จักรพรรดินีเซี่ยวจฺวังเหวิน

เซี่ยวจฺวังไท่หวงไท่โฮ่ว (จีน: 孝莊太皇太后; พินอิน: Xiào zhuāng tài huáng tàihòu; พระราชสมภพ: 26 มีนาคม ค.ศ.1613; สวรรคต: 27 มกราคม ค.ศ.1688) เป็นราชนิกุลชาวแมนจูในประวัติศาสตร์จีนสมัยต้นราชวงศ์ชิง ซึ่งมีบทบาทในฐานะพระราชมารดาในจักรพรรดิชุ่นจื้อ และพระราชอัยยิกาในจักรพรรดิคังซี

เซี่ยวจฺวังเหวินหวงโฮ่ว
สมเด็จพระอัยยิกาเจ้า
ดำรงพระยศ5 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1661 - 27 มกราคม ค.ศ. 1688
ราชาภิเษกincludeon
ฮองไทเฮา
ดำรงพระยศ21 กันยายน ค.ศ. 1643 - 5 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1661
ราชาภิเษกincludeon
ก่อนหน้าเซี่ยวคังจางหวงไท่โฮ่ว
ถัดไปเซี่ยวฮุ่ยจางหวงไท่โฮ่ว
หวงเฟย
(皇妃)
ดำรงพระยศสิงหาคม ค.ศ. 1636 - 21 กันยายน ค.ศ. 1643
ราชาภิเษกincludeon
ราชาภิเษกincludeon
ราชาภิเษกincludeon
พระราชสมภพincludeon
สวรรคตincludeon
ฝังพระศพincludeon
คู่อภิเษกหฺวัง ไท่จี๋
พระราชบุตรจักรพรรดิชุ่นจื้อ
เจ้าฟ้าหญิงหยงมู่
เจ้าฟ้าหญิงซู่ฮุ่ย
เจ้าฟ้าหญิงตวนเซี่ยน
พระนามเต็ม
พระมรณนาม
"แบบสั้น"
เซี่ยวจฺวังเหวินหวงโฮ่ว
孝庄文皇后
"แบบยาว"
เซี่ยวจฺวังเหวินเหรินซวนเชิ่งเซี่ยนกงอี้จรื้อเต่อชุ่นฮุ่นอี้เทียนฉี๋เซิ่งเหวินหวงโฮ่ว
孝庄仁宣诚宪恭懿至德纯徽翊天启圣文皇后
ราชวงศ์โปเออร์จีจี่เทอร์ (博爾濟吉特)
ราชวงศ์ราชวงศ์ชิงโดยการสมรส
พระบิดาเหอซั่วจงชินหวาง (和硕忠亲王)
พระมารดาเหอซั่วเซี่ยนเฟย (和硕贤妃)

เซี่ยวจฺวังเหวินไท่หวงไท่โฮ่วมีพระนามเดิมว่า ปูมู่ปูไท่ เป็นพระราชธิดาของเหอซั่วจงชินหวาง (和硕忠亲王) หัวหน้ามองโกลเผ่าเคอร์ฉิน ราชตระกูลสายบิดาของเซี่ยวจฺวังเหวินไท่หวงไท่โฮ่วนั้น เป็นตระกูลป๋อจื่อจิน ที่สืบเชื้อสายมาแต่เจงกีสข่าน (หัวหน้ามองโกลในสมัยนั้น มาจากตระกูลนี้หรือไม่ก็อ้างว่าสืบสายมาแต่เจงกีสข่านกันทั้งสิ้น) อย่างไรก็ตามเผ่าเคอร์ฉินนั้นมีอิทธิพลจำกัดอยู่ทางตะวันออกของทุ่งหญ้าเท่านั้น ไม่ได้ถือว่าทรงอำนาจอะไรมากมาย ในยุคที่นูร์ฮาร์ชีกำลังเรืองอำนาจในเจี้ยงโจวนั้น ปู่ของเซี่ยวจฺวังเหวินไท่หวงไท่โฮ่วชื่อว่า หนูว์เอี้ยน เป็นหัวหน้าเผ่าเคอร์ฉินอยู่ เขาก็เห็นว่าควรจะผูกมิตรกับสกุลอ้ายซินเจี๋ยหรอเอาไว้ เพื่ออาศัยอิทธิพลของนูร์ฮาร์ชีด้วย เลยส่งลูกสาวคือ เจอเจอ มาแต่งงานกับหวงไท่จี๋เพื่อผูกสมัครเป็นญาติกันในปี 1614 ต่อมาเมื่อบิดาของพระพันปีเซี่ยวจฺวังขึ้นเป็นหัวหน้าเผ่าแทนปู่ของนาง ก็เลยส่งลูกสาวคือ ปูมู่ปูไท่มาแต่งกับหวงไท่จี๋อีกคนในปี 1625 เพื่อผูกเป็นญาติกันสองชั้น

เซี่ยวจฺวังเหวินไท่หวงไท่โฮ่วทรงประสูติพระราชธิดา 3 พระองค์แก่หวงไท่จี๋ และพระราชโอรส 1 พระองค์คือฝูหลิน ส่วนฮองเฮาเจอเจอ ที่เป็นอาหญิงของนางนั้นมีแต่พระราชธิดากับหวงไท่จี๋ เมื่อจักรพรรดิหวงไถจี๋สวรรคต เจ้าชายฝูหลินได้ครองราชย์เป็นจักรพรรดิซุ่นจื้อในปี 1643 ทั้งฮองเฮาเจอเจอและพระมเหสีปูไท่จึงขึ้นเป็นสมเด็จพระพันปีพร้อม ๆ กัน แต่อำนาจปกครองประเทศจะอยู่ในมือของตัวเอ่อร์กุนเสียมาก ตัวเอ่อร์กุนก็ครองอำนาจอยู่หลายปีจนเขาตาย และพอดีกับที่จักรพรรดิซุ่นจื้อ ทรงเจริญพระชันษาพอดี พระองค์จึงทรงปกครองประเทศเอง พระพันปีเซี่ยวจฺวังจะเริ่มเข้ามามีบทบาทในช่วงหลัง ๆ ของรัชกาล จักรพรรดิซุ่นจื้อ และก็มีส่วนอย่างมากตอนเปลี่ยนรัชกาลเป็นคังซี ในการสนับสนุนให้องค์ชายเสียนเยี่ย ขึ้นเป็นฮ่องเต้ และร่วมดูแลราชกิจกับ 4 ผู้สำเร็จราชการ พอจักรพรรดิคังซีเริ่มว่าราชการเอง พระนางก็หยุดการข้องเกี่ยวราชกิจไป และใช้ชีวิตบั้นปลายอย่างสงบจนเสด็จสวรรคตในปี 1688

ก่อนหน้า จักรพรรดินีเซี่ยวจฺวังเหวิน ถัดไป
จักรพรรดินีเซี่ยวตวนเหวิน
จักรพรรดินีแห่งจักรวรรดิชิง
(ราชวงศ์ชิง)

จักรพรรดินีบอร์จิกิต
สมเด็จพระพันปีหลวงเซี่ยวตวง
พระพันปีหลวงแห่งจักรวรรดิชิง
สมเด็จพระพันปีหลวงเซี่ยวหุ้ย