการกำหนดคือ ตัวเลขหลักแรกเป็นหมายเลขของสายทางหลักนั้น ๆ และตัวเลขหลักที่สอง เป็นลำดับหมายเลขสายทางที่แยกจากทางสายหลักดังกล่าว

รายชื่อทางหลวงพิเศษระหว่างเมืองในประเทศไทยแก้ไข

รายชื่อทางหลวงพิเศษระหว่างเมืองในประเทศไทยที่เปิดใช้บริการ กำลังก่อสร้าง และโครงการที่ปรากฏตามแผนแม่บทปี พ.ศ. 2558[1]

     ทางหลวงพิเศษระหว่างเมือง ที่เปิดใช้บริการแล้วทั้งหมดหรือบางส่วน
     ทางหลวงพิเศษระหว่างเมือง ที่กำลังก่อสร้างทั้งหมดหรือบางส่วน
หมายเลข ระยะทาง
(กิโลเมตร)
สายทาง ชื่อ สถานะ
2 704 แม่สอด (ตาก) – พิษณุโลกขอนแก่นมุกดาหาร โครงการ
3 465 ด่านช่องจอม (สุรินทร์) – ร้อยเอ็ดบึงกาฬ โครงการ
4 610 นครสวรรค์นครราชสีมาด่านช่องเม็ก (อุบลราชธานี) โครงการ
5 908 ทางยกระดับอุตราภิมุขบางปะอินนครสวรรค์พิษณุโลกอุตรดิตถ์ลำปาง – ด่านแม่สาย/ด่านเชียงของ (เชียงราย) รังสิต–บางปะอิน
บางปะอิน–นครสวรรค์
นครสวรรค์–เชียงของ
โครงการ
6 196
(540)
บางปะอิน – สระบุรีนครราชสีมาขอนแก่นอุดรธานีหนองคาย บางปะอิน–นครราชสีมา
นครราชสีมา–ขอนแก่น
ขอนแก่น–หนองคาย
กำลังก่อสร้าง (บางปะอิน – นครราชสีมา)
โครงการ (นครราชสีมา – หนองคาย)
7 153 กรุงเทพฯฉะเชิงเทราชลบุรีแหลมฉบังพัทยามาบตาพุด (บ้านฉาง) ถนนกรุงเทพ–ชลบุรี
ถนนกรุงเทพ–ชลบุรีสายใหม่
ถนนชลบุรี–พัทยา
พัทยา–มาบตาพุด
เปิดใช้งาน (กรุงเทพฯ – มาบตาพุด)
8 1,068 นครปฐมชุมพรพัทลุงปัตตานี – ด่านสุไหงโกลก (นราธิวาส) นครปฐม–ชะอำ
ชะอำ–ชุมพร
ชุมพร–นราธิวาส
โครงการ
9 165 ถนนวงแหวนรอบนอกกรุงเทพมหานคร รอบที่ 2 ถนนกาญจนาภิเษก เปิดใช้งาน
51 53 เชียงใหม่แจ้ห่ม (ลำปาง) โครงการ
52 42 สุพรรณบุรีชัยนาท โครงการ
53 48 วงแหวนรอบนอกกรุงเทพมหานคร รอบที่ 2 ด้านตะวันตกบางปะหัน โครงการ
61 288 ชลบุรี – นครราชสีมา โครงการ
62 78 วงแหวนรอบนอกกรุงเทพมหานคร รอบที่ 2 ด้านตะวันออกสระบุรี โครงการ
71 204 วงแหวนรอบนอกกรุงเทพมหานคร รอบที่ 2 ด้านตะวันออกฉะเชิงเทราสระแก้ว – ด่านอรัญประเทศ (สระแก้ว) กรุงเทพมหานคร – อรัญประเทศ โครงการ
72 216 ชลบุรี – จันทบุรีตราด โครงการ
81 165 บางใหญ่บ้านโป่งกาญจนบุรี – ด่านบ้านพุน้ำร้อน (กาญจนบุรี) บางใหญ่–กาญจนบุรี
กาญจนบุรี–บ้านน้ำพุร้อน
กำลังก่อสร้าง (บางใหญ่ – กาญจนบุรี)
โครงการ (กาญจนบุรี – ด่านบ้านพุน้ำร้อน)
82 74 วงแหวนรอบนอกกรุงเทพมหานคร รอบที่ 2 ด้านตะวันตกสมุทรสาครสมุทรสงครามปากท่อ บางขุนเทียน–บ้านแพ้ว
บ้านแพ้ว–สมุทรสงคราม
สมุทรสงคราม–ปากท่อ
กำลังก่อสร้าง (บางขุนเทียน – ปากท่อ)
83 191 พระแสง (สุราษฎร์ธานี) – พังงาภูเก็ต โครงการ
84 83 สงขลาหาดใหญ่ – ด่านสะเดา (สงขลา) โครงการ
91 245 วงแหวนรอบนอกกรุงเทพมหานคร รอบที่ 3 โครงการ
92 312 ชลบุรี – ฉะเชิงเทรา – นครนายก – สระบุรี – ลพบุรี – สุพรรณบุรี – นครปฐม ชลบุรี–นครนายก
นครนายก–ลพบุรี
ลพบุรี–นครปฐม
โครงการ
รวม 6,612 21 สายทาง
318 2 สายทาง
361 3 สายทาง

แผนการก่อสร้างแก้ไข

ในสมัยนายอาคม เติมพิทยาไพสิฐ ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม โดยมีนายธานินทร์ สมบูรณ์ เป็นอธิบดีกรมทางหลวง และนายณรงค์ เขียดเดช เป็นผู้ว่าการการทางพิเศษแห่งประเทศไทย ได้ร่วมประชุมร่วมกันเพื่อปรับปรุงความซ้ำซ้อนของเส้นทาง และเน้นย้ำถึงภารกิจว่า "มอเตอร์เวย์เป็นการก่อสร้างทางเชื่อมโยงระหว่างเมือง ส่วนระบบทางด่วนเป็นการแก้ปัญหาการจราจรในเขตเมืองเป็นหลัก" โดยแผนการก่อสร้างทางหลวงพิเศษระหว่างเมืองของกรมทางหลวง มีดังนี้

แผน 10 ปีแรก (พ.ศ. 2560–2569) รวม 16 สายทาง 3,120 กิโลเมตร
หมายเลข สายทาง หมายเหตุ
M5 บางปะอิน–เชียงราย เร่งช่วงรังสิต–บางปะอิน
M6 บางปะอิน–หนองคาย เร่งช่วงนครราชสีมา–หนองคาย
M7 กรุงเทพฯ–บ้านฉาง กำลังก่อสร้างช่วงมาบตาพุด–บ้านฉาง
M8 นครปฐม–นราธิวาส เร่งช่วงนครปฐม–ชะอำ–ชุมพร
M9 วงแหวนรอบนอกรอบที่ 2 เร่งช่วงด้านตะวันตกโดยเป็นโครงการปรับปรุงให้มีทางเข้าออก
M51 เชียงใหม่–ลำปาง
M61 ชลบุรี-หนองคาย เร่งช่วงชลบุรี–ปราจีนบุรี
M62 วงแหวนรอบนอกรอบที่ 2 ด้านตะวันออก–สระบุรี คือทางพิเศษสายฉลองรัช-นครนายก–สระบุรี ของการทางการทางพิเศษแห่งประเทศไทย
M71 วงแหวนรอบนอกตะวันออก–สระแก้ว
M72 ชลบุรี–ตราด
M81 บางใหญ่–กาญจนบุรี เร่งตอนกาญจนบุรี–บ้านพุน้ำร้อน
M82 วงแหวนรอบนอกตะวันตกรอบที่ 2–ปากท่อ เร่งตอนบ้านแพ้ว–ปากท่อ
M83 สุราษฎร์ธานี–ภูเก็ต
M84 สงขลา–ด่านสะเดา
M91 วงแหวนรอบนอกรอบที่ 3 เร่งช่วงถนนรังสิต–นครนายก – ถนนเทพรัตน
และเร่งช่วงถนนพระรามที่ 2 – ทางหลวงพิเศษหมายเลข 81
M92 ชลบุรี–นครปฐม
แผน 10 ปีถัดไป (พ.ศ. 2570–2579)
หมายเลข สายทาง หมายเหตุ
M2 ตาก–มุกดาหาร
M3 สุรินทร์–บึงกาฬ
M4 นครสวรรค์–อุบลราชธานี
M52 สุพรรณบุรี–ชัยนาท
M53 วงแหวนรอบนอกกรุงเทพฯ รอบที่ 2 ด้านตะวันตก–บางปะหัน คือทางพิเศษสายอุดรรัถยา-พระนครศรีอยุธยา ของการทางการทางพิเศษแห่งประเทศไทย

ทางหลวงพิเศษในอดีตแก้ไข

ในอดีตมีการจัดทางหลวงบางสายทางให้เป็นทางหลวงพิเศษ (ป้ายเลขทางหลวงและป้ายบอกทางจะมีพื้นหลังสีเขียวและตัวอักษรสีขาว) โดยปัจจุบันสายทางเหล่านี้ถูกเปลี่ยนประเภททางหลวงเป็นประเภทอื่น

รายชื่อสายทางที่เคยเป็นทางหลวงพิเศษ
หมายเลข สายทาง ชื่อถนน สถานะในอดีต สถานะปัจจุบัน หมายเหตุ
7 ชลบุรี–แหลมฉบัง–พัทยา ถนนชลบุรี–พัทยา   ทางหลวงพิเศษหมายเลข 7 (ไม่เก็บค่าผ่าทาง)   ทางหลวงพิเศษหมายเลข 7 (เก็บค่าผ่าทางและควบคุมการเข้าออกเต็มรูปแบบ) เชื่อมต่อกับทางหลวงพิเศษหมายเลข 7 ให้เป็นสายทางเดียวกัน และมีการเก็บค่าผ่านทาง
31 ดินแดง-อนุสรณ์สถาน ถนนวิภาวดีรังสิต   ทางหลวงพิเศษหมายเลข 31   ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 31
35 ดาวคะนอง–วังมะนาว ถนนพระรามที่ 2   ทางหลวงพิเศษหมายเลข 35   ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 35 มีประกาศในราชกิจจานุเบกษา ให้เปลี่ยนประเภททางหลวง จากทางหลวงพิเศษ เป็นทางหลวงแผ่นดิน โดยให้มีผลตั้งแต่วันที่ 31 ตุลาคม พ.ศ. 2556[2]
37 บางขุนเทียน–พระประแดง ถนนกาญจนาภิเษก (ด้านใต้) ทางหลวงพิเศษหมายเลข 37     ทางหลวงพิเศษหมายเลข 9 (ทางพิเศษกาญจนาภิเษก) รวมเป็นสายทางเดียวกับทางหลวงพิเศษหมายเลข 9 และหมายเลขทางหลวง 37 ถูกนำไปใช้งานกับทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 37 (เลี่ยงเมืองชะอำ–ปราณบุรี)
338 อรุณอมรินทร์–นครชัยศรี ถนนบรมราชชนนี   ทางหลวงพิเศษหมายเลข 338   ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 338 มีประกาศในราชกิจจานุเบกษา ให้เปลี่ยนประเภททางหลวง จากทางหลวงพิเศษ เป็นทางหลวงแผ่นดิน โดยให้มีผลตั้งแต่วันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2556[3]

ดูเพิ่มแก้ไข

อ้างอิงแก้ไข

แหล่งข้อมูลอื่นแก้ไข